Danıştay 6. Daire E.2021/7003 K.2023/3025

Dava konusu istem: İstanbul ili, Beyoğlu ilçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan otel binasında yapılan ruhsat ve eki projesine aykırı imalatlar nedeniyle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi uyarınca davacı tarafından yapılan başvuru üzerine Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca düzenlenen … tarihli, … başvuru numaralı, … belge numaralı yapı kayıt belgesi bedeli için ödenen 1.132.682,50-TL yapı kayıt belgesi bedelinin fazla olarak belirlendiği, bu nedenle fazladan ödendiği ileri sürülen 342.800,00-TL'lik kısmın iade edilmesi istemiyle yapılan 24/09/2018 tarihli başvurunun reddine ilişkin İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında.

"Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Usul ve Esaslar" başlıklı Tebliğ ile getirilen hükümlerin, önceki hukuki durumlara da uygulanabilmesine hukuki imkanı sağlayan geçici ve istisnai nitelikteki düzenlemeler içermediği anlaşıldığından, davacı tarafından daha evvel yürürlükte bulunan Tebliğ hükümleri uyarınca başvuruda bulunularak ödemesi de yapılmak suretiyle tamamlanmış olan idari işlemin, tesis edildiği tarihten sonra meydana gelen değişiklikler nedeniyle sakatlanmış olmadığı,

dolayısıyla davacının, fazladan bedel ödendiği iddiasıyla, sonradan yapılan mevzuat değişikliğine istinaden yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu kararda; dava konusu taşınmazda bulunan ticari amaçlı yapı için 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 7143 sayılı Kanunla eklenen geçici 16’ncı maddesi uyarınca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nca düzenlenen … tarihli, … başvuru numaralı, … belge no'lu Yapı Kayıt Belgesi için "Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar" başlıklı Tebliğ'in ilk halindeki düzenlemelere göre,

değişiklik sonrası getirilen düzenlemeler çerçevesinde ödenmesi gerekene kıyasen fazladan ödendiği iddia edilen Yapı Kayıt Belgesi bedelinin ödenmesi istemiyle ilgililerce yapılacak başvurular üzerine davalı idarece, yapı mahallinde inceleme yapılarak Bakanlık resmi internet sitesinden yayımlanan düzeltme formunun, iki nüsha olarak doldurulmak suretiyle müracaat sahibine iade edilecek tutarın belirlenmesi ve düzeltme formunun bir nüshası müracaat sahibinin talep dilekçesi ile birlikte resmi yazı ekinde iade işlemi yapılmak üzere il defterdarlık muhasebe müdürlüğüne gönderilmesi suretiyle fazla ödenen kısmın iadesinin sağlanması gerekirken,

davacı tarafından fazladan ödendiği öne sürülen 342.800,00-TL bedelin iadesi istemiyle yapılan başvurunun, bedelin iadesi için gereken şartların gerçekleşmediğinden bahisle reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmış; ayrıca, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesinin 12/02/2021 tarihli ara kararı ile yapı kayıt belgesi bedelinin hesaplama yönteminin davalı idareden sorulması üzerine, davalı idarece, ödenmesi gereken yapı kayıt belgesi bedelinin, Beyoğlu Belediye Başkanlığınca binanın iskan durumunun geçerliliğini koruyup korumadığı,

koruyorsa iskanlı ve iskansız alanlarla toplam yapı alanının ve 2021 yılına ilişkin arsa birim değerinin ne olduğuna ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesi halinde hesaplanabileceği bildirildiğinden, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince dava konusu işlemin iptali yolunda verilen karar üzerine, davalı idarece, Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar'ın 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde yer alan düzenlemeye göre yapı mahallinde inceleme yapılarak davacıya iade edilecek tutarın belirlenmesi ve iade işleminin yapılmasının sağlanması gerekeceğinin tabii olduğu belirtilerek,

idari yargı tarafından verilen iptal kararının, idareye başvuru dilekçesinde talep edilen 342.800,00-TL bedelin doğrudan davacıya ödenmesi sonucunu doğurmayacağı açıklanmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca davacının istinaf başvurusunun kabulü ile, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak yukarıda belirtilen gerekçe ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

"Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar" başlıklı Tebliğ'in 10. maddesi uyarınca yapı kayıt belgesi bedelinin tamamının iadesinin, sadece yapıda ruhsat ve eklerine herhangi bir aykırılık bulunmadığının tespit edilmesi halinde mümkün olduğu, aksi halde geri ödeme yapılamayacağı; ancak yapı kayıt belgesi düzenlenmesi amacıyla yapılan başvurusu aşamasında hatalı veya eksik beyana istinaden ödenen yapı kayıt belgesi bedeli hakkında gerekli düzeltme işlemlerinin e-Devlet platformu üzerinden "güncelle" komutu yardımıyla yapılabileceği;

öte yandan, Beyoğlu Belediye Başkanlığının … tarihli ve … sayılı yazısı uyarınca dava konusu taşınmazın kentsel sit alanı içerisinde kaldığı ve komşu taşınmazın ise, korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edildiği; ücret iadesine konu kusurun davacıdan kaynaklanan sebeplerden gerçekleştiği, dolayısıyla davacının fazladan ödediğini ileri sürdüğü yapı kayıt belgesi bedelinin iadesi talebiyle yaptığı başvurunun reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından; temyiz dilekçesinde dava konusu işlemde ileri sürülmeyen başka sebepler ileri sürülmek suretiyle "sebep ikamesi" yapıldığı, hatalı işlemin devamını sağlamak adına yeni ve bambaşka bir sebebin ileri sürüldüğü, bu durumun ise, "usul ve yetki saptırması" niteliğinde olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … DÜŞÜNCESİ : Temyize konu kararın, Dairemiz kararında belirtilen ek gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Beyoğlu ilçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan otel binasında yapılan ruhsat ve eki projesine aykırı imalatlar nedeniyle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi uyarınca davacı tarafından yapılan başvuru üzerine Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca düzenlenen … tarihli, … başvuru numaralı, … belge numaralı yapı kayıt belgesi bedeli için ödenen 1.132.682,50-TL yapı kayıt belgesi bedelinin fazla olarak belirlendiği, bu nedenle fazladan ödendiği ileri sürülen 342.800,00-TL'nin iade edilmesi istemiyle davacı tarafından yapılan 24/09/2018 tarihli başvuru, İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile reddedilmiştir.

Bunun üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Bununla birlikte; davalı idare tarafından verilen ve 09/06/2021 tarihinde Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kaydına giren temyiz dilekçesinde, Beyoğlu Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısında "Söz konusu taşınmazın İstanbul I Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 07.07.1993 tarih ve 4720 sayılı kararıyla ilan edilen Kentsel Sit Alanı içerisinde kaldığı ve yapılan tetkikte … ve … parsellerin tevhid işlemlerine rastlamadığı,

ayrıca … parselin 2863 sayılı Yasa kapsamında 15.12.1999 tarih v e11437 sayılı Kurul kararıyla korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edildiği görülmüştür. … tarih ve … sayılı Yapı Kullanma İzin Belgesinin mevcut olduğu, ilave 450 m2 inşaat alanı için … tarih ve …-… sayılı Yapı Ruhsatı düzenlendiği fakat düzenlenen bu tadilat ruhsatının sonucunda tanzim edilen herhangi bir Yapı Kullanma İzin Belgesine rastlanılmadığı, ilgilisi tarafından İdaresine herhangi bir Yapı Kayıt Belgesinin sunulmadığı"nın belirtildiği bildirilmiş ise de;

görülmekte olan davanın konusunun, kentsel sit alanı içerisinde bulunduğu iddia edilen yapı hakkında Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca düzenlenen … tarihli, … başvuru numaralı, … belge numaralı yapı kayıt belgesi bedeli için ödenen 1.132.682,50-TL yapı kayıt belgesi bedelinin fazladan ödendiği ileri sürülen 342.800,00-TL'lik kısmının iade edilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlem olduğu.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesinde yapı kayıt belgelerini düzenlemeye yetkili kılınan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı veya bu konuda anılan Bakanlık tarafından yetkilendirilen kurum veya kuruluşların, özel kanunlarındaki düzenlemeler ile korunan doğal, tarihi, arkeolojik ve kentsel sit alanları, kültür varlıkları, ormanlar, meralar ve kıyılar gibi alanlarda bulunan yapılar hakkında düzenlenen yapı kayıt belgelerinin iptal edilmesi konusunda, "yetki ve usulde paralellik ilkesi" uyarınca yetkili olduğu;

uyuşmazlık konusu yapı hakkında düzenlenen yapı kayıt belgesinin ise, söz konusu yapının kentsel sit alanında kaldığı gerekçesiyle anılan idarelerce iptal edildiğine dair herhangi bir bilgi ve belgenin ise dava dosyasında yer almadığı gibi, davalı idare tarafından bu yönde bir iddiada da bulunulmadığı görülmekte olup; bu bağlamda, dava konusu taşınmazın kentsel sit alanı içerisinde kaldığına yönelik davalı idare iddiasının görülmekte olan dava kapsamında araştırılmasına gerek bulunmadığı, söz konusu iddianın ancak yapı kayıt belgesinin yetkili idare tarafından iptal edilmesi durumunda araştırılması gerektiği değerlendirildiğinden;

davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline dair verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının yukarıda belirtilen gerekçenin de eklenmesi suretiyle onanması gerektiği soncuna varılmıştır.