Danıştay 6. Daire E.2021/2704 K.2024/6259

Dava konusu istem: İstanbul ili, Esenyurt ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmaza yönelik İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu taşınmazın önceki planda büyük bir kısmı “kültürel tesis alanı” fonksiyonunda kalmakta iken dava konusu plan değişikliğiyle “park alanı” olarak belirlendiği, ancak kültürel tesis alanı fonksiyonunun yerine eşdeğer bir alan ayrılmadığı ve plan bütününde donatı dengesinin bozulduğu, daha önce park alanı olan plan değişikliğine konu diğer parsellerin konut alanına alınmasının yoğunluk artışına neden olduğu,

parçacıl olarak yapılan imar planı değişikliğinin ulaşım, yoğunluk, donatı dengesi ve yeterliliği, erişilebilirliği açısından planın bütünlüğünü ve sürdürülebilirliğini bozacak nitelikte olduğu, şehircilik ilkelerine ve planlama tekniklerine uygun olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Davalı idarece istinaf başvurusunda bulunulması üzerine temyize konu kararda; uyuşmazlık konusu taşınmazın 13/04/2013 onay tarihli 1/5000 ölçekli Esenyurt Tem Güneyi Nazım İmar Planında "kültürel tesis alanında" kaldığı, dava konusu imar planı değişikliğiyle taşınmazın fonksiyonunun "park alanı" olarak belirlendiği, söz konusu plan değişikliğinin daha önce park alanı olan parsellere konut işlevi verilmesi sebebi ile yeşil alan yönünden donatı dengesini sağlamak amacıyla yapıldığı,

plan değişikliği sonucunda eş değer alan ayrılması ile park alanı donatı dengesinin bozulmamasının amaçlandığı, söz konusu plan değişikliğinin üst ölçekli plana da uygun olduğu, dolayısıyla dava konusu işlemde şehircilik ilkeleri, planlama esaslarına ve mevzuata aykırılık, dava konusu işlemin iptaline ilişkin mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemle donatı dengesinin sağlanmaya çalışıldığı iddia edilmişse erişilebilirlik kriterinin göz ardı edildiği, konum, büyüklük ve donatının etki alanı yönünden eşdeğerliliğinin sağlanmadığı, plan değişikliğinin planlama ilke ve esaslarına, kamu yararına aykırı olduğu, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla Esenyurt ilçesi, ... Mahallesi, ..., ..., ... ve ... adaların bir kısmı ile ... Mahallesi, ... ada, ... parselin bir kısmı, ... parselin bir kısmı ve bir kısım tescil harici alana yönelik dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği onaylanmıştır.

Dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğiyle. İstanbul ili, Esenyurt ilçesi, ...

Mahallesi, ..., ..., ... ve ... adaların bir kısmına ilişkin imar planına esas jeolojik-jeoteknik etüt raporunun Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü tarafından 01/07/2016 tarihinde onaylanarak YUO (jeolojik, topograik, biometeorolojik taşkın gibi nedenlere özel önlem gerektiren yapı yasaklı alanlar) lejantından çıkarılarak ÖA.2.1 (önlem alınabilecek nitelikte stabilite sorunlu alanlar) lejantına alındığı gerekçesiyle Esenyurt Belediye Başkanlığının teklifi üzerine park alanı kullanımında söz konusu alanlar meskun konut alanı olarak belirlenmiş,

Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesi uyarınca eş değer alan sağlanması amacıyla ... Mahallesinde bulunan ve uyuşmazlığa konu ... parsel sayılı taşınmazın kültürel tesis alanı olarak planlı kısmı ile aynı yerde bulunan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bir kısmı park alanı olarak belirlenmiştir.

Dava konusu plan değişikliği 26/10/2018 - 26/11/2018 tarihleri arasında askıya çıkarılmış, davacı tarafından askı süresi içerisinde yapılan itirazın zımnen reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 5.maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, nazım imar planı "varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan" olarak tanımlanmıştır.

Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesinde, "İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır. İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır. Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz.

İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz.

Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için: a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır. b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir.

Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare Mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda; dava konusu plan değişikliğinin 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planına uygun olduğu, ancak uyuşmazlık konusu taşınmaz ile park alanı kullanımı kaldırılarak meskun konut alanı olarak belirlenen adalar arasında kuş uçuşu yaklaşık 3,6 km mesafe bulunduğu, eş değer alan ayrılarak park alanına ilişkin donatı dengesinin bozulmamasının amaçlandığı, ancak Yönetmelikte belirtilen erişilebilirlik kriterinin göz ardı edildiği,

ayrıca uyuşmazlık konusu taşınmazın kültürel tesis alanı iken park alanı olarak kullanım kararının değiştirildiği dikkate alındığında kültürel tesis alanı fonksiyonunun da yerine eş değer alan ayrılması gerektiği ve bu yönden de donatı dengesinin bozulacağı, parçacıl olarak yapılan plan değişikliğinin ulaşım, yoğunluk, donatı dengesi, yeterliliği, erişilebilirlik açısından plan bütünlüğününü ve sürdürülebilirliğini bozacak nitelikte olduğu,

bölgenin jeolojik durumu ile ilgili plan kararlarını etkileyecek nitelikte bir değişikliğin tespit edilmesi durumunda planın bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasının planlama teknikleri, şehircilik ilke ve esasları açısından gerekli olduğu, bu nedenle dava konusu nazım imar planı değişikliğinin şehircilik ilke ve esaslarına, planlama tekniklerine ve kamu yararına uygun olmadığı tespitlerine yer verilmiştir.

Uyuşmazlıkta; hazineye ait taşınmazın kültürel tesis alanı olarak planlı iken bir kısım konut alanı olarak belirlenen alanlarda kaldırılan park alanına karşılık eş değer alan ayrılması amacıyla park alanı olarak belirlendiğinin ifade edildiği, ancak dava konusu taşınmaz ile konut alanı olarak belirlenen alanın farklı mahallelerde yer aldığı ve söz konusu konut alanı ve çevresine hizmet edebilecek mesafede yer almadığı, bu açıdan erişilebilirlik ilkesinin göz ardı edildiği; ayrıca taşınmazın önceki fonksiyonunun kültürel tesis alanı olduğu,

alanda bulunan kültürel tesis alanlarının gereğinden fazla olduğu yönünde bir tespit olmaksızın kaldırılan kültürel tesis alanı yönünden sosyal donatı dengesinin bozulmasına sebebiyet vereceği, kaldırılan park alanına karşılık eş değer olarak ayrılması gereken alanların başka bir sosyal donatı alanının park alanına dönüştürülmesi suretiyle karşılanmasının sosyal donatı dengesinin korunmasına yönelik yukarıda aktarılan Yönetmelik maddesinin amacına uygun düşmediği gibi kamu yararı, planlama esasları ve şehircilik ilkeleri ile de bağdaşmayacağı açıktır.

Bu itibarla, hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılan dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan Mahkeme kararının kaldırılması, davanın reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan; davacı tarafından aynı dava konusu nazım imar planı değişikliğinin ... Mahallesi, ... ada, ... parsel yönünden iptali istemiyle açılan davada;... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının Dairemizin 06/11/2024 tarih ve E:2021/118, K:2024/6260 sayılı kararıyla onanmasına karar verilmiş, bu suretle karar kesinleşmiştir.