Danıştay 6. Daire E.2022/5150 K.2024/178

Dava konusu istem: Hatay Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planının; mülkiyeti davacıya ait Hatay İli, Antakya İlçesi, ... Mah. ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar yönünden iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelmesi sonucu hazırlanan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının hazırlanması sürecinde Hatay İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün ilgili kurum görüşü çerçevesinde plan kararlarının geliştirildiğinin görüldüğü,

ancak dava konusu taşınmazların cephe aldığı 15 metre en kesitli taşıt yoluna ek olarak yakın çevrede 12 ve 25 metre en kesitli taşıt yolları ve sosyal-teknik donatı alanları ile alanın kentsel gelişme alanı olarak kurgulandığı görüldüğü, bu yapısıyla söz konusu alanda kentsel gelişmenin devam edecek olması nedeniyle dava konusu taşınmazın konumu itibariyle tarım alanı olarak korunması olası görünmediğinin ayrıca, bu alanın çevresindeki mevcut ve öneri kentsel gelişmeler sonucunda ortaya çıkacak kirliliğin, tarımsal üretimin kalitesini de olumsuz yönde etkileyeceğinin tespit edildiği, bu bağlamda;

dava konusu planın dava konusu taşınmaz özelinde, planlama ilkeleri ve şehircilik esaslarına uygun olmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu iddiasıyla temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Hatay İli, Antakya İlçesi, ... Mahallesi, ... Ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazları da kapsayan alanda yapılan 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planının 01/04/2019-02/05/2019 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, askı süresi içinde bu planlara karşı yapılan itirazların ayrı ayrı değerlendirilmesi neticesinde de belediye meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla itirazların bir kısmının kabul edildiği, bir kısmının ise reddedildiği, kabule ilişkin bu karardaki hususların işlendiği yeni imar planlarının 06/09/2019-07/10/2019 tarihleri arasında belediyece belirlenen ilan yerinde ve internet ortamında ilan edildiği, davacı tarafından da 04/11/2019 gününde mahkeme kaydına giren dilekçe ile bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde.

Nazım imar planı; "varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır." Çevre düzeni planı ise;

"varsa mekânsal strateji planlarının hedef ve stratejilerine uygun olarak yerleşim, gelişme alanları ve sektörlere ilişkin alt ölçek planlarını yönlendiren genel arazi kullanım kararları çerçevesinde ilke ve kriterleri belirleyen, bölge, havza veya il bütününde hazırlanan, plan hükümleri ve raporuyla bir bütün olan plandır." şeklinde tanımlanmış; aynı Kanun'un 8. maddesinde; planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasındaki esaslar sıralanmış; belirtilen esasların onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler için de geçerli olduğu kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İmar planlarının, planlanan yörenin bugünkü durumunun, olanaklarının ve ilerideki gelişmesinin gerçeğe en yakın şekilde saptanabilmesi için coğrafi veriler, beldenin kullanılışı, donatımı ve mali bilgiler gibi konularda yapılacak araştırma ve anket çalışmaları sonucu elde edilecek bilgiler ışığında, çeşitli kentsel işlevler arasında var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak, belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus, alan ve yapı ilişkileri, yörenin gerek çevresiyle ve gerekse çeşitli alanları arasında olan bağlantıları, halkın sosyal ve kültürel gereksinimleri, güvenlik ve sağlığı ile ilgili konular göz önüne alınarak hazırlanması gerekmektedir.

Planların kademeli birlikteliği ilkesi çerçevesinde, planların en üst ölçekten başlayarak birbirine uygun biçimde yapılması zorunludur. Üst ölçekli planlarla belirlenen kararların, plan ilke ve kabullerine uygun olmak üzere nazım imar planlarında ve uygulama imar planlarında, bu planların gerektirdiği biçimde ve ölçeklerinin gerektirdiği ayrıntıda olması gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, davacıya ait taşınmazın dava konusu nazım imar planında "tarım alanı" olarak planlandığı, ancak üst kademe imar planı olan Hatay İli 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda söz konusu taşınmazı da kapsayan alanın "kentsel meskun alan ve kentsel gelişme alanları" olarak belirlendiği görülmekle dava konusu nazım imar planının üst ölçekli çevre düzeni planına uyumlu olarak hazırlanmadığı ve bu yönden planlama esasları ve ilgili mevzuata uygun bir şekilde planlama hiyerarşisinin kurulamadığının anlaşıldığı, dolayısıyla dava konusu planın üst ölçekli plan ile uyumsuzluğu sebebiyle plan hiyerarşisine uygun olmadığı sonucuna varıldığından, dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.