Danıştay 6. Daire E.2021/2988 K.2023/8522

Dava konusu istem : İstanbul ili, Tuzla ilçesi, ...Mahallesi, ...pafta, ...ada, ...parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda ...tarihli, ...sayılı ilçe belediye meclisi kararı ile kabul edilen ve ...tarihli, ...sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile tadilen onaylanan 15/02/2019 onay tarihli 1/1000 ölçekli Tuzla ilçesi Orhanlı Bölgesi Uygulama İmar Planının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ...İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; uyuşmazlık konusu taşınmazın dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ve dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planında kısmen konut, kısmen otopark kısmen ticaret+konut alanında kaldığı, davacı tarafından 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle açılan davanın, ...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla reddine karar verildiği, bu durumda üst ölçekli 1/5000 ölçekli nazım imar planına uygun olan dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında da hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu planda uyuşmazlık konusu parselin otopark alanına alınması ile taşınmazından, diğer parsellere göre daha fazla ve 2. kez düzenleme ortaklık payı kesileceği, dava konusu planda ticaret alanlarının yoğun olduğu bölgelerde her parselin otopark ihtiyacını kendi parseli içinde sağlaması öngörülmüş iken ticaret alanlarına uzak, yapılaşmanın azaldığı bir alanda kalan uyuşmazlık konusu parselde genel otopark alanı ayrılmasının eşitsizliğe yol açtığı, taşınmazının yola cephesinin daraltılarak, kendisine kullanışsız bir arazi parçası bırakıldığı ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

15/06/2009 onay tarihli 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında havza içi rehabilite edilecek alanda, önceki 16/06/2004 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında E:0,12 ticaret+hizmet alanında kalan ...ve ...parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan parselasyon işlemi sonucu oluşan ve üzerinde yapılaşma bulunmayan 21.566,08 m2 büyüklüğündeki uyuşmazlık konusu ...ada, ...parsel sayılı taşınmaz, ...tarihli, ...sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli Tuzla ilçesi Orhanlı Bölgesi Nazım İmar Planı ve dava konusu ...tarihli,

...sayılı ilçe belediye meclisi kararı ile kabul edilen ve ...tarihli, ...sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile tadilen onaylanan 1/1000 ölçekli Tuzla ilçesi Orhanlı Bölgesi Uygulama İmar Planı ile kısmen 200 ki/ha konut, kısmen 300 ki/ha ticaret+konut ve kısmen genel otopark alanına ayrılmıştır.

Davacı tarafından, taşınmazda ayrılan genel otopark alanı için UKOME'den görüş alınmadığı, dava konusu planda uyuşmazlık konusu parselin otopark alanına alınması ile taşınmazından, diğer parsellere göre daha fazla ve 2. kez düzenleme ortaklık payı kesileceği, dava konusu planda ticaret alanlarının yoğun olduğu bölgelerde her parselin otopark ihtiyacını kendi parseli içinde sağlaması öngörülmüş iken ticaret alanlarına uzak, yapılaşmanın azaldığı bir alanda kalan uyuşmazlık konusu parselde genel otopark alanı ayrılmasının eşitsizliğe yol açtığı, taşınmazının yola cephesinin daraltılarak,

kendisine şekilsiz, kullanışsız bir arazi parçası bırakıldığı, taşınmazın güneyindeki 25 metre genişliğindeki yola doğrudan açılan genel otopark alanının, alandaki trafik yoğunluğunu artıracağı ve anayolun güvenli seyrini bozacağı iddialarıyla dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinde.

"Nazım İmar Planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır.

Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir.

3194 sayılı Yasanın 6. maddesinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından çevre düzeni planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulama imar planları ve nazım imar planları olarak sınıflandırılmış ve alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir. Anılan hüküm uyarınca, planlar arasındaki hiyerarşi kapsamında nazım imar planından sonra yapılacak olan uygulama imar planının nazım imar planına uygun yapılması gerekmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın ve Danıştay Altıncı Dairesinin E:2020/5374 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dayanağı olan ...tarihli, ...sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli Tuzla ilçesi Orhanlı Bölgesi Nazım İmar Planının dava konusu parsel yönünden iptali istemiyle davacı tarafından açılan davanın reddine ilişkin ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ...Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 21/11/2023 tarihli, E:2020/5374, K:2023/8521 sayılı kararı ile "İdare Mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda, uyuşmazlık konusu taşınmazın çevresinde yaklaşık 100 ha büyüklüğündeki depolama, ticaret ve konut alanlarının yoğun olduğu bölgede dava konusu planla önerilen genel otopark alanlarının yetersiz, dengesiz ve adaletsiz olduğu,

planlama teknikleri açısından sosyal donatı alanlarının erişilebilir mesafelerde dengeli dağılımına özen gösterilmesi gerektiği, yoğun ticaret alanı olan T1 rumuzlu ticaret fonksiyonlarının yakınında veya içinde herhangi bir otopark alanı ayrılmamış iken daha önce düzenleme ortaklık payı kesilerek oluşan dava konusu parselde genel otopark alanı ayrılmasının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırı olduğu tespitleri yer almıştır.

Dosyanın incelenmesinden, bilirkişi raporunda dava konusu nazım imar planı ile depolama alanı, konut, ticaret ve konut+ticaret kullanımlarının yoğun olduğu planlama alanında ayrılan genel otopark alanlarının yetersiz olduğu belirtilmekle birlikte yer seçimlerinin dağılımının dengesiz bir şekilde yapıldığının tespit edildiği, dolayısıyla yoğun ticaret kullanımının öngörüldüğü ticaret alanlarında veya bu alanların yakınında genel otopark alanı ayrılması gerekirken, etrafında konut kullanımının yoğun olduğu dava konusu parselin üzerinde parselin ikiye bölünmesine yol açacak ve kullanımını engelleyecek şekilde kısmen genel otopark alanı öngörülmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu nedenle, uyuşmazlık konusu taşınmazın kısmen otopark alanına alınmasına ilişkin dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptaline karar verilmesi gerekirken, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin olarak verilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır." gerekçesiyle bozulmasına karar verildiği görülmüştür.

Bu durumda, uyuşmazlık konusu taşınmazın kısmen otopark alanına alınmasına ilişkin 1/5000 ölçekli uygulama imar planda hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, bu plana dayanılarak yapılan dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında da hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, uyuşmazlık konusu taşınmazın kısmen otopark alanına alınmasına ilişkin dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptaline karar verilmesi gerekirken, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin olarak verilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.