Danıştay 6. Daire E.2021/4812 K.2022/4487

2- …. Özelleştirme İdaresi Başkanlığı VEKİLİ : Av. …

DAVANIN KONUSU

… A.Ş adına kayıtlı, Eskişehir İli, Alpu İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazlara ilişkin olarak … Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanarak 22/04/2021 tarih ve 3903 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile onaylanan ve 23.04.2021 tarih ve 31463 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Uyuşmazlık konusu taşınmazların 1/5000 ölçekli nazım imar planında ticaret-turizm-konut alanı ve park alanı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında bitişik nizam 3 kat, TAKS:0.50, KAKS:1.50 yapılaşma koşullu ticaret-turizm-konut alanı ve park alanı olarak planlandığı, söz konusu imar plan değişikliği ile bölgenin nüfus ve yapı yoğunluğunun artırıldığı, artırılan nüfusun ihtiyacı olan sosyal ve teknik altyapı alanlarının ayrılmadığı veya bu alanların artırılmadığı, bölgedeki plan kararlarının işlevsel bütünlüğünün bozulduğu,

plan değişikliği tekliflerinde hazırlanması gereken sosyal ve teknik altyapı etki değerlendirme raporunun plan dosyasında yer almadığı, trafik akışını olumsuz etkileyeceği, dava konusu imar planı değişikliklerinin plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini, ulaşım sistemini bozacak nitelikte olduğu, teknik ve nesnel gerekçelere dayandırılmadığı, kamu yararına, planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine ve imar mevzuatına aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALI İDALERİN SAVUNMASI

Davanın süresinde açılmadığı, 12.08.2008 tarihli Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı doğrultusunda özelleştirme kapsam ve programına alınan uyuşmazlık konusu taşınmaz ile ilgili öncelikle araştırma, inceleme ve değerlendirme çalışmaları yürütülerek mevcut durumun ortaya koyulduğu, bu çalışmalar ve idareye iletilen kurum görüşleri doğrultusunda dava konusu imar planı değişikliklerinin yapıldığı, bu değişikliklerin Cumhurbaşkanı kararı ile onaylandığı ve Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, 3192 sayılı İmar Kanunu'nun 8. maddesi uyarınca askıya çıkartılması istemiyle ilgili kurum ve kuruluşlara gönderildiği,

ancak bu süreç devam ederken 29.04.2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile uyuşmazlık konusu parselin özelleştirme kapsam ve programından çıkarıldığı, özelleştirme kapsam ve programında bulunan taşınmazlara yönelik hazırlanan imar planı değişiklerinin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olarak hazırlandığı, uyuşmazlık konusu parselin fonksiyonlarının belirlenmesinde kentin gelişme yönünün, ulaşım akslarının, çevre kullanımları ile birlikte ihtiyaç duyulan sosyal altyapı dengesinin dikkate alındığı, dava konusu imar planı değişikliklerinde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ : Uyuşmazlık konusu taşınmazların özelleştirme kapsam ve programına alınması üzerine 3194 sayılı Kanunun 9. maddesinin 2. fıkrasında verilmiş olan yetkiye istinaden davalı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nca dava konusu imar planı değişiklikleri yapılmış ise de, söz konusu taşınmazın 29.04.2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile özelleştirme kapsam ve programından çıkartıldığı, bu itibarla dava konusu imar planlarını yapma yetkisinin hukuki dayanağının ortadan kalktığı görüldüğünden, dava konusu imar planlarına ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI …'IN DÜŞÜNCESİ : Dava, … A.Ş adına kayıtlı, Eskişehir İli, Alpu İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazlara ilişkin olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanarak 22/04/2021 tarih ve 3903 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile onaylanan ve 23/04/2021 günlü, 31463 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılmıştır.

Davalı idarelerin süre ve ehliyet itirazları yerinde görülmemiştir.

Dosyanın incelenmesinden, Özelleştirme Yüksek Kurulunun 20/12/2000 günlü, 2000/92 sayılı kararı ile özelleştime kapsamına, 12/08/2008 günlü, 2008/50 sayılı kararı ile de özelleştirme programına alınan … A.Ş adına kayıtlı uyuşmazlık konusu Eskişehir İli, Alpu İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazlara ilişkin olarak … Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanarak 22/04/2021 tarih ve 3903 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile onaylanan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile taşınmazların ticaret-turizm-konut alanı ve park alanı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile de, bitişik nizam 3 kat, TAKS:0.50, KAKS:1.50 yapılaşma koşullu ticaret-turizm-konut alanı ve park alanı olarak planlandığı anlaşılmaktadır.

Danıştay Altıncı Dairesinin 23/09/2021 günlü, E:2021/4812 sayılı ara kararına davalı idareler tarafından verilen yanıt ve ekleri ile dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; uyuşmazlık konusu … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazların 29/04/2021 günlü, 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile özelleştirme kapsam ve programından çıkarıldığı anlaşılmıştır.

Özelleştirme İdaresi Başkanlığının imar planı yapma yetkisi 3194 sayılı İmar Kanununun 9/2. maddesi ve Ek 3. maddesine göre özelleştirme programına alınmış bulunan arsa ve arazilere yönelik olarak bu statüde bulundukları süre ile sınırlı olup, özelleştirme programından çıkarılan taşınmazlar yönünden artık özel statüleri gereğince tesis edilmiş işlemlerin de hukuki dayanağı ortadan kalkmış olacağından, bu taşınmazların özelleştirme programından çıkarıldıktan sonra tabi oldukları statü gereğince yetkili olan idarelerce planlanması gerektiği tartışmasızdır.

Bu durumda, özelleştirme kapsam ve programından çıkarılan uyuşmalığa konu taşınmazlara ilişkin olarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığının dava konusu imar planlarını yapma yetkisinin hukuki dayanağının ortadan kalkması nedeniyle, dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, … Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanarak 22/04/2021 tarih ve 3903 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile onaylanan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Mülkiyeti. Fabrikalarına ait uyuşmazlık konusu Eskişehir İli, Alpu İlçesi,.

Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazlara ilişkin olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanarak 22/04/2021 tarih ve 3903 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile onaylanan ve 23.04.2021 tarih ve 31463 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile ticaret-turizm-konut alanı ve park alanı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında bitişik nizam 3 kat, TAKS:0.50, KAKS:1.50 yapılaşma koşullu ticaret-turizm-konut alanı ve park alanı olarak planlanmıştır.

Söz konusu imar planı değişiklikleri davacı Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından 10.05.2021-10.06.2021,. Belediye Başkanlığı tarafından ise 17.05.2021-16.06.2021 tarihleri arasında askıya çıkarılmış, davacı Belediye tarafından bu imar planı değişikliklerinin iptali istemiyle 06.05.2021 tarihinde bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun "İmar Planlarında Bakanlığın Yetkisi"ni düzenleyen 9. maddesinin 2. fıkrasında: "Belediye hudutları ve mücavir alanlar içerisinde bulunan ve özelleştirme programına alınmış kuruluşlara ait arsa ve arazilerin, ilgili kuruluşlardan (Belediye) gerekli görüş alınarak çevre imar bütünlüğünü bozmayacak imar tadilatları ve mevzi imar planlarının ve buna uygun imar durumları; Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca onaylanmak suretiyle yürürlüğe girer ve ilgili Belediyeler bu arsa ve arazilerin imar fonksiyonlarını 5 yıl değiştiremezler. İlgili belediyeler görüşlerini onbeş gün içinde bildirir." hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanun'un Ek:3. maddesinde: "Özelleştirme programındaki kuruluşlara ait veya kuruluş lehine irtifak ve/veya kullanım hakkı alınmış arsa ve araziler ile özel kanunları uyarınca özelleştirilmek üzere özelleştirme programına alınan arsa ve arazilerin, 3621 sayılı Kıyı Kanunu veya 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında kalan yerler dahil olmak üzere genel ve özel kanun hükümleri kapsamında yer alan tüm alanlarda imar planlarını yapmaya ve onaylamaya yetkili olan kurum veya kuruluşlardan görüş alınarak çevre imar bütünlüğünü bozmayacak her tür ve ölçekte plan,

imar planı ile değişiklik ve revizyonları müellifi şehir plancısı olmak üzere Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca yapılarak veya yaptırılarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca onaylanmak ve Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle kesinleşir (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi'nin 09/06/2011 tarih ve 2008/87 E, 2011/95 K. sayılı Kararı ile.) yürürlüğe girer. İlgili kuruluşlar bu madde kapsamında yapılan planları devir tarihinden itibaren beş yıl süreyle değiştiremezler.

Bu süre içerisinde imar planlarına ilişkin olarak, verilecek mahkeme kararlarının gereklerinin yerine getirilmesini teminen yapılacak imar planı değişikliğine ilişkin iş ve işlemler Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca bu maddede belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilir. İlgili kuruluşlar görüşlerini onbeş gün içinde bildirirler.

Bu madde kapsamında yapılan her ölçekteki plan ve imar planlarında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 17 nci maddesinin (a) bendinin ikinci ve sekizinci paragrafındaki hükümler uygulanmaz. Özelleştirme sürecinde ihtiyaç duyulması halinde, bu planlara göre yapılacak imar uygulamasına ilişkin parselasyon planları Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından yapılır veya yaptırılır.

Bu parselasyon planları Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca onaylanır (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi'nin 09/06/2011 tarih ve 2008/87 E, 2011/95 K.sayılı Kararı ile.) Bu planlara göre yapılacak yapılarda her türlü ruhsat ve diğer belgeler ile izinler, ilgili mevzuat çerçevesinde yetkili kurum ve kuruluşlarca verilir." hükmü bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bakılan davada, usuli itirazlar yerinde görülmemiş, uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için. Dairemizin 14.06.2021 tarih ve E:2021/4812 sayılı kararı ile; davacı Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı, davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ve Cumhurbaşkanlığı'ndan; savunmaları ile dava konusu nazım ve uygulama imar planı değişikliklerine ilişkin askı-ilân tutanaklarının istenilmesine,

davacının bu plan değişikliklerine itirazının olup olmadığının ve itiraz sonrasında değişikliğe gidilip gidilmediğinin ve planların ne zaman kesinleştiğinin sorulmasına karar verilmiş, Cumhurbaşkanlığı Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nın 14.07.2021 tarihinde Danıştay Genel Yazı İşleri Müdürlüğü kaydına giren savunma dilekçesinde, uyuşmazlık konusu parsellerin 29.04.2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile özelleştirme kapsam ve programından çıkartıldığı ve idare tarafından 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Ek-3. maddesi kapsamında yapılacak işlemlerin dayanağının ortadan kalktığı belirtilerek,

dava konusu plan değişikliklerine ilişkin askı-ilân tutanakları, 22/04/2021 tarihli, 3903 sayılı ve 29.04.2021 tarihli, 3923 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararları dosyaya sunulmuştur.

29.04.2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararının incelenmesinde ise. Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 20.12.2000 tarih ve 2000/92 sayılı ve 12.08.2008 tarih ve 2008/50 sayılı kararları ile özelleştirme programına alınan.

Fabrikaları A.Ş.'nin sermayesinde bulunan hisselerin tamamının özelleştirme kapsam ve programından çıkartılarak Türkiye Varlık Fonu'na devrine, yine …Fabrikaları A.Ş. adına kayıtlı, ekli (EK-1) listede yer alan gayrimenkuller ile ekli (EK-2 ve EK-3) krokiler ve listelerde sınırları ve koordinatları gösterilen bölgeler içerisinde kalan gayrimenkullerin özelleştirme kapsam ve programından çıkartılmayarak bu gayrimenkullerin özelleştirme işlemlerinin 31.12.2025 tarihine kadar tamamlanmasına karar verildiği görülmekle birlikte bu kararın ekleri,

karar içeriğinde belirtilen Özelleştirme Yüksek Kurulu kararları dosyaya sunulmadığından ve kararın hangi tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlandığı belirtilmediğinden, söz konusu karar ile uyuşmazlık konusu parselin özelleştirme kapsam ve programından çıkartılıp çıkartılmadığı anlaşılamamış, bu nedenle Dairemizin 23.09.2021 tarih ve E:2021/4812 sayılı Ara Kararı ile; davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ile Cumhurbaşkanlığı'ndan; uyuşmazlık konusu taşınmazın özelleştirme kapsam ve programından çıkartılıp çıkartılmadığı sorularak,

çıkartılmış ise buna ilişkin tüm bilgi ve belgeler ile 29.04.2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararında belirtilen ekli kroki ve listelerin dosyaya sunulmasının istenilmesine ve bu kararın hangi tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlandığının sorulmasına, 29.04.2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararında belirtilen Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 20.12.2000 tarih ve 2000/92 sayılı ve 12.08.2008 tarih ve 2008/50 sayılı kararlarının istenilmesine karar verilmiştir.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nın 28.10.2021 tarihinde Danıştay Genel Yazı İşleri Müdürlüğü kaydına giren cevabı yazısında, uyuşmazlık konusu parselin 29.04.2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile özelleştirme kapsam ve programından çıkartıldığı belirtilerek söz konusu Cumhurbaşkanlığı kararı ile bu kararın eki krokiler ve listeler dosyaya sunulmuştur. Söz konusu kroki ve listelerin incelenmesinde ise uyuşmazlık konusu taşınmazların bu krokilerde ve listelerde yer almadığı görülmüştür.

Bu durumda, uyuşmazlık konusu taşınmazların özelleştirme kapsam ve programına alınması üzerine 3194 sayılı Kanunun 9. maddesinin 2. fıkrasında verilmiş olan yetkiye istinaden davalı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nca dava konusu imar planı değişiklikleri yapılmış ise de söz konusu taşınmazın 29.04.2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile özelleştirme kapsam ve programından çıkartıldığı, bu itibarla dava konusu imar planlarını yapma yetkisinin hukuki dayanağının ortadan kalktığı görüldüğünden, dava konusu imar planı değişikliklerine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.