Danıştay 6. Daire E.2021/9601 K.2025/657

Dava konusu istem: Antalya ili, Kepez ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda Kepez Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen ve Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararları ile onaylanan parselasyon işlemi ile bu işleme yapılan itirazın reddine ilişkin Kepez Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararın iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu taşınmazı kapsayan alanda yapılan parselasyon işlemine karşı davacı tarafından askı süresi içinde 23/06/2020 tarihinde yapılan ve 2577 sayılı Kanunun 11'inci maddesi kapsamında olduğu anlaşılan itirazın, davalı Kepez Belediye Başkanlığı tarafından askı süresinin son günü olan 01/07/2020 tarihinden itibaren 60 gün içinde cevap verilmemek suretiyle 30/08/2020 tarihinde zımnen reddi üzerine, bu süreyi izleyen 60 günlük dava açma süresi içinde ve en son 30/10/2020 tarihinde (29 Ekim 2020 resmi tatil) dava açılması gerekirken,13/11/2020 tarihinde kayda giren dilekçe ile açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Parselasyona ilk askı ilan süresi içerisinde yaptığı itirazının reddedildiği, itirazın reddine ilişkin belediye encümeni kararının davacıya tebliğinden itibaren 60 gün içinde dava açabileceği, her bir idari işlemin farklı olduğu ve ilgililere idari başvuru ve dava açma hakkı verdiği halde davanın süreaşımı nedeniyle reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu, ayrıca 3194 sayılı Yasanın 8. maddesi uyarınca parselasyona karşı 5 yıllık dava açma süresinin bulunduğu, belirtilen nedenlerle kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava konusu parseli de kapsayan alana ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu ... tarihli, ... sayılı Kepez Belediye Meclisi kararı ile kabul edilmiş ve ... tarihli, ... sayılı Antalya Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile onaylanmıştır.

Uyuşmazlık konusu alanda parselasyon yapılmasına ilişkin Kepez Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı, Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylanmış ve 01/06/2020-01/07/2020 tarihleri arasında askıya çıkartılmıştır.

Davacının da aralarında bulunduğu şahıslarca parselasyona askı süresi içerisinde yapılan itirazlar üzerine; itirazların bir kısmının kabulüne, bir kısmının reddine, düzenleme sınırının belirlenmesine ve parselasyon planının onaylanmasına ilişkin Kepez Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı, Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarihli, .... sayılı kararı ile onaylanarak 04/09/2020-05/10/2020 tarihleri arasında askı ilanı yapılmıştır.

Sözü edilen parselasyona askıda yapılan itirazlar üzerine; itirazların kısmen kabulüne, kısmen reddine, mahkeme sürecine mahal verilmemesi için parselasyonun ilgili kişilerin sözlü ve yazılı talepleri dikkate alınarak düzenlenmesine ve konunun teknik rapor doğrultusunda uygun bulunduğuna ilişkin Kepez Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı, Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylanarak 02/02/2021-03/03/2021 tarihleri arasında askıya çıkartılmıştır.

Davacı tarafından, ... tarihli, ... sayılı belediye encümeni kararı ile kabul edilen ilk parselasyona karşı askı süresinde yapılan itiraz ... tarihli, ... sayılı belediye encümeni kararı ile reddedilerek askıya çıkarılmış ve itirazının reddedildiği davacıya 16/09/2020 tarihinde bildirilmiştir. Davacı tarafından, bildirim yazısının tarafına ulaştığı tarihten itibaren 60 günlük dava açma süresi içerisinde Kepez Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen ve Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararları ile onaylanan parselasyonun ve bu parselasyona yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kepez Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun “Dava Açma Süresi” başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve İdare Mahkemelerinde altmış (60) gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği kurala bağlanmış, yine aynı Yasanın “Üst Makamlara Başvurma” başlıklı 11.maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce,

idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış (60) gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı kurala bağlanmıştır.

3194 sayılı İmar Kanununun 19. maddesinde. "İmar planlarına göre parselasyon planları yapılıp, belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni, dışında ise il idare kurulunun onayından sonra yürürlüğe girer. Bu planlar bir (1) ay müddetle ilgili idarede asılır. Ayrıca mutat vasıtalarla duyurulur. Bu sürenin sonunda kesinleşir. Tashih edilecek planlar hakkında da bu hüküm uygulanır. Kesinleşen parselasyon planları tescil edilmek üzere tapu dairesine gönderilir.

Bu daireler ilgililerin muvafakatı aranmaksızın, sicilleri planlara göre re'sen tanzim ve tesis ederler." hükmüne, yer verilmiş olup aynı Kanunun 8. maddesine 14/02/2020 tarihli 7221 sayılı Kanunun 6. maddesi ile. "Kesinleşen imar planları veya parselasyon planlarına karşı kesinleşme tarihinden itibaren her halde beş yıl içinde dava açılabilir." hükmü eklenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yargısal içtihatlarda, imar planları, ilanı gereken genel düzenleyici işlem olarak kabul edilmektedir. İmar planlarına dayalı olarak tesis edilen; parselasyon, yapı ruhsatı verilmesi, yapı ruhsatı iptali ve yıkım gibi işlemlerin ise uygulama imar planlarının uygulanmasına yönelik işlemler olduğunda duraksama bulunmamaktadır.

Bu çerçevede, uygulama imar planları doğrultusunda tesis edilen, parselasyon, yapı ruhsatı verilmesi gibi uygulama işlemleri üzerine, altmış günlük dava açma süresi içerisinde uygulama işlemine karşı veya uygulama işlemiyle birlikte ya da ayrıca dayanak imar planına karşı dava açılması da mümkündür.

Yine yerleşik Danıştay içtihatlarına göre, genel düzenleyici işlem niteliğinde olan imar planına karşı askıdan itibaren dava açma süresi içerisinde dava açılabilirken, subjektif nitelikteki parselasyon işlemine (ve dava konusu edilmesi halinde bu işlemin dayanağı olan uygulama imar planına) karşı yasal dava açma süresinin işlemeye başlaması için bu işlem, işlem tarihindeki muhatabına usulüne uygun bir şekilde tebliğ edilmelidir ya da muhatabın bu işlemi tüm unsurlarıyla birlikte öğrendiği açık ve net bir şekilde ortaya konulmalıdır.

Nitekim Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 09/06/2021 tarihli, E:2021/154 K:2021/1202 sayılı; 28/04/2022 tarihli, E:2022/258, K:2022/1668 sayılı; 28/04/2022 tarihli, E:2022/47, K:2022/1665 sayılı; 28/04/2022 tarihli, E:2022/412, K:2022/1664 sayılı kararları da bu yöndedir.

Yukarıya yer verilen mevzuat hükümlerine göre parselasyon planının ilçe belediye encümenince kabul edildikten ve büyükşehir belediye encümenince onaylandıktan sonra yürürlüğe gireceği ve bir ay süreyle ilan edildikten sonra da kesinleşeceği açık olup bu süre içinde yapılan itirazların tamamının ya da bir kısmının kabul edilmesi halinde parselasyon planı yeniden bu süreci takip edip ilan edilerek kesinleştirilmeli ve buna göre de dava açma süresi son kez askı ilanı yapılan parselasyona göre belirlenmelidir.

Bir diğer ifade ile parselasyon planlarına ilişkin itirazların değerlendirilerek kısmen ya da tamamen kabul edilmesi durumunda parselasyonun kesinleşmesi söz konusu olmayacağından, yapım süreci devam eden parselasyon planı kapsamında bulunan taşınmaz maliklerinin parselasyonun kesinleşmiş haline karşı mevzuatta öngörülen dava açma süresi içerisinde dava açabileceklerinin kabulü gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta, subjektif işlem özelliği taşıyan parselasyon işleminin kesinleşmiş halinin davacıya tebliğ edilmesi ya da bu işlemin davacı tarafından açık ve net bir şekilde öğrenildiğinin ortaya konulması gerekmektedir.

Somut olayda, Kepez Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ile kabul edilen dava konusu parselasyon planının, Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylandığı ve 01/06/2020-01/07/2020 tarihleri arasında askıya çıkartıldığı, askıda yapılan itirazların kısmen ret, kısmen kabul edilmesi üzerine, Kepez Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ile kısmi değişikliklerle 2. kez kabul edilen ve Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylanan parselasyon planının 04/09/2020-05/10/2020 tarihleri arasında askı ilanının yapıldığı,

2. parselasyon planına askıda yapılan itirazlar üzerine de itirazların kısmen ret, kısmen kabul edilerek parselasyon planında düzeltmeler yapılmasına ilişkin Kepez Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararının Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylandığı ve 02/02/2021-03/03/2021 tarihleri arasında 3. kez askıya çıkartıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı tarafından parselasyonun ilk hali olan 1. parselasyon planına askı süresi içerisinde yapılan itiraz reddedilmiştir. Bununla birlikte diğer bir kısım parsel maliklerinin itirazları kabul edildiğinden değişikliğe uğrayan 2. parselasyon planı davacının parselini de kapsayıp düzenler mahiyette kabul edilerek yeniden askıya çıkartılmış olup davacıya da 16/09/2020 tarihinde bildirilmiş olup davacı tarafından 13/11/2020 tarihinde bakılmakta olan dava açılmıştır.

Dolayısıyla, dava açıldığı tarihte dava konusu parselasyon planının henüz kesinleşmediği, itirazlar üzerine yapılan düzeltmeler nedeniyle son halini almadığı, her ne kadar davacı parseli yönünden herhangi bir değişiklik söz konusu olmasa da bireysel nitelikte ve uygulanmakla tükenen parselasyon işleminin bir bütün halinde mülkiyet hakkına olan derinden etkileri göz önünde bulundurulduğunda diğer bir ifadeyle parselasyon işlemi ile düzenleme sahasında yer alan tüm parsellere yönelik mülkiyet durumu, şekil, yüzölçümü ve hisselendirme bakımından yeniden belirlendiğinden, davacı parselini de kapsar şekilde yeniden onaylanan parselasyon planında yapılan değişikliklerin davacının hukukunu sonuna kadar etkilemeyeceği söylenemez.

Davacı 1. parselasyonu (parselasyonun ilk halini) öğrenerek askı süresi içerisinde itiraz etmiştir, yani itiraz ettiği parselasyonun ilk halidir ve belirtilen tarihte parselasyon işlemi henüz kesinleşmemiş olup süreç devam etmektedir. Dolayısıyla parselasyondan haberdar olan davacı, tüm itirazlara ilişkin sürecin sonunda kesinleşen parselasyon planına (nihai parselasyon planına) karşı, son kez yapılan askı süresinin sonundan itibaren 60 gün içinde dava açabilir.

Ancak, parselasyona ilişkin belirtilen bu süreci öngörmesi beklenemeyecek olan davacının, somut olayda olduğu gibi, birinci kez askıya çıkarılan parselasyona askı süresi içerisinde yaptığı itirazın reddi üzerine dava açması halinde de Mahkemece parselasyonun kesinleşmiş haline göre esastan inceleme yaparak bir karar vermesi gerekmektedir.

Bu durumda, davacının ilk parselasyon işlemine itirazının reddine ilişkin 06/08/2020 tarihli belediye encümeni kararına karşı 13/11/2020 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bakımdan, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolunda verilen kararda ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet görülmemiştir.

Ayrıca, yeniden karar verilirken ilçe belediye encümeni kararı ile kabul edilen parselasyon işleminin büyükşehir belediye encümeni kararı ile onaylandığı dikkate alınarak Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı da hasım mevkiine alınmalıdır.

Öte yandan, dava konusu parselasyon işlemine karşı açılan ve esastan incelenerek karar verilen davalarda Danıştay Altıncı Dairesinin 21/09/2022 tarihli, E:2022/2641, K:2022/7853 sayılı; 21/09/2022 tarihli, E:2022/2642, K:2022/7854 sayılı; 21/09/2022 tarihli, E:2022/4921, K:2022/7858 sayılı bozma kararlarının da uyuşmazlığın esası çözüme kavuşturulurken dikkate alınması gerekmektedir.