Danıştay 6. Daire E.2021/6609 K.2023/7068

Dava konusu istem: Osmaniye ili, Merkez, … Mahallesi, … ada, .. parsel sayılı taşınmaza yönelik 1/5000 ölçekli nazım ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı tadilatının onaylanması ve anılan taşınmazın kamulaştırılmasına ilişkin Osmaniye Belediye Meclisinin … tarih, … sayılı kararı ile anılan taşınmazın kamulaştırılmasına dair … tarih, … sayılı Osmaniye Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:2019/276 sayılı kararda; dava konusu … tarih, … sayılı Osmaniye Belediyesi Meclisi kararının taşınmaza yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı tadilatının onaylanması ilişkin kısmı yönünden, dosyadaki bilgi ve belgeler ile mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan raporun birlikte değerlendirilmesinden, taşınmazda öngörülen park alanının üst ölçekli planlara uygun olduğu,

kullanım amacı göz önünde bulundurulduğunda yer seçiminin, konumunun ve büyüklüğünün şehircilik ilkeleri, planlama esasları, kamu yararı ve kentsel ihtiyaçlar ile üst ölçekli planlar açısından uygun olduğu, dava konusu … tarih, … sayılı Osmaniye Belediyesi Meclisi kararının dava konusu taşınmazın kamulaştırılmasına ilişkin kısmı yönünden belediyelerin görev alanına giren hizmetlerin yürütülmesi için gerekli olan taşınmazların kamulaştırılması konusunda belediye encümeninin yetkili olduğu halde Osmaniye Belediyesi Meclisi tarafından tesis edilen işlemin kamulaştırmaya ilişkin kısmında yetki yönünden uyarlık bulunmadığı,

dava konusu … tarih, … sayılı Osmaniye Belediye Encümeni kararı yönünden; taşınmazın, uygulama imar planındaki fonksiyonuna uygun olarak park olarak kullanılmak üzere kamulaştırılmasında kamu yararı bulunduğu sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu belediye meclisi kararının imar planı tadilatına ilişkin kısmı ile taşınmazın kamulaştırılmasına ilişkin encümen kararı yönünden davanın reddine, dava konusu belediye meclisi kararının kamulaştırmaya ilişkin kısmı yönünden iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Osmaniye ili, Merkez, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın konut alanından park alanına alınmasına yönelik 1/5000 ölçekli nazım ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı tadilatının onaylanması ve anılan taşınmazın kamulaştırılmasına ilişkin Osmaniye Belediye Meclisinin … tarih, … sayılı kararı ile anılan taşınmazın kamulaştırılmasına dair … tarih, … sayılı Osmaniye Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; nazım imar planı, varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak tanımlanmış;

uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak ifade edilmiştir.

2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, ''Kamulaştırma şartları'' başlıklı 3. maddesinin ilk fıkrasında.

"İdareler, kanunlarla yapmak yükümlülüğünde bulundukları kamu hizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesi için gerekli olan taşınmaz malları, kaynakları ve irtifak haklarını; bedellerini nakden ve peşin olarak veya aşağıda belirtilen hallerde eşit taksitlerle ödemek suretiyle kamulaştırma yapabilirler." hükmüne, aynı Kanunun "Onay mercii" başlıklı 6. maddesinde kamu yararı kararını verebilecek merciler düzenlenmiş olup, a bendinde "Köy ihtiyar kurulları ve belediye encümenleri kararları, ilçelerde kaymakamın, il merkezlerinde valinin.." hükmüne, anılan maddenin son fıkrasında ise,

onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine göre yapılacak hizmetler için ayrıca kamu yararı kararı alınmasına ve onaylanmasına gerek olmadığı, bu durumlarda yetkili icra organınca kamulaştırma işlemine başlanıldığını gösteren bir karar alınmasının yeterli olduğu kuralına yer verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanununun ''Encümenin Görev Yetkileri'' başlıklı 34. maddesinin (b) bendinde, yıllık çalışma programına alınan işlerle ilgili kamulaştırma kararlarını almak ve uygulamak belediye encümeninin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesinde, "İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, imar planı değişikliğinin bilimsel, nesnel ve teknik gerekçelere dayanması ve kamu yararının zorunlu kılınması halinde yapılan düzenleme olarak tanımlandığı anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davalı idarenin 10.09.2018 tarihinde kayda giren savunma dilekçesinden Hacıosmanlı Mahallesi muhtarının 05.07.2017 tarihli dilekçe ile dava konusu taşınmazın, mahallenin park ihtiyacının karşılanması için kamulaştırılıp park alanına çevrilmesi talebiyle başvuruda bulunduğu, dava konusu … tarih, … sayılı belediye meclis kararında da belirtildiği üzere anılan başvuru doğrultusunda dava konusu taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında park alanına alındığı görülmüştür.

Uyuşmazlıkta, dava konusu imar planı değişikliğinde, değişikliğin bilimsel, nesnel ve teknik gerekçelere dayanması ve kamu yararının zorunlu kılınması halinde yapılan plan düzenlemeleridir şeklindeki tanımına uygun olarak bilimsel, nesnel ve teknik gerekçelerin ortaya konulmadığı, plan açıklama raporunda değişikliğe ilişkin yeterli ve kabul edilebilir açıklamaların bulunmadığından, dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede park ve yeşil alan ihtiyacının parsel bazlı değişiklikle değil, yerleşimi bütün olarak ele alan yeşil alan planlaması çalışmaları ile ortaya konulmuş çözüm önerileri doğrultusunda ve eşitlik ilkesi gözetilerek plan revizyonu şeklinde ele alınması gerektiğinden, parsel ölçeğinde imar planı değişikliği yapılmasında isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, kamulaştırma işlemi düzenleyici bir işlem olan imar planının uygulanması niteliğinde olup, taşınmazların 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ayrıldığı amaç doğrultusunda kamulaştırma yapılabilir.

Bu durumda, dava konusu kamulaştırma işleminin dayanağı olan imar planlarının hukuka uygun olmadığı sonucuna ulaşıldığından dayanaksız hale gelen dava konusu kamulaştırma işleminin de iptali gerektiği açıktır.

Bu itibarla, aksi yöndeki Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.