Danıştay 6. Daire E.2022/2359 K.2023/9201

Dava konusu istem: ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen ve ... tarihli ... sayılı kararıyla itirazların kısmen kabulü ve kısmen reddi ile son halini alan 1/25.000 ölçekli ... il bütünü nazım imar planının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesice verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; uyuşmazlıkta, keşif ve bilirkişi raporunda yapılan tespitlere istinaden, dava konusu 1/25.000 ölçekli il nazım imar planında, köy yerleşik alan sınırları içerisinde yer alan mera, dikili tarım, sulu tarım ve kuru tarım alanları yönünden, bu alanların komşuluğunda bulunan diğer tarım arazileri ile bir tarımsal bütünlük oluşturduğu,

tarımsal nitelikli arazilerin tarımsal üretim altında tutulması ve tarımsal bütünlüğünün korunmasının kesintisiz gıda üretimi açısından ulusal düzeyde yüksek kamu yararı değeri taşıdığı 4342 sayılı Mera Kanunu, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ile 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerin Aşılattırılması Hakkında Kanun hükümleri kapsamında değerlendirilmesi gereken bu tür alanlardaki yapılaşma koşullarının mekânsal verilerden bağımsız bir biçimde standardize edilerek (tek tipleştirilerek),

mevcut yapılaşmış alanlar benzeri yapılaşma koşulları çerçevesinde tariflenmesinin şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı ile çeliştiği, dava konusu 1/25.000 ölçekli İl Nazım İmar Planı ile bir bütünlük arz eden ve hukuka uygunluk denetiminde dikkate alınması gereken 3.1.10.6. sayılı plan notunda, uygulama imar planı yapılması zorunlu mahalleler kapsamında belirlenen yerleşmeler dışında alt ölçekli plan yapılma zorunluluğunun getirilmemiş olduğu,

köy yerleşik alan sınırları içinde kalan alanların bütününe yönelik olarak dava konusu plana ait 3.1.7.9. sayılı plan notu ile öngörülen yapılaşma koşullarının, zaman içerisinde bu tür nitelikli tarım alanları üzerinde kentsel dokuya yönelik yapılaşmayı özendirici ve tarım alanlarında tarım dışı kullanımının ön plana çıkartarak saçaklı büyümeyi ortaya çıkarabilecek nitelikte olduğu, anılan yapılaşma hükümlerinin (emsal, parsel büyüklüğü vb.) ilerleyen süreçte bu alanların tarımsal vasfının ve kırsal niteliğini sona erdirebilecek düzeyde olması,

başka bir ifade ile dava konusu 1/25.000 ölçekli İl Nazım İmar Planında “köy yerleşik alan sınırları” içerisinde kalan alanlarda öngörülmüş olan “düşük yoğunlukta” ve “seyrek yoğunlukta” konut alanı arazi kullanım kararları için plan notlarında öngörülen standardize edilmiş (tek tipleştirilmiş) yapılaşma koşullarının (emsal, parsel büyüklüğü vb.) anılan parsellerle bütünlüğü bulunan mera, dikili tarım, sulu tarım ve kuru tarım alanlarının korunması için uygun olmadığı, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırı olduğu,

planda kentsel arazi kullanım kararlarına ayrılmış olmasına karşın kırsal nitelik gösteren alanlar yönünden; anılan parsellerin bulunduğu alanların “özel ürün arazileri” ve “sulu mutlak tarım arazisi” vasfında olduğu ve bunun yanında davaya konu olan parsellerin çevresindeki araziler ile bir tarımsal bütünlük oluşturduğu, tarımsal bütünlük oluşturan alanların tarım dışına çıkartılmasının 5403 sayılı Kanun ile yasaklanmış olduğu,

tarım arazilerinin korunması kullanılması ve planlanmasına dair uygulama talimatına göre “mutlak tarım arazileri” ile tarımsal faaliyetin yürütülmesi için bir bütünlük sağlayan lokal marjinal yerlerin de mutlak tarım arazisi olarak kabul edilmesi gerektiği, tarımsal nitelikli arazilerin tarımsal üretim altında tutulması ve tarımsal bütünlüğünün korunmasının kesintisiz gıda üretimi açısından ulusal düzeyde yüksek kamu yararı değeri taşıdığı,

kentsel alanların çeperlerinde yer alan bölgelerin hızlı ve kontrolsüz bir biçimde gelişimi ile kentsel saçaklanmanın, günümüzde kentlerin başa çıkmakta zorlandığı en önemli sorunların başlarında yer aldığı, bu çerçevede dava konusu parseller ile çevresindeki tarım arazilerinin de saçaklı yerleşim baskısı altında olduğu ve bunun da tarımsal bütünlüğü tehdit ettiği, anılan parsellere “spor alanı”, “kamusal tesis alanı” ve “mezarlık alanı” kullanımları getirilmesi suretiyle yürürlüğe konulan (sosyal ve teknik altyapı alanı standartları bu usulde belirlenen) dava konusu planda şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına,

toprak koruma mevzuatına ve kamu yararına uygunluk görülmediği gerekçesiyle 1/25.000 ölçekli Aydın İli Nazım İmar Planının iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu kararda, İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu planın hukuka uygun olduğu, bilirkişilerce planın kapsamı, niteliği ve planlama hiyerarşisi içindeki yerinin plan kararları, uygulama hükümleri ve lejandı ile bir bütün olarak değerlendirilmediği, tarım arazilerine ilişkin verilerin davacı tarafından idarelerine sunulmadığı, sınırlı bir alan incelenerek planın tümü hakkında iptal kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğu, planın davacı tarafından dava konusu edilmeyen kısımları hakkında davanın reddine hükmedilmesi gerektiği, üst ölçekli planlarda verilen arazi kullanım kararlarının doğrudan o alanın tarım dışı kullanıma tahsis edilmesi anlamına gelmediği,

tarım topraklarına rastlayan kısımlar için alt ölçekte planlama çalışması yapılırken tarım il müdürlüğünden tarım dışı kullanım izni alınmasının zorunlu olduğu, ayrıca 5403 sayılı Kanuna eklenen geçici 6. madde uyarınca maddenin yürürlüğünden önce belirlenen onaylı yerleşik alanların izinli kabul edildiğinden bu alanlarda izin alınması gerekmediği, yapılan planın planlama ilkeleri ve şehircilik esaslarına uygun olduğu belirtilerek kararın bozulması grektiği ileri sürülmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davalı idarenin duruşma istemi yerinde görülmeyerek, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.