Danıştay 6. Daire E.2022/2057 K.2024/7538

2- ... 3- ... 4- ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Aydın İli, Didim İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda ruhsatsız olarak inşai faaliyetlerde bulunulduğunun 05.05.2020 tarihli yapı tatil tutanağıyla tespit edilmesi üzerine, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca ruhsatsız ilavelerin yıktırılmasına ve aynı Kanun'un 42. maddesi uyarınca davacılara 560.266,76 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ...tarihli,

... sayılı Didim Belediye Encümeni kararı ile söz konusu aykırılığın bir ay içerisinde mevzuata uygun hale getirilmemesi halinde aynı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının ç bendi uyarınca 1.454.521,32 TL idari para cezası verilmesine ve taşınmaza ilişkin daha önce alınan yıkım kararlarının uygulanmasına yönelik kısmının uygulanmasına ilişkin... tarihli, ... sayılı Didim Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda, dava konusu işlemlerden Didim Belediye Encümeni'nin ... tarihli, ... sayılı kararının ruhsatsız ilavelerin yıktırılmasına ilişkin kısmına yönelik olarak, 05.05.2020 tarihli yapı tatil zaptı düzenlendikten iki gün sonra, 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca yapının ruhsata bağlanması ya da sahibince yıkılması için tanınması gereken bir aylık süre beklenilmeden ve mahallinde ikinci bir tespit yapılmadan yıkım kararı verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı;

aynı kararın 560.266,76 TL imar para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden, ruhsatsız olarak yapılan imalatlar nedeniyle 1.424,80 m2 etkilenen alan üzerinden hesaplanan para cezasında, davalı idarece belirlenen temel cezaya 3194 sayılı Kanun'un 42.maddesinin (c) bendinin 5. alt bendi uyarınca artırım yapılmak ve tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle tespit edilen 224.468,74-TL yönünden hukuka aykırılık, (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca artırım yapılarak tekerrür uygulanmak suretiyle tespit edilen 335.798,02-TL yönünden ise hukuka uyarlık bulunmadığı.

Didim Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararının "bina üzerinde yıkım kararı olduğundan aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca yıkım kararının uygulanmasına" ilişkin kısmına yönelik olarak, Didim Belediye Encümeni'nin ... tarihli, ... sayılı kararının yıkıma ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığından, söz konusu yıkım kararının uygulanmasına ilişkin kısımda da hukuka uyarlık bulunmadığı;

dava konusu işlemlerden Didim Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararının "bir ay içerisinde aykırılığın giderilmemesi veya mevzuata uygun hale getirilmemesi halinde 3194 sayılı Kanun'un 42/ç maddesine uyarınca 1.454.521,32 TL imar para cezası daha uygulanacağının bildirilmesine" ilişkin bölümünün temel ceza olarak belirlenen 727.260,66-TL'lik kısmına yönelik olarak, 05.05.2020 tarihli yapı tatil zaptında aykırılıktan etkilenen alanın toplamda 1.424,8 m² olarak belirlendiği, ayrıca dava konusu taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin 510,43 TL olduğu,

yapılan imalatların ruhsata tabi olmasına rağmen ruhsatsız olarak yapıldığının usulüne uygun olarak tespit edildiği hususu dikkate alındığında, söz konusu işlemin belirtilen bölümünün temel ceza olarak belirlenen 727.260,66-TL'lik kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;

işlemin bu tutara mühür fekki yapıldığından bahisle bir kat artırım uygulanarak 727.260,66-TL imar para cezası verilmesine ilişkin kısmına yönelik olarak ise, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin (ç) bendinde mühür fekki yapılması halinde artırım uygulanacağı yönünde bir düzenleme bulunmadığından söz konusu hüküm uyarınca düzenlenen 727.260,664 TL idari para cezasına mühür fekki yapıldığından bahisle bir kat artırım uygulanarak 727.260,664 TL tutarında idari para cezası verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Belirtilen gerekçeyle, ... tarih ve ...sayılı işlemin ruhsatsız imalatların 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca yıkımına ilişkin kısmı ile bu imalatlar için davacılar adına 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesi uyarınca 224.668,74-TL imar para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine, 335.798,02-TL para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden söz konusu işlemin iptaline;

... tarih ve ... sayılı işlemin 3194 sayılı Kanun'un 42/ç maddesi uyarınca 727.260,664 TL imar para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine, yapı üzerinde yıkım kararı olduğundan 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca yıkım kararının uygulanmasına ilişkin kısmı ile 3194 sayılı Kanun'un 42./ç maddesi uyarınca belirlenen bedele 727.260,664 TL artırım uygulanmasına ilişkin kısmının ise iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda.

Didim Belediye Encümeni'nin... tarihli, ... sayılı kararının yıkıma ilişkin kısmı ile ... tarihli, ... sayılı kararının "bina üzerinde yıkım kararı olduğundan aynı kanunun 32. maddesi uyarınca yıkım kararının uygulanmasına" ilişkin kısımlarına ilişkin olarak; olayda 05/05/2020 tarihli yapı tatil zaptından iki gün sonra yıkım kararı alındığı, söz konusu yapı tatil zaptı ve belediye encümeni kararında, imalatların ruhsatlandırılamayacak imalatlardan olduğuna ilişkin bir tespite yer verilmediği görüldüğünden dava konusu kararların yıkıma ve yıkım kararının uygulanmasına ilişkin kısımlarında hukuka uyarlık bulunmadığı;

söz konusu belediye encümen kararlarıyla verilen idari para cezaları yönünden, davacıların dava konusu ruhsatsız imalatların bulunduğu taşınmazda paylı malik oldukları, tapuda malik olmalarından dolayı yapı sahibi oldukları kabul edilip, dava konusu idari para cezası verilmiş ise de yapı sahibi olduklarına ilişkin somut tespitler yapıldıktan sonra işlem tesis edilmesi gerekirken, bu tespit yapılmadan ve toplam para cezasının tamamından sorumlu olacak şekilde verilen idari para cezalarında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmştır.

Belirtilen gerekçeyle, tarafların istinaf başvurularının kabulüne,... İdare Mahkemesince verilen ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Aydın İli, Didim İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda ruhsatsız olarak inşai faaliyetlerde bulunulduğu 05.05.2020 tarihli yapı tatil tutanağıyla tespit edilmiş; Didim Belediye Encümeni'nin... tarihli, ... sayılı kararıyla söz konusu ruhsata aykırı imalatların 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca yıktırılmasına ve aynı Kanun'un 42. maddesi uyarınca davacılara 560.266,76 TL idari para cezası verilmesine; ... tarihli, ... sayılı kararıyla ise, aykırılığın bir ay içerisinde mevzuata uygun hale getirilmemesi halinde 42. maddenin 2. fıkrasının ç bendi uyarınca 1.454.521,32 TL idari para cezası daha verilmesine ve taşınmaza ilişkin yıkım kararının uygulanmasına uygulanmasına karar verilmiştir.

Bunun üzerine, söz konusu encümen kararlarının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar" başlıklı 32. maddesinde, anılan Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapıya başlandığının veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumunun tespit edilerek yapının mühürlenip inşaatın derhal durdurulacağı;

durdurmanın, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılacağı; bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibinin, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mührün kaldırılmasını isteyebileceği; bu aykırılığın giderilmiş olduğunun veya ruhsat alındığının ve yapının bu ruhsata uygunluğunun, inceleme sonunda anlaşılması halinde, mührün, belediye veya valilikçe kaldırılarak, inşaatın devamına izin verileceği;

aksi takdirde ise, ruhsatın iptal edileceği ve ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan binanın, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılarak, masrafının yapı sahibinden tahsil edileceği düzenlenmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesi ise, "1. Temyiz incelemesi sonunda Danıştay; a) Kararı hukuka uygun bulursa onar.

Kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, kararı, gerekçesini değiştirerek onar. b) Kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onar.

2. Temyiz incelemesi sonunda Danıştay; a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması, sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozar. 3. Kararların kısmen onanması ve kısmen bozulması hâllerinde kesinleşen kısım Danıştay kararında belirtilir.

4. Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50 nci madde hükümleri kıyasen uygulanır. 5. Temyize konu edilen kararı veren ya da karara katılan hâkim aynı davanın temyiz incelemesinde görev alamaz." hükmünü içermektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemlerden 12.05.2020 tarihli, 647 sayılı Didim Belediye Encümeni kararının yıkıma ilişkin bölümünün iptaline ilişkin kısmı yönünden;

Dosyanın ve Dairemizin E:2022/380, K: 2024/7536, E:2022/371, K: 2024/7537 sayılı dosyalarının birlikte incelenmesinden, uyuşmazlık konusu taşınmaz ruhsatının iptal edilmiş olmasına rağmen taşınmaz üzerindeki inşai faaliyetlere, mühür fekki de yapılmak suretiyle devam edildiği,

idarece söz konusu inşai faaliyetlerin çeşitli zamanlarda düzenlenen yapı tatil tutanaklarıyla tespit edilmeleri üzerine Didim Belediye Encümeni'nce taşınmaza ilişkin olarak verilen kararlardan ... tarihli, ... sayılı karar ile ... tarihli, ...sayılı kararın ruhsata aykırı imalatların 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca yıktırılmasına ilişkin müeyyideyi de içerdiği, söz konusu işlemlerin iptalleri istemleriyle açılan davalarda, anılan belediye encümeni kararlarının yıkıma ilişkin kısımlarının reddine karar verilerek,

buna ilişkin istinaf başvurularının reddine ilişkin kararların da Dairemizin yukarıda esas ve karar numaraları belirtilen dosyalar üzerinden verilen kararlarla onandığı, dolayısıyla söz konusu yıkım kararlarının hukuken ayakta olduğu; öte yandan dava konusu ... tarihli, ... sayılı işlemde taşınmaz üzerinde daha önce verilmiş yıkım kararı bulunduğundan bahisle İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca yıkım kararı uygulanmasına yönelik olarak tesis edildiği anlaşılmıştır.

Dava konusu taşınmaz üzerindeki ruhsata aykırı imalatların yıktırılmasına ilişkin olarak daha önce verilen belediye encümeni kararlarından ... tarihli, ... sayılı karar ile ... tarihli, ... sayılı kararların hukuka uygunluklarının yargı denetimi sonucunda kesinleştiği dikkate alındığında, yıkım kararının uygulanmasına ilişkin kısmı açısından taşınmaz hakkında daha önce verilen yıkım kararlarının uygulanmasına yönelik genel bir karar niteliğinde olduğu değerlendirilen ... tarihli, ... sayılı Didim Belediye Encümeni kararının söz konusu bölümünde hukuka aykırılık; işlemin anılan kısmının iptaline ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, Didim Belediye Encümeni'nin ... tarihli, ... sayılı kararı ile ... tarihli, ... sayılı kararının idari para cezasına ilişkin kısmının iptaline ilişkin kısmı yönünden;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri için öngörülen nedenlerden hiçbiri bulunmamaktadır.