Danıştay 6. Daire E.2021/8187 K.2023/6278

Dava konusu istem: Mersin ili, Tarsus ilçesi, ... Köyü, ... mevkii, ... pafta, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alana yönelik Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının ve söz konusu plana yapılan itirazların değerlendirildiği ... tarihli ... sayılı ve ... tarihli ... sayılı belediye meclisi kararlarının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporun ve dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu taşınmazın mülga Yenice Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan mevzi imar planında "akaryakıt istasyonu" olarak tanımlandığı ve 2002 yılı itibarıyla akaryakıt istasyonu olarak faaliyette bulunulduğu, davaya konu nazım imar planında "kısmen T2, kısmen park" alanı olarak işaretlenmesinin işletmeyi işlevsiz hale getirdiği,

planlama sürecinde mevcut taşınmaz ve üzerindeki yapıların yeterli irdelenmemesi nedeniyle davacı şirketin müktesep hakkının ihlal edildiği; söz konusu taşınmazın, Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Revizyonunda “kentsel yerleşik alan” olarak tanımlı olduğu, dava konusu nazım imar planında akaryakıt istasyonu olarak tanımlanması durumunda kademeli birlikteliğin bozulmayacağı;

ayrıca, park alanlarının yerleşim alanı içerisinde ve erişilebilir şekilde planlamak yerine, kullanımını azaltacak şekilde karayolu cephesinde ve demiryolu güzergahının ilerisinde planlanmasının planlama kriterleri açısından uygun olmadığı; diğer yandan, dava konusu taşınmazda hukuka uygun olarak faaliyette bulunan akaryakıt istasyonunu işlevsiz hale getirecek şekilde bir kısmının park, bir kısmının ise T2 Alanı olarak belirlenmesinde herhangi bir kamu yararının da söz konusu olmadığı anlaşıldığından,

dava konusu işlemlerde, imar mevzuatı, şehircilik ilkeleri ve planlama esasları ile kamu yararı ve hizmet gereklerine uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; davacı tarafından 14/03/2019 tarihinde davaya konu parselin "petrol istasyonu ve arsa" olarak işaretlenmesi yönünde yaptığı başvurusunun 20/03/2019 tarihli yazı ile redddedildiği, ancak; davacı tarafından imar planı tadilat isteminin reddine yönelik işlemin iptali istenilmediği, 14/04/2021 tarihli ara kararına verilen cevapta, plana yapılan 2. itirazların değerlendirildiği Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı üzerine, planın yeniden ilan edilip edilmediği hususuna ilişkin bilgi ve belgenin sunulmadığı,

dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının en son 21/10/2018 - 21/01/2019 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacı tarafından askı süresi içinde plana itiraz edilmediğinden, davacı yönünden kesinleşen plana karşı 2. askının son günü olan 21/01/2019 tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içerisinde davanın açılması gerekirken yasal dava açma süresi geçtikten sonra 05/04/2019 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunduğu;

öte yandan, plana yapılan 2. itirazların değerlendirildiği Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararına davacının itiraz etmemesi ve bu karar üzerine planın yeniden ilana çıkarılmaması karşısında, söz konusu kararın da dava açma süresini ihya etmeyeceği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İmar planlarının kesinleşmiş olmasının iptal davasına konu olmasına engel teşkil etmeyeceği, davalı idarece verilen imar durum bilgisi üzerine plandan haberdar olunduğu ve söz konusu tarihin dikkate alınması gerektiği, imar durum belgesinin uygulama işlemi niteliğinde olduğu, bu nedenle davanın süresinde açıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Mersin ili, Tarsus ilçesi, ... Köyü, ... mevkii, ... pafta, ... parsel sayılı taşınmazın "konut dışı kentsel çalışma alanı" fonksiyonu, Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında "kısmen T2, kısmen park alanı" olarak belirlenmiş, söz konusu plan 12/10/2018-12/11/2018 tarihleri arasında askıya çıkarılmıştır.

Askı süresi içerisinde yapılan itirazlar üzerine ... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla yeniden değerlendirilen nazım imar planı, 21/12/2018-21/01/2019 tarihleri arasında askıya çıkarılmış; bu süre içerisinde yapılan 5 itiraz ise ... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla reddedilmiştir.

Davacı tarafından, 12/02/2019 tarihinde taşınmazın nazım imar planındaki durumunun sorulması üzerine, davalı idarece 14/02/2019 tarihinde taşınmazın "kısmen T2, kısmen park alanı" olarak belirlendiği bildirilmesi üzerine; davacının, taşınmazın fonksiyonunun "petrol istasyonu müştemilatı ve arsa" olarak belirlenmesi yönünde 14/03/2019 tarihinde yapmış olduğu imar planı değişikliği talebi, Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığının 20/03/2019 tarihli işlemiyle reddedilmiştir.

Bunun üzerine; 05/04/2019 tarihinde Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının ve söz konusu plana yapılan itirazların değerlendirildiği ... tarihli ... sayılı belediye meclisi kararı ile ... tarih, ... sayılı belediye meclisi kararının iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin 4. fıkrasında, "İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgiler, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler.

Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptal edilmesine engel olmaz."; işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 10. maddesinde ise. "İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler, altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.

İlgiler altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Altmış günlük süre içinde verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı istemin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilirler. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemez.

Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İlgililerin idari davaya konu olabilecek bir işlemin tesis edilmesi istemiyle 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında her zaman idareye başvuruda bulunabileceği açık olup, imar planı değişikliği talebi ile yapılan başvuru sonrası idarece tesis edilecek işlem üzerine anılan Kanun'un 7. maddesinde öngörülen 60 günlük süre içerisinde imar planına karşı dava açılması mümkündür.

Uyuşmazlıkta; davacının, dava konusu taşınmazın fonksiyonunun "petrol istasyonu müştemilatı ve arsa" olarak belirlenmesi istemiyle 14/03/2019 tarihinde Belediye Başkanlığına yapmış olduğu başvuru 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında yapılan imar planı değişikliği talebi olduğundan, anılan Kanun'un 7. maddesinin 4. fıkrası gereğince söz konusu başvurunun reddi üzerine ret işlemi ile birlikte ya da tek başına düzenleyici işlem niteliğinde olan 1/5000 ölçekli plana dava açılabileceği tabiidir.

Bu bakımdan, 1/5000 ölçekli plan ve buna ilişkin belediye meclisi kararlarının iptali istemiyle 05/04/2019 tarihinde kayda giren dilekçe ile açılan davada süre aşımı bulunmadığından işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken davanın süre aşımı yönünden reddine dair Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet görülmemiştir.