Danıştay 6. Daire E.2022/3190 K.2023/6243

Dava konusu istem: İstanbul genelinde yürürlükte bulunan meri imar planlarına depreme dayanıksız ruhsatlı yapıların yıkılarak yeniden yapımına ilişkin plan notu ilavesi yapılması yönünde tesis edilen İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; bir planın imar planı veyahut plan notu olabilmesi için; bir plan teklifi bulunması, plana dair açıklama raporu olması, ilgili kurumlardan görüş alınması sonrasında plan teklifinin yetkili belediye meclis kararı ile onaylanıp paftasına işlenmek suretiyle askıda ilan edilmesi gerektiği, bu bağlamda davaya konu işlemin klasik bir plan notu değişikliği olup olmadığının tespiti amacıyla Mahkemenin verdiği 23/06/2021 tarihli ara kararı üzerine verilen cevabi yazıdan,

davaya konu işleme dair ilgili kurumlardan görüş alınarak hazırlanmış bir plan açıklama raporu bulunmadığı gibi ilgili meclis kararının paftalara işlenmek suretiyle askıya çıktığına dair bir belgenin de sunulmadığı, dava konusu İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı üzerine Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü tarafından … tarih ve … sayılı yazı ile anılan Meclis kararı doğrultusunda kurum ve kuruluşların görüşlerinin bildirilmesinin istenildiği, bu yazı üzerine plan notu ilavesi ile ilgili Deprem ve Zemin İnceleme, Ulaşım Planlama, İSKİ Genel Müdürlüğü ile ilçe belediye başkanlıklarının görüşlerinin alındığı,

söz konusu bu görüşler sonrasında da Güngören, Beşiktaş, Bakırköy, Şişli, Bahçelievler, Küçükçekmece İlçesi mer'i Nazım İmar Planlarına plan notu ilave teklifinin aynen, tadilen veya ilave plan notu eklenmesi suretiyle İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından kararlar alındığı, bu durumda, İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararının, bu karar sonrasında alınan Belediye Meclis kararlarının tesisi sürecinde kararlara katkı sağlayıcı ve yukarıda tanımlandığı şekilde hazırlayıcı bir işlem niteliğinde olduğu, imar mevzuatı anlamında plan notu değişikliği hüviyetinde olmadığı,

plan hazırlayan kurumlara yol gösterici ve onları plan değişikliği için harekete geçirmeye çalışan bir çeşit iç yazışma olduğu, hukuk düzeninde değişiklik yapan bir karar niteliğinde olmadığı, nitekim dava konusu işlem sonrası yapılan ve yukarıda belirtilen bazı ilçelere yönelik plan notu değişikliği kararlarının da bu hususu desteklediği, bu nedenle anılan davaya konu belediye meclis kararının idari davaya konu olabilecek kesin ve icrai bir işlemin olmadığı sonucuna ulaşıldığından, davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı İstanbul Büyükşehir Belediyesinin almış olduğu meclis kararının İstanbul ili genelindeki tüm 1/5000 ölçekli ve 1/1000 ölçekli planlar için geçerli olacak şekilde plan notları olduğu, bu plan notu değişikliğinin imar planlarına ilave edilmesinin şehircilik disiplini ve planlama ilkeleri açısından sakıncalar içerdiği, plan notu değişikliği çalışmasına ilişkin herhangi bir altyapı ve analiz çalışması yapılmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Dava konusu işlemin teknik anlamda bir plan değişikliği olmadığı, bu sebeple askıya çıkarılma ve itiraz sürecinin işletilmediği, plana dair bir plan açıklama raporunun bulunmadığı, hazırlayıcı bir karar olduğu, dava konusu karar sonrası nazım imar planlarında değişiklik için yeni meclis kararları alındığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü tarafından, İstanbul'da afet risklerine hazırlık kapsamında binaların yapılaştığı dönemde yürürlükte olan imar planına ve imar mevzuatına uygun bir şekilde ruhsat alarak yapılaşmış, günümüz itibariyle deprem riskine karşı dayanıksız olarak tespit edilen binalardan,

onaylı ruhsat belgesi bulunan depreme dayanıksız hale gelenlerin yıkılıp yeniden yapılmasını sağlamak amacıyla İstanbul genelindeki tüm 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarına plan notu ilavesine ilişkin yapılan 9 maddelik teklifin İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi Kentsel Yenileme-İmar ve Bayındırlık Komisyonu tarafından değerlendirilmesi sonrası … tarih ve … sayılı raporu ile belediye meclis onayına sunulmuş, İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından da … tarih ve … sayılı kararı ile Kentsel Yenileme-İmar ve Bayındırlık Komisyonu tarafından sunulan rapor aynen onaylanmıştır.

Kentsel Yenileme-İmar ve Bayındırlık Komisyonu tarafından sunulan raporun İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından onaylanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, idari işlemler hakkında, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından iptal davası açılabileceği; 14. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendinde, idari yargı yerince dava dilekçelerinin "idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem olup olmadığı" yönünden inceleneceği; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde de, dava konusu işlemin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem olmaması halinde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı üzerine Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü tarafından … tarih ve … sayılı yazı ile anılan Meclis kararı doğrultusunda kurum ve kuruluşların görüşlerinin bildirilmesinin istenildiği, bu görüşler sonrasında da Güngören, Beşiktaş, Bakırköy, Şişli, Bahçelievler, Küçükçekmece İlçesi meri nazım imar planlarına plan notu ilave teklifinin aynen, tadilen veya ilave plan notu eklenmesi suretiyle İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından kararlar alındığının görüldüğü,

ilçelerde de bu plan değişikliklerinin dava konusu plan notu eklenmesi yönündeki karar esas alınarak yapıldığı, dolayısıyla ilçe belediye meclislerinin ilave plan notu eklenmesi yönündeki kararlarının dayanağı olan dava konusu ilave plan notu eklenmesi işleminin doğurduğu hukuki ve fiili sonuçlar gözetildiğinde icrai nitelikte olduğu sonucuna ulaşıldığından, işin esası incelenerek bir karar verilmesi gerekirken, davanın incelenmeksizin reddi yönünde verilen kararda hukuka uygunluk görülmemiştir.

Bu itibarla, davanın incelenmeksizin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.