Danıştay 6. Daire E.2021/5158 K.2023/6539

Dava konusu istem: Sivas ili, Merkez, … (…) Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Sivas Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar planının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince; dava konusu taşınmazın tescilli yapı olan Ulu Camiye komşu olduğu, anılan taşınmazın Sivas Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile belirlenen Ulu Cami koruma alanı içinde yer aldığı ve sözü edilen karar ile bu alanda yapılacak tüm imar planlarında Kuruldan izin alınması gerektiğine karar verildiği, ancak uyuşmazlık konusu ilave ve revizyon imar planına ilişkin yukarıda belirtilen iznin alındığına ilişkin belgelerin dosyada yer almadığı, bu nedenle anılan imar planında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Davalının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI

Davalı tarafından, dava konusu taşınmazın Ulu Cami koruma alanında yer aldığı, bölgeye ilişkin koruma amaçlı imar planlarının Kurul tarafından 2016 yılında onaylandığını ve uyuşmazlık konusu taşınmazın davaya konu imar planında olduğu gibi yine ibadet alanında kaldığı, temyiz aşamasında ileri sürülen iddiaların değerlendirilmediği ileri sürülerek Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ: Karar düzeltme isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 103. maddesinin b) bendi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır.

Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçildi. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin 02.03.2021 tarih ve E:2018/4802, K:2021/2692 sayılı kararı kaldırılarak işin esası incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Sivas ili, Merkez, … (…) Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Sivas Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar planının iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak tanımlanmış iken aynı maddenin devamında uygulama imar plan;

tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak ifade edilmiştir.

Aynı Kanunun "Planlama kademeleri" başlıklı 6. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde, planların kapsadıkları alan ve amaçları açısından "Bölge Planları" ve "İmar Planları", imar planlarının ise "Nazım İmar Planları" ve "Uygulama İmar Planları" olarak hazırlanacağı hükme bağlanmış; 8. maddesinde ise, planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında uyulacak esaslar belirlenerek, (b) bendinde, imar planlarının, nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana geleceği, mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planlarının ilgili belediyelerce yapılacağı veya yaptırılacağı, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe gireceği açıklanmıştır.

2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 17. maddesinde, "Bir alanın koruma bölge kurulunca sit olarak ilanı, bu alanda her ölçekteki plân uygulamasını durdurur. Sit alanının etkileşim- geçiş sahası varsa 1/25.000 ölçekli plân kararları ve notları alanın sit statüsü dikkate alınarak yeniden gözden geçirilerek ilgili idarelerce onaylanır.

Koruma amaçlı imar planı yapılıncaya kadar, koruma bölge kurulu tarafından üç ay içinde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları belirlenir. Belediyeler, valilikler ve ilgili kurumlar söz konusu alanda üç yıl içinde koruma amaçlı imar planı hazırlatıp incelenmek ve sonuçlandırılmak üzere koruma bölge kuruluna vermek zorundadır. Üç yıllık süre içinde zorunlu nedenlerle plan yapılamadığı takdirde koruma bölge kurulunca gerekçeli olarak bu süre uzatılabilir.

Uzatılan süre içerisinde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları uygulanır. Sit alanlarına ilişkin tüm ölçeklerde yapılmış; koruma bölge kurullarının uygun görüşü alınarak yürürlüğe giren planların yargı kararları ile uygulamasının durdurulması veya iptal edilmesi halinde ilgili koruma bölge kurulunca geçiş dönemi yapılanma şartları yeniden belirlenir. Koruma bölge kurulunda görüşülen ve uygun görülen koruma plânları onaylanmak üzere ilgili idarelere gönderilir.

İlgili idareler, koruma amaçlı imar planını en geç iki ay içinde görüşür ve varsa değişmesini istediği hususları koruma bölge kuruluna bildirir. Koruma bölge kurulunda bu hususlar değerlendirilir ve kurul tarafından uygun görülen haliyle planlar ilgili idarelere onaylanmak üzere gönderilir. Planlar koruma bölge kurulunun uygun gördüğü şekliyle ilgili idarelerce altmış gün içinde onaylanmak zorundadır.

Bu süre içinde görüşülmeyen ya da onaylanmayan planlar kesinleşerek yürürlüğe girer. Koruma amaçlı imar planının yürürlüğe girmesiyle geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları ayrıca karar almaya gerek kalmadan ortadan kalkar. Ören yerlerinde çevre düzenleme projesi yapımı ve değişiklikleri, ilgili koruma bölge kurulunun uygun görüşü doğrultusunda Bakanlıkça yapılır, yaptırılır ve onaylanır.

Koruma amaçlı imar plânları ve çevre düzenleme projelerinde yapılacak değişiklikler yukarıdaki usullere tabidir." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; uyuşmazlık konusu Sivas ili, Merkez, … (…) Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın Sivas Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından … tarih ve … sayılı karar ile belirlenen Ulu Camii koruma alanı içinde kaldığı, anılan karar ile bu alandaki tüm imar planı hükümlerinin geçersiz olduğuna ve yapılacak yeni planlarda kuruldan ayrıca izin alınacağına karar verildiği anlaşılmıştır.

Öte yandan, anılan taşınmazın 2013 yılında ve sonraki 08.09.2014 tarihinde onaylanan dava konusu 1/1000 ve 1/5000 ölçekli nazım ve uygulama imar planlarında ibadet alanı olarak belirlendiği; dava konusu taşınmaza yine ibadet alanı fonksiyonu öngörülmesine ilişkin Kaleardı ve Gökmedrese Mahalleleri 2. ve 3. derece arkeolojik sit alanı 1/5000 ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı nazım ve uygulama imar planlarının Sivas Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun … tarih ve … sayılı kararıyla onaylandığı ve Sivas Belediye Meclisinin … tarihli, … ve … sayılı kararlarıyla uygun bulunduğu görülmüştür.

Bu durumda, dava konusu taşınmazı kapsayan alana ilişkin 1/5000 ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı nazım ve uygulama imar planlarında taşınmaz için öngörülen ibadet alanı fonksiyonu açısından planlar arasında uyumsuzluk bulunmadığı gibi, ibadet alanı fonksiyonunun getirilmesine dair Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun onayının bulunduğu göz önüne alındığında, dava konusu planların Sivas Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulundan izin alınmadığı gerekçesiyle iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.