Danıştay 6. Daire E.2021/7976 K.2025/3500

2- ...Köyü Tüzel Kişiliği Adına ...Köyü Muhtarlığı-... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... İl Özel İdaresi VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Isparta İli, Merkez, ... Köyü, ...Mevkii, ..., ..., 2488 parsel sayılı taşınmazlar ile ... ada ... parsel, ... ada,... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel , ... ada ..., ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ..., ... parsel, ... ada ..., ..., ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda 3194 sayılı Kanunun 18. maddesi uyarınca Isparta İl Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen parselasyon işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı ...

Köyü Tüzel Kişiliği açısından yapılan değerlendirmede; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler, bilirkişi raporu ve yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu taşınmazların mera siciline kayıtlı olmadığı, her taşınmazdan eşit oranda DOP kesintisi yapıldığı, düzenleme sınırının yönetmeliğe uygun olduğu, dolayısıyla söz konusu taşınmazların bulunduğu alanda yapılan dava konusu parselasyon işleminde, planlama esasları, şehircilik ilkeleri ve kamu yararı açısından imar mevzuatına aykırılık bulunmadığı, davacı ...

Köyü Tüzel Kişiliği açısından yapılan değerlendirmede; dava konusu encümen kararının 14.06.2017-14.07.2017 tarihlerinde askıya çıkarıldığı, askı tutanaklarında ... Köyü Muhtarının imzasının da yer aldığı, askı süresi içerisinde herhangi bir itirazda bulunulmadığı, bu durumda uyuşmazlıkta, parselasyon uygulamasına karşı davacı ...

Köyü Tüzel Kişiliği adına köy tüzel kişiliğini temsil eden muhtar tarafından askı süresi içinde itiraz edilmediğinden, askı süresinin son günü olan 14.07.2017 tarihinden itibaren 2577 sayılı Kanunun 7. maddesinde öngörülen 60 günlük dava açma süresi içinde en son 12.09.2017 tarihine kadar dava açılması gerekirken, bu süre geçirildikten çok uzun zaman sonra 26.10.2018 tarihinde açılan davanın davacı ...Köyü Tüzel Kişiliği açısından süresinde açılmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle ...

Köyü yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddine, davacı ... Köyü Tüzel Kişiliği yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

İmar mevzuatına göre parselasyon işlemi, imar planlarındaki arazi kullanım kararlarının hayata geçirilmesi amacıyla mevcut tapu kayıtları esas alınarak arsa ve arazilerin düzenlenmesi amacıyla yapılan subjektif nitelikte bir imar uygulamasıdır.

Parselasyon işlemi ile kadastral mülkiyet dokusu imar planlarında belirlenen kullanım kararlarına göre yeniden düzenlemeye tabi tutulmakta olup kullanım kararlarında herhangi bir değişiklik yapılması söz konusu değildir. Bu nedenle, doğrudan mülkiyet hakkına yönelik sübjektif nitelikte bir idari işlem olan parselasyon işlemine karşı komşu parsel maliki, belde sakini, yatırımcı kuruluş vb. sıfatlarla dava açılması mümkün olmayıp ancak parsel maliklerince dava açılabilmektedir.

Dava konusu uyuşmazlıkta, Maliye Hazinesi mülkiyetinde bulunan parselleri kapsayan alanda yapılan parselasyon işleminin iptalinin istenildiği, davacı köy muhtarlıklarının davaya konu edilen taşınmazlarla herhangi bir mülkiyet bağının bulunmadığı her ne kadar alanın mera vasfında olduğu iddia edilmiş ise de, dava konusu parsellerin mera siciline kaydının bulunmadığı, ...

Asliye Hukuk Mahkemesinin... tarih ve E:... esas sayılı dosyasında yapılan inceleme sonucu anılan parsellerin mera vasfında olmadığının tespit edildiği de dikkate alındığında davacıların dava konusu parselasyon işlemi ile kişisel, güncel ve meşru bir menfaat ilişkisinin varlığını ortaya koyacak nitelikte bir iddiasının da bulunmadığı görülmüş olup, parselasyon işlemine karşı tapuda malik veya hak sahibi olmayan köy muhtarlıkları tarafından açılan davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Isparta İli, ... Köyü, ...

Mevkii, ..., ..., ... parsel sayılı taşınmazlar ile ... ada ... parsel, ... ada,... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel , ... ada ..., ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ..., ... parsel, ... ada ..., ..., ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alan 17/02/1995 tarih ve 22205 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan,

15/12/1994 tarihli ve 94/6345 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve eki 1/100.000 ölçekli planda Isparta Davraz Dağı Kış Sporları Turizm Merkezi olarak belirlenmiş, bu alanda kalan 1.078,563,69 m2 alan ... tarih ve ... yevmiye numaralı işlem ile Maliye Hazinesi adına ... sayılı parsel olarak tescil edilmiş, Isparta Valiliği İl İdare Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla ... sayılı parselde ifraz işlemi tesis edilerek ... parsel oluşturulmuş,

söz konusu alanda Kültür ve Turizm Bakanlığının 24.08.2015 tarihli oluruyla 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar planı onaylanmış akabinde Isparta İl Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile anılan alanda parselasyon işlemi tesis edilmiştir.

Davacı köy muhtarlıkları tarafından, dava konusu parselasyon işlemine konu alanın kadimden bu yana mera alanı olduğu, köy halkının hayvanlarını otlattığı, köy halkının ortak kullanımında olması gereken söz konusu alanda parselasyon yapılmasının hukuka aykırı olduğu iddialarıyla Isparta İl Encümeninin ...tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen parselasyon işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Öte yandan, davacı köy muhtarlıkları tarafından dava konusu parselleri de kapsayan Kulovası Yaylası olarak bilinen alana yönelik müdahalenin meni ile mera siciline kaydının yapılmasına karar verilmesi istemiyle açılan davada...

Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu parselasyon düzenleme sınırı içinde kalan alan yönünden davanın reddine, anılan alan sınırları dışında ve tescil harici alanda kalan kısım yönünden davanın kabulü ile bu alana yönelik müdahalenin menine ve bu alanın mera siciline kaydına karar verildiği, söz konusu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ...

Bölge Adliye Mahkemesi ...Hukuk Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla esastan reddine karar verildiği, Yargıtay...Hukuk Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla anılan kararın onandığı görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinde idari yargı yerlerine verilen dilekçelerin,a) Görev ve yetki,b) İdari merci,c) Ehliyet,d) İdari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup, olmadığı, e) Süre aşımı, f) Husumet, g) 3 ve 5. maddelerine uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği belirtilmiştir. Yine 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin (a) bendinde iptal davaları; idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön koşullardan birisi olan "dava açma ehliyeti", her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idare ile işlemlerinde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçütler içinde menfaat ilişkisinin varlığını ifade etmektedir. Her olay ve davada, idari işlem ile dava açacak kişi arasında öngörülen subjektif ehliyet koşulu olarak menfaat ihlalinin kişisel, meşru ve güncel bir menfaat olması ölçütleri ekseninde yargı mercilerince değerlendirilerek takdir edilecektir.

Yukarıda yer verilen Kanun maddesinde yer alan ve iptal davasının sübjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" doktrin ve içtihatlarda dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları, iptal davasına konu idari işlemin niteliğine ve dava açanın hukuken korunması gereken haklarına göre idari yargı yerince belirlenmektedir.

İmar mevzuatına göre parselasyon işlemi, imar planlarındaki arazi kullanım kararlarının hayata geçirilmesi amacıyla mevcut tapu kayıtları esas alınarak arsa ve arazilerin düzenlenmesi amacıyla yapılan subjektif nitelikte bir imar uygulamasıdır.

Parselasyon işlemi ile kadastral mülkiyet dokusu imar planlarında belirlenen kullanım kararlarına göre yeniden düzenlemeye tabi tutulmakta olup kullanım kararlarında herhangi bir değişiklik yapılması söz konusu değildir. Bu nedenle, doğrudan mülkiyet hakkına yönelik sübjektif nitelikte bir idari işlem olan parselasyon işlemine karşı komşu parsel maliki, belde sakini, yatırımcı kuruluş vb. sıfatlarla dava açılması mümkün olmayıp ancak parsel maliklerince dava açılabilmektedir.

Dava konusu uyuşmazlıkta, Maliye Hazinesi mülkiyetinde bulunan parselleri kapsayan alanda yapılan parselasyon işleminin iptalinin istenildiği, davacı köy muhtarlıklarının davaya konu edilen taşınmazlarla herhangi bir mülkiyet bağının bulunmadığı ve her ne kadar alanın mera vasfında olduğu iddia edilmiş ise de, dava konusu parsellerin mera siciline kaydının bulunmadığı, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:... esas sayılı dosyasında yapılan inceleme sonucu anılan parsellerin mera vasfında olmadığının tespit edildiği de dikkate alındığında davacıların dava konusu parselasyon işlemi ile kişisel, güncel ve meşru bir menfaat ilişkisinin varlığını ortaya koyacak nitelikte bir iddiasının da bulunmadığı görülmektedir.

Bu durumda, yapı yapmaya elverişli imar parsellerinin oluşturulduğu ve yapılaşma koşullarının her parselde net olarak ortaya konulduğu başka bir deyişle bizzat hak sahibini etkileyen işlem statüsünde bulunan parselasyon işlemine karşı tapuda malik veya hak sahibi olmayan köy muhtarlıkları tarafından açılan davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, davanın kısmen reddi kısmen süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.