Danıştay 6. Daire E.2021/2961 K.2023/3450

Dava konusu istem: İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binada imara aykırı imalat yapıldığından bahisle, ruhsata bağlanamayacağı anlaşılan binanın tamamının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13/b maddesi uyarınca yıkımına ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni'nin … tarihli ve … sayılı kararının iptali talep edilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosyada mevcut bilgi ve belgelerle birlikte hükme esas alınan bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, boğaziçi öngörünüm bölgesi içerisinde kalan ve imar planında "kent bütününe hizmet eden yeşil alan" olarak kullanım kararı öngörülen (esasen hiçbir yapı yapılamayacak şekilde kamu hizmetine özgülenen ve zamana bağlı olarak üzerinde bulunan mevcut yapılardan tasfiye edilerek ağaçlandırılması gereken) parselde bulunan mevcut yapı için alınan güçlendirme ruhsatına aykırı inşai faaliyet yürütüldüğü yönündeki 29/06/2018 tarihli yapı tatil zaptı ile belirlenen fiili durumun,

yerinde mevcut olduğu hususu bilirkişilerce de tespit edildiği, uygulama projesinde korunması gereken kat döşemelerinin yalnızca donatıları kalacak şekilde neredeyse tamamının kırılarak yeniden beton döküldüğü, ayrıca yine proje gereği korunması gereken mevcut kolonların tamamının kesilerek yeniden imal edildiği hususu, gerek dosya kapsamına sunulan fotoğraflardan, gerekse bilirkişi raporunda belirtilen ifadelerden anlaşıldığı, her ne kadar bilirkişilerce "yapının tümünün yıkılmadığı, %30 yapısal elemanlarının korunduğu, yıkılıp yeniden yapılma durumunun bulunmadığı,

ilk ruhsatın verildiği kanun yönetmelik ve plan notları kapsamındaki usul ve esaslara göre projenin tadili suretiyle ruhsata bağlanma imkanının bulunduğu" belirtilmiş ise de, temeli yenilenen, döşeme betonları ve kolonları tamamen kırılan, sadece döşeme donatıları bırakılan yapıda, %70 lik yenilenme oranına ne şekilde ulaşıldığı yolunda bilimsel ve matematiksel bir hesaba, anılan bilirkişi raporlarında yer verilmediği, bilirkişilerce, sadece "döşeme donatısının varlığı"nın nazara alındığı ve "toplam beton miktarının 2 döşemeye denk gelen hacminin %30 civarında olabileceği" belirtilerek afaki bir değerlendirme yapma yoluna gidildiği,

halbuki, aynı bilirkişilerce, döşemenin askıya alınarak onaylı proje hilafına betonunun yenilendiği, yapısal elemanların ise büyütülmek yerine kesilerek yeniden inşası yoluna gidildiği açıkça belirtildiği, bu haliyle, bilirkişilerce korunan donatı oranı içerisinde değerlendirilen söz konusu döşemelerin, esasen betonlarının kırılmak suretiyle yeniden döküldüğü dikkate alındığında, bu kısımların korunan taşıyıcı sistem içerisinde değerlendirilmesi mümkün olmadığı,

diğer taraftan, atıf yapılan mevcut yapıya ait ilk ruhsat, 2960 sayılı Kanun'un kabulünden ve mer'i 22/07/1983 onanlı, 1/1000 ölçekli Boğaziçi Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planı onayından önceki bir tarihte düzenlendiğinden, yeniden verilecek olası ruhsatın, eski plan ve mülga mevzuat hükümleri çerçevesinde düzenlenmesinin hukuken mümkün olmadığı, yukarıda ifade edildiği gibi, anılan kanun ve imar planının amacının "öngörünüm bölgesinde" ve "kent bütününe hizmet eden yeşil alan" kullanımında kalan mevcut yapıların korunması değil, aksine ekonomik ömrünü dolduran yapıların söz konusu bölgeden bertaraf edilmesi olduğu,

bu durumda, onaylı güçlendirme projesine aykırı bir şekilde yürütülen inşai faaliyet kapsamında, mevcut yapının yıkılıp yeniden yapılan yapı hüviyetinde olduğu hususu sübut bulmuş olup, bu çerçevede, 2960 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu kararda; uyuşmazlığa konu olayda, İdare Mahkemesince mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda; "dava konusu yapının tümünün yıkılmadığı, güçlendirme kapsamında döşemesinin askıya alındığı ve donatılarının korunduğu, %70 yeniden yapıldığı %30 yapısal elemanların korunduğu, bu kapsamda yapının yıkılarak yeniden inşa edildiğine yönelik yapı tatil tutanağının kısmen yerindeki durumu, kısmen eksik bilgi ile değerlendirmeyi içerdiği değerlendirmesi ile tespit edilen ''yeniden yapılmış'' kapsamındaki aykırılığın uygun olmadığı,

kısmen yeniden yapılmış olarak düzenlemesi gerektiği, yapının, güçlendirme ruhsatına sahip olduğu ve tüm yapısal elemanlarının yıkılarak ortadan kaldırılması değerlendirmesi kapsamında 2960 sayılı Yasa kapsamında verilen güçlendirme ruhsatı ve havuz ilavesi projesine aykırılık bulunmakla beraber, yapının tümünün yıkılmadığı değerlendirildiğinde, ilk ruhsatın verildiği kanun, yönetmelik ve plan notları kapsamındaki usul ve esaslara göre projeleri tadil edilmek kaydı ile yeniden ruhsata bağlanmasının mümkün olduğu" değerlendirilmesinde bulunulduğu, bu durumda;

dava konusu yapıda 2960 sayılı Kanun kapsamında verilen güçlendirme ruhsatı ve havuz ilavesi projesine aykırılık bulunduğu açık olmakla beraber, yapıda projesine aykırılıkların giderilmesine yönelik 2960 sayılı Kanun'un 13/d maddesi uyarınca işlem tesisi yoluna gidilmesi gerekirken, yapının tamamen yıkılarak yeniden yapıldığı tespitini içeren yapı tatil tutanağına dayanılarak, 2960 sayılı Kanun'un 13/a maddesi uyarınca ruhsatlı yapının tamamının yıkımı yönünde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediği belirtilerek, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına,

dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; uygulama projesinde korunması gereken, dava konusu yapının kat döşemelerinin yalnızca donatıları kalacak şekilde neredeyse tamamının kırılarak yeniden beton döküldüğü, ayrıca yine proje gereği korunması gereken mevcut kolonların tamamının kesilerek yeniden imal edildiği hususlarının, gerek dosyada bulunan fotoğraf ve diğer belgelerden anlaşıldığı, gerekse bilirkişi raporunda belirtildiği, bu nedenle, projesine aykırı olarak mevcut yapının yıkılıp, yeniden yapılan yapı hüviyetinde olduğunun sabit olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından; temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan temyize konu kararın onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binada imara aykırı imalat yapıldığından bahisle, ruhsata bağlanamayacağı anlaşılan binanın tamamının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13/b maddesi uyarınca yıkımına ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni'nin … tarihli ve … sayılı kararının tesis edilmesi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 1. maddesinde. Bu Kanunun amacının. İstanbul Boğaziçi Alanının kültürel ve tarihi değerlerini ve doğal güzelliklerini kamu yararı gözetilerek korumak ve geliştirmek ve bu alandaki nüfus yoğunluğunu artıracak yapılanmayı sınırlamak için uygulanacak imar mevzuatını belirlemek ve düzenlemek olduğu, 3. maddesinin (e) bendinde.

Boğaziçi Alanındaki yapıların bu Kanun hükümlerine ve imar planları esaslarına göre yapılacağı, aykırı olanların derhal yıkılacağı veya yıktırılacağı, 13. maddesinde ise; a) İnşaat ruhsatı olmayan yapılar, b) Yapının, inşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırı yapılmış bölümleri, c) Boğaziçi İmar Müdürlüğünce mühürlenerek yapımı durdurulmuş yapıların mühürlendikten sonra yapılan ilaveleri, d) Yapılarda kullanma izni verildikten sonra imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentilerin yıktırılacağı, hüküm altına alınmıştır.

Anılan Kanunun Geçici 4. maddesinde ise, "Boğaziçi kıyı, sahil şeridi ve öngörünüm bölgelerinde 22/7/1983 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli imar uygulama planları ile konut kullanımına ayrılmış, ancak yapı yapılmamış olan yerlerde yeşil alan statüsü uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; dava konusu taşınmazın 22/07/1983 onanlı, 1/1000 ölçekli Boğaziçi Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında ve Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında kent bütününe hizmet eden yeşil alanda kaldığı, taşınmaz hakkında 01/08/2013 tarihli, 93 sayılı "mevcut yapıda tadilat ve güçlendirme uygulaması ile ilave havuz uygulaması" yapı ruhsatı düzenlendiği, ancak mevcut yapının tamamen yıkılarak bodrum kat + zemin kat + birinci normal kat seviyesinde yeniden inşa edildiği ve yürürlükte bulunan mevzuat ve imar planı hükümlerine göre ruhsata bağlanma imkanı da bulunmadığından bahisle, dava konusu işlem tesis edilmiştir.

İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 15/03/2019 ve 18/11/2019 tarihli bilirkişi raporlarının birlikte değerlendirilmesi sonucu özetle; yapının güçlendirme projesinin, döşemelerin çelik konstrüksiyon ile desteklenmesi, yapının kolonlarının kısmen korunması ve ek perde elemanlarının yapılması biçiminde onaylanmasına karşın uygulama projesinde korunması gereken kat döşemelerinin yalnızca donatıları kalacak şekilde neredeyse tamamının kırılarak yeniden beton döküldüğü,

ayrıca yine proje gereği korunması gereken mevcut kolonların tamamının kesilerek yeniden imal edildiği ve taşınmazın temelinin de yenilendiği belirtilmiş, ancak iki kat döşeme donatılarının yerinde korunmuş olması nedeniyle, taşınmazının %70 oranında yeniden yapıldığı, %30 oranında korunduğu değerlendirilmesinde bulunulmuştur.

İdare Mahkemesi tarafından, taşınmazın tamamının yenilendiği değerlendirmesinde bulunularak, davanın reddine karar verilmiş ise de, temyize konu kararda; iki kat döşeme donatılarının yerinde korunmuş olması nedeniyle, taşınmazının %70 oranında yeniden yapıldığı, %30 oranında korunduğu, oysaki yapının tamamen yıkılarak yeniden yapıldığı tespitini içeren yapı tatil tutanağına dayanılarak, ruhsatlı yapının tamamının yıkımı yönünde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı belirtilerek, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Uyuşmazlıkta; proje gereği korunması gereken mevcut kolonların tamamının kesilerek yeniden imal edildiği, döşeme betonlarının kırıldığı ve taşınmazın temelinin de yenilendiği hususlarında tereddüt bulunmadığı, öte yandan bilirkişiler tarafından kat döşeme donatılarının değiştirilmediği belirtilerek, söz konusu kat döşeme donatıları nedeniyle taşınmazın tamamının yenilenmediği değerlendirilmesinde bulunulmuş ise de, esasen kat döşeme betonlarının kırılmak suretiyle yeniden beton döküldüğü, dolayısıyla kat döşemelerinin de yenilendiği, bu nedenle, bu kısımların korunan taşıyıcı sistem içerisinde değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, taşınmazın tamamının yenilendiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla; davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.