Danıştay 6. Daire E.2021/6141 K.2023/4999

Dava konusu istem: Elazığ İli, … Mahallesi, … pafta, … sayılı parselin kısmen konut, kısmen park, kısmen de yol alanı olan fonksiyonunun değiştirilerek tamamının konut alanına alınması yönünde yapılan 16/02/2018 tarihli başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Elazığ Belediye Başkanlığı Etüt ve Proje Müdürlüğü işlemi ile söz konusu taşınmazın mevcut fonksiyonunun düzenlendiği 1/5000 ölçekli nazım imar planının kabulü yolundaki Elazığ Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, 1/5000 ölçekli revizyon ve ilave imar planına yönelik yapılan incelemede, imar planının, Elazığ kent bütününe dönük olarak hazırlandığı, dava konusu parselin 15/09/1988 tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planına göre E:1.00 yapılaşma koşularında konut alanı, park alanı ve yol olarak ayrıldığı,

zaman içerisinde Elazığ ilinde meydana gelen değişimler ve gelişmelerin kentsel, sosyal ve teknik altyapı açısından yeni ihtiyaçları ortaya çıkardığı, yeni yapılan revizyon-ilave imar planında taşınmazın mevcut fonksiyonu korunarak E:1.20 yençok:12.50 yapılaşma koşulu verildiğinin görüldüğü, yapılan revizyon imar planının, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak hazırlanmış olduğu, taşınmazın, 1/5000 ölçekli revizyon-ilave uygulama planı öncesi ve sonrasına ilişkin imar durumunun değişmediği,

her iki planda da konut alanı, park alanı ve yola isabet ettiği, imar planının şehrin artan ihtiyaçlarına cevap verebilmek adına ve alt ölçekli planların üst ölçekli 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planına uyumlu hale getirilmesi amacıyla yapıldığı, planlar arası uyum ve hiyerarşinin sağlandığı görüldüğünden davaya konu parsel bakımından Elazığ Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım planının şehircilik ilkeleri ve planlama esasları ile hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığı,

öte yandan, dava konusu parselin imar planındaki fonksiyonunun değiştirilerek konut alanı olarak düzenlenmesi yönünde yapılan 16/02/2018 tarihli başvurunun Etüt ve Proje Müdürlüğü'nce ele alınıp … tarih ve … sayılı işlem ile reddine yönelik dava konusu diğer işlem yönünden değerlendirme yapıldığında.

3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesinde, nazım ve uygulama imar planlarının ilgili belediyelerce yapılacağı veya yaptırılacağı, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe gireceği, onaylanmış planlarda yapılacak değişikliklerin de aynı usullere tabi olduğu kurala bağlanmış olmasına rağmen, imar planında değişiklik yapılması yolundaki davacı taraf başvurusunun, belediye meclisi gündemine alındığına ilişkin herhangi bir bilgi ve belgeye yer rastlanılmadığı, dava konusu edilen işlemin Elazığ Belediye Başkanlığı Etüt ve Proje Müdürlüğü'nce tesis edildiğinin görüldüğü,

dolayısıyla imar planında değişiklik yapılması yolundaki başvuru hakkında, başvuru belediye meclisine iletilmeksizin, bu konuda bir yetkisi olmayan Etüt ve Proje Müdürlüğü tarafından tesis edilen işlemin yetki unsuru yönünden hukuka uygun olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle 1/5000 ölçekli revizyon imar planı yönünden davanın reddine, Etüt ve Proje Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi yönünden ise dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planına ilişkin Elazığ Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı bakımından yapılan incelemede;1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planına karşı davacı tarafından ilan askı süresi içinde itiraz edilmediği, ilan tarihlerini izleyen günden itibaren 60 gün içinde dava açılması ya da bu süre içinde idareye başvurup son ilan tarihini izleyen altmış gün içinde zımni yada açık ret oluşması üzerine kalan 60 gün içinde dava açılması gerektiği halde davacı tarafından bu yönde bir girişimde bulunulmadığı,

düzenleyici işlem olduğu konusunda tereddüt bulunmayan nazım ve uygulama imar planlarına karşı dava açma süresi yönünden askı ilan tarihlerinin esas alınması gerektiği, öğrenme/başvuru üzerine planlara karşı dava açma gibi bir yöntemin idari yargıda bulunmadığından dava konusu planların kesinleşmesinden çok sonra 26/03/2018 tarihinde açılan davada süreaşımı bulunduğu sonucuna varıldığından,

davanın 1/5000 ölçekli nazım imar planına yönelik kısmının süreaşımı nedeniyle reddi gerektiği, bu halde 1/5000 ölçekli nazım imar planına dair davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idareye 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında yapılan başvurunun reddi üzerine uygulama işlemi ile birlikte dayanak 1/5000 ölçekli nazım imar planını iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı, davanın süresinde olduğu sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava dosyasının incelenmesinden; Elazığ İli, … Mahallesi, … pafta, … sayılı parselin Elazığ Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında konut alanı, park alanı ve yol olarak belirlendiği, 28/05/2016-28/06/2016 tarihlerinde askıya çıkarıldığı, akabinde davacı tarafından yapılan 16/02/2018 tarihli başvuru ile parselin tamamının konut alanına alınmasına yönelik başvuruya taşınmazın 5 yıllık istimlak programına alınacağı ve çalışmaların devam ettiğinin bildirilmesi üzerine 26/03/2018 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun “Dava açma süresi” başlıklı 7.maddesi. “Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.” İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler.

Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz." hükmü, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle "İdari makamların sükutu" başlıklı 10. Maddesinde. "1. İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler. 2. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.

İlgililer altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı,isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemez.

Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." hükmüne yer verilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanununun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, "İmar Planları. Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.

Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.” hükmü yer almıştır.

Yukarıda anılan mevzuatta, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilecekleri hüküm altına alınmakla, ilanı gereken düzenleyici işlemler yönünden ilgililere uygulama üzerine dava açma olanağı tanındığı tartışmasızdır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıdaki yasal düzenlemelere göre, ilan tarihinden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresi içerisinde idari davaya konu edilmeyen düzenleyici işlemlerin, bu tarihten sonra davaya konu edilebilmeleri, ilgili hakkında uygulama işlemi yapılmış olması; bireysel işlemin ise, birlikte dava konusu yapıldığı düzenleyici işlemin uygulaması niteliğinde bulunması gerekmektedir.

Bu itibarla, uygulama işleminin niteliğinin ve hangi işlemlerin uygulama işlemi kabul edilip bunlara dayanarak düzenleyici işlemlere dava açılabileceğinin tespit edilmesi gerekmektedir.

2577 sayılı İdari yargılama Usulü Kanununun yukarıda açıklanan 7'nci maddesinde sözü edilen uygulama işleminin; ilgili idari birim tarafından, kural koyucu nitelikteki düzenleyici işlemlere dayanılarak tesis edilen, idarenin hukuki sonuç doğurmaya yönelik bir irade açıklaması olması gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta, davacı tarafından, 2577 sayılı Kanunun 10. Maddesi kapsamında taşınmazın kullanım fonksiyonunun tamamının konut alanı olarak belirlenmesi için davalı idareye başvurulduğu, davalı idare tarafından mevcut imar planlarına dayanılarak davacının isteminin reddedildiği görüldüğünden fonksiyon değişikliği talebinin reddine ilişkin işlemin uygulama işlemi niteliğinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır

Bu durumda, 2577 sayılı kanunun 10. maddesinde belirtilen süreler içerisinde uygulama işlemi ile birlikte dayanak imar planının iptalinin de istenebileceği açık olup, hem imar planı değişikliği isteminin reddine ilişkin işleme hemde imar planına karşı birlikte süresi içerisinde açılan işbu davada, 1/5000 ölçekli nazım imar planına yönelik davanın esası incelenerek bir karar verilmesi gerekirken, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar veren temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.