Danıştay 6. Daire E.2021/290 K.2023/9635

Dava konusu istem: İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, … ve … parsel sayılı taşınmazların bir kısmının kentsel hizmet alanından (İSKİ sahası) dini tesis alanına alınmasına yönelik İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu plan notları ile inşaat alanına ilişkin yapılaşma şartlarının önemli bir bölümünün avan proje aşamasına devredilmiş olmasının inşaat alanının bilinememesine ve plan değişikliğinin yapı yoğunluğunda bir artışa sebebiyet verip vermediğinin değerlendirilememesine neden olduğu,

dava konusu imar planı değişiklikleri ve itirazların sonrasına rastlayan 13.04.2018 tarihinde İstanbul V Numaralı Kültür Varlılarını Koruma Bölge Kurulunun dava konusu ... ada … parsel sayılı taşınmazda yer alan Kayışdağı Su Deposunun korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilmesine ve koruma grubunun II olarak ve kendi parselinin de koruma alanı olarak belirlenmesine ilişkin karar aldığı,

dolayısıyla dava konusu imar planı değişikliklerinin kurul kararına paralel bir biçimde plan tadilatı hazırlanarak yeniden değiştirilmesinin gerektiği, dava konusu işlemin şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve teknikleri ile kamu yararına ve hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; ibadet alanı fonksiyonun sosyal altyapı alanı niteliğinde olduğu, bu nedenle taşınmazın bir kısmına getirilen ibadet alanı fonksiyonunun yapı yoğunluğunu ve nüfusu artıracak nitelikte bir fonksiyon olmadığı, dava konusu taşınmazın üzerindeki yapı/yapıların korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edildikten sonra bu durumun planlara işlenmesinin davalı idareler açısından zorunlu olduğu ancak işbu davanın konusu (işlenmesi/işlenmemesi) bu husus olmadığından Mahkeme gerekçesine itibar edilmediği,

uyuşmazlık konusu olayda, dava konusu planların, planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun olduğu, dava konusu taşınmazın bir kısmının ibadet alanı olarak belirlenmesi nedeninin, Kadıköy Kaymakamlığı İlçe Müftülüğü yazısı doğrultusunda bölgedeki dini tesis alanı ihtiyacını karşılamak olduğu, karara dayanak alınan bilirkişi raporunda ibadet alanına ihtiyaç duyulmadığına ilişkin bir tespite yer verilmediği, ibadet alanının çevredeki yoğun nüfusa hizmet edecek şekilde tasarlandığı anlaşıldığından,

planlama easlarına şehircilik ilkelerine ve kamu yararına uygun olarak yapılan dava konusu plan değişiklerinde hukuka aykırılık görülmediği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu ... ada, … parsel sayılı taşınmaza yönelik tapuda "bu taşınmaz devir amacı veya devreden idarenin izni dışında başkaca bir kamusal amaçla kullanılamaz" beyanının bulunduğu, dava konusu taşınmazların maliki İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresinin imar planı değişikliğinin uygun olmadığı yönünde görüşü olduğu, yürüme mesafesi içinde bölgeye hizmet eden 6 adet ibadet yerinin bulunduğu, değişiklikle kaldırılan kentsel hizmet alanı için eşdeğer bir alanın ayrılmadığı, getirilen ibadet tesis alanı kullanımı için çekme mesafelerinin serbest olmasının ve uygulamaya ilişkin diğer yapılaşma koşullarının avan projede belirlenecek olması nedeniyle yapı yoğunluğunun belirsiz olduğu, taşınmazda bulunan mikro düzeydeki ekosistemin ve ağaçların olumsuz etkileneceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesi, İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) mülkiyetindeki ... ada, … ve … parsel sayılı taşınmazların bir kısmının kentsel hizmet alanından (İSKİ sahası) dini tesis alanına alınmasına yönelik İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; nazım imar planı, varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak tanımlanmış;

uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak ifade edilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda, dava konusu taşınmaz üzerinde İSKİ'ye ait teknik birimlerin yer aldığı yapılar ve depoların bulunduğu, dava konusu imar planı değişikliklerinde planların kademeli birlikteliğinin sağlandığı, değişiklik gerekçelerinin Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde tanımlanan teknik ve nesnel gerekçelere dayandırılmadığı,

İSKİ'nin imar planı değişikliklerine olumlu görüş vermemesi nedeniyle dava konusu işlemin Yönetmeliğin 26. maddesi ile çeliştiği, kaldırılan kentsel hizmet alanı kullanımının Yönetmelikte açık bir tanımı bulunmamakla birlikte teknik altyapı alanlarının tanımına uyduğundan zorunlu bir durum olmadıkça kaldırılması, küçültülmesi ve yerinin değiştirilmemesi gerektiği, bu çerçevede plan değişikliklerinde eş değerlik ilkesinin uygulanmadığı,

dava konusu plan notları ile inşaat alanına ilişkin yapılaşma şartlarının önemli bir bölümünün avan proje aşamasına bırakılmış olmasının inşaat alanının bilinememesine ve yapı yoğunluğunda artışa sebebiyet verilip verilmediğinin değerlendirilememesine neden olduğu yönünde tespit ve değerlendirilmelerde bulunulduğu görülmektedir.

İdare Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşınmazda öngörülen ibadet tesis alanı kullanımının hizmet etki alanı içerisinde bölgede yaşayan nüfusun ihtiyacı olup olmadığı yönünden irdelenmediği, yine bölgede yer alan mevcut ibadet tesis alanları arasındaki mesafenin Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirlenen yürüme mesafelerine göre erişilebilirlik açısından uygun olup olmadığı, ayrıca dava konusu değişiklikle kentsel hizmet alanı kullanımının kaldırılmasının İSKİ tarafından taşınmazda yürütülen kamusal hizmetler ve teknik altyapı standardı yönünden incelenmediği anlaşıldığından yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak alınacak rapor sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, eksik inceleme neticesinde verilen davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, Dairemizin 11.01.2023 tarihli, E:2021/290 sayılı ara kararıyla dava konusu taşınmazın maliki bulunan ve temyiz istemi sonucu verilecek karar menfaatini etkileyebilecek olan İSKİ'ye davanın ihbar edildiği, İSKİ tarafından verilen ve 23.06.2023 tarihinde kayda giren ara karara cevap dilekçesinden davaya müdahale talebinde bulunulduğu görülmekle birlikte dilekçeden davaya hangi tarafın yanında katılmak istendiği anlaşılamadığından, bu hususun da açıklığa kavuşturulması suretiyle müdahale talebi hakkında da bir karar verilmesi gerekmektedir.