Danıştay 6. Daire E.2022/4575 K.2024/4707

Dava konusu istem: Kocaeli ili, Gebze ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı (eski ... parsel) taşınmazı kapsayan alanda Gebze Belediye Encümeni'nin ... tarih ve... sayılı kararı ile kabul edilerek Kocaeli Büyükşehir Belediye Encümeni'nin... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan parselasyon işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ....

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, parselin davacıya ait yapıların bulunduğu ''en az parsel büyüklüğünü sağlayan 2000 m²'lik'' kısmının ifraz edilerek davacının fiili kullanım alanının bir kısmında müstakil malik olması, diğer bölümünde ise küçük bir miktar ile hissedar kalması sağlanabileceği halde parselin tamamında başka bir paydaş ile hissedar yapılmasının tahsis haklarını kısıtladığı,

bu işlemin diğer paydaş içinde anlamlı bir yarar sağlamaktan uzak olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Mahkemece mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davalı idarenin istinaf başvurusunun; dava konusu parselasyon işleminde Arsa ve Arazi Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin 16/3. maddesi uyarınca bedele dönüştürme işleminin uygulandığı,

anılan Yönetmelik maddesinde belirlenen öncelik sırasına göre bedele dönüştürme işlemi yapılmadan önce parsel bütünlüğünü tamamlayacak şekilde maliye hazinesi hisselerinden tahsis yapılması gerektiği, hazine taşınmazları bulunmasına rağmen uygulamada bu kuralın uygulanmadığı, davacıya ... sayılı kadastral parselin isabet ettiği ... ada, ... sayılı parselden hisseli şekilde tahsis yapıldığı,

davacının hisse miktarı müstakil parsel tahsisine yeterli olmadığından dava konusu işlemde bu yönden bir kusur bulunmamakta ise de dava konusu işlemin davacının kendisine müstakil parsel tahsis edilmesi gerektiği yönündeki itirazı yönünden değerlendirilmesi gerektiği, öncelikle davacının uygulamaya giren 11.360 m² yüzölçümlü parselinden düzenleme ortaklık payı (DOP) kesildikten sonra kalan 7.333 m² hissesinin en az parsel büyüklüğünü sağlayacak şekilde müstakil şekilde verilerek içerisinde bina bulunan taşınmazının bir kısmında müstakil malik olmasının sağlanabileceği,

ayrıca yukarıda anılan Yönetmeliğin 22. maddesine göre imar uygulaması için "parselasyon planı açıklama raporu" hazırlanmasının zorunlu olduğu, davalı idare tarafından dosyaya sunulan bilgi ve belgeler arasında bu raporun bulunmadığı görüldüğünden, dava konusu işlemde bu yönlerden de hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçeleriyle reddine, davacının istinaf başvurusunun ise reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu parselasyon işleminden önce yapılan parselasyonun iptaline ilişkin mahkeme kararı gözetilerek işlem yürütüldüğü, yeniden yapılan parselasyonda davacının önceki uygulamaya yaptığı itirazların, parsel üzerindeki fiili kullanım durumunun ve yapılaşmanın göz önünde bulundurulduğu, davacının hisse miktarı parseldeki tüm yapı ve kullanımları kapsayacak şekilde müstakil tahsis için yeterli olmadığından eksik miktarın dışarıdan başka hisse ile tamamlandığı,

davacının müstakil şekilde tek parsel tahsis edilmesini talep ettiği, iki parsel oluşturularak tahsisin bir kısmının müstakil kalan kısmının hisseli tahsisi yönünde bir talebinin bulunmadığı, nitekim davacı tarafından ilk uygulamada iki ayrı parsel oluşturulmasına yönelik işlemin dava konusu edildiği, kadastral parselin tamamı göz önünde bulundurularak imar parseli oluşturulduğu,

336 sayılı kadastral parselin kuzeyinde 3 metre enkesitli yol bulunduğundan ve 7 metre enkesitten az olan yerlerde parsel yoldan mahreç alamayacağından kadastral parselin bulunduğu yerde birden fazla imar parseli oluşturulamayacağı, bölgedeki Maliye Hazinesine ait parsellerin kamulaştırma ile oluşan BOTAŞ boru hattında yer alan parseller olduğu, bu hat üzerindeki parsellerin buradan alınarak şahıs parsellerine aktarılmasının mümkün olmadığı, bunlar dışında hazinenin hissedar edilebilecek sadece 230,75 m2 hissesinin kaldığı, bu hisse miktarının da davacıya müstakil şekilde parsel tahsisi için yeterli olmadığı,

idarece hazırlanan parselasyon açıklama raporunun bulunduğu, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Uyuşmazlık konusu taşınmaz, 12.07.2018 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında, E:0,80 sanayi tesis alanı olarak planlanmış, söz konusu imar planına dayanılarak Gebze Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek Kocaeli Büyükşehir Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan parselasyon ile ... sayılı parselden (11.360,00 m²) düzenleme ortaklık payı (DOP) ve kamu ortaklık payı (KOP) kesildikten sonra kalan hissenin 6.941,16 m²'si ... ada, ... sayılı parselden müstakil, 429,89 m²'si ise ... ada, ... sayılı parselden hisseli şekilde tahsis edilmiştir.

Davacı tarafından, parselasyon işlemi ile kendisine tek parselden müstakil şekilde hisse tahsisi mümkün iken iki ayrı parsel oluşturulduğu, DOP'un hukuka aykırı şekilde belirlendiği ileri sürülerek iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolundaki .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K...sayılı karar, Danıştay Altıncı Dairesi'nin 03/04/2023 tarih ve E:2021/9379, K:2023/3269 sayılı kararı ile onanmıştır.

Söz konusu yargı kararı üzerine bu kez ... tarih ve ... sayılı karar ile onaylanan dava konusu parselasyon işlemi ile davacıya ait ... sayılı kadastral parselden DOP (4.026,45 m²) kesildikten sonra kalan hisse (7.333,55 m²) kadastral parselin isabet ettiği ... ada, ... sayılı parselden hisseli şekilde (7.333,55 m2/9.101,46 m²) tahsis edilmiştir.

Davacı tarafından, taşınmazının üzerinde fiilen kullanılan birçok yapı bulunduğu, söz konusu yapılar dikkate alınarak ve minimum parsel büyüklüğü de sağlanarak bir önceki uygulamada olduğu şekliyle kendisine tek başına malik olduğu müstakil parsel tahsis edilmesi gerektiği, DOP kesintisi sonrası adına tescili gereken hissenin bedele dönüştürülmesinin usulsüz olduğu, DOP oranının ihtiyaçların üzerinde ve kamuya tahsisli alanlar dikkate alınmaksızın belirlendiği ileri sürülerek bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde.

"Nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır.

Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Yasanın 18. maddesinin 1. fıkrasında.

"İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir.

Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır." hükmü, aynı maddenin 2. fıkrasında.

"Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme alanındaki nüfusun kentsel faaliyetlerini sürdürebilmeleri için gerekli olan umumi hizmet alanlarının tesis edilmesi ve düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir.

Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırk beşini geçemez." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dairemizin E:2022/5695 sayılı dosyasının incelenmesinden, T.C. Ziraat Bankası A.Ş. tarafından Kocaeli ili, Gebze ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı (eski ... pafta, ... parsel) taşınmazı kapsayan alanda dava konusu ile aynı parselasyon işleminin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, Dairemizin 17/09/2024 tarih ve E:2022/5695, K:2024/4706 sayılı kararı ile onanmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, uyuşmazlık konusu taşınmazı kapsayan alanda dava konusu parselasyon işlemi hakkında verilen yargı kararı da göz önünde bulundurularak, parselasyonun dayanağı imar planı, bu plana ait plan notları (minimum parsel büyüklüğü), aynı imar adasında bulunan diğer parsellerin durumu (yola mahreç, yapılaşma vb.) esas alınarak davacının ''tek parselden müstakil hisse tahsis edilmesi'' yönündeki talebinin değerlendirilmesi suretiyle uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamıştır.