Danıştay 6. Daire E.2022/5194 K.2025/5477

2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: İzmir ili, Çiğli ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ... pafta, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Çiğli Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla kabul edilen İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1.000 ölçekli ... Mahallesi Revizyon Uygulama İmar Planı ve dayanağı 1/5000 ölçekli Harmandalı Nazım İmar Planı ile ve imar durum belgesi verilmesi talebinin reddine ilişkin Çiğli Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden,1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden. Çiğli Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla uygun görülerek İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli ...

Mahallesi Revizyon İmar Planında, dava konusu parselin E:1.00 yapılaşma koşullu sağlık tesis alanı, E:1.50, Hmaks: Serbest, U koşullu konut alanı, yol ve otopark kullanımlarında kaldığı, bilirkişi raporunda, her ne kadar 1/1000 ölçekli ...

Mahallesi Revizyon Uygulama İmar Planı ile öngörülen kullanım kararlarının üst ölçekte 1/5000 ölçekli Harmandalı Nazım İmar Planı öngörülen arazi kullanım kararları ile çeliştiği ve üst ölçekli plan kararlarına uygun olmadığı değerlendirilmiş ise de, dava konusu planın onaylandığı tarihte yürürlükte olmamakla birlikte, dava konusu alana ilişkin olarak yürürlükte bulunan plan kararları açısından yönlendirici ve bağlayıcı olan Çiğli (... Caddesi ... Bölümü ve ...

Kesimi) 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve Revizyonu ile dava konusu 1/1000 ölçekli ...

Mahallesi Revizyon Uygulama İmar Planı ile öngörülen kullanım kararları arasında uyumsuzluk olmadığının yine bilirkişi raporunda belirtildiği, 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planına ve diğer üst ölçekli plan olan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında dava konusu parselin “kentsel yerleşik alan” plan kararı sınırları içerisinde kalması nedeni ile planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırılık olmadığı, dava konusu parselin sağlık tesis alanı fonksiyonuna ilişkin kısmının konum ve alan büyüklüğü itibarıyla şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve imar mevzuatı açısından uygun olduğu,

sağlık tesisi alanı kullanımı için E:1.00 yapılaşma koşulunun çevre yapılaşma dokusu ile uyumlu olarak değerlendirildiği, dava konusu parselin kısmen “E:1.50, Hmaks: serbest, U koşullu konut alanı” kullanımının çevre kullanımlar ile uyumlu olması itibarıyla planlama esasları, şehircilik ilkeleri ve imar mevzuatına aykırı olmadığı; dava konusu parselin ayrıca 10 metrelik taşıt yolu ve otopark kullanımlarına ayrıldığı, 10 m. genişlikte taşıt yolu plan kararının gerek güzergâhının, gerekse genişliğinin planda atanan işlevini yerine getirmek için uygun ve yeterli olduğu,

otopark alanı kullanımının genel otopark işlevi ile çevresinde konumlanan sağlık tesis alanı, sosyo-kültürel tesis alanı ve konut alanı kullanımları ile ortaya çıkacak otopark gereksiniminin karşılanması amaçlı uygun konumda olduğu sonucuna varıldığından dava konusu parsel yönünden 1/1000 ölçekli ... Mahallesi Revizyon Uygulama İmar Planında hukuka aykırılık görülmediği.

Harmandalı 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı yönünden yapılan incelemede; dava açıldıktan sonra İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla Harmandalı 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ilga edildiğinden, bu plan yönünden davanın konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer bulunmadığı; dava konusu Çiğli Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işlemi yönünden yapılan incelemeye gelince.

İmar Kanununda imar parsellerinin oluşturulması için öngörülen temel imar uygulaması yönteminin 18. maddesi uygulaması olduğu, planlamanın eşitlik ilkesi gereğinin de bu yönde olduğu, dava konusu alanın doğusunda kalan parsellerin bir bölümünün ıslah parselleri olduğu, ancak dava konusu parselin batısında ve güneyinde yer alan parsellerin tamamının ıslah parseli olmadığı,

dava konusu parselin doğusunda ve güneyinde kalan alanlarda parselasyon planı yapılmadan imar parsellerinin oluşturulmuş olmasının da dava konusu parselin bulunduğu alanda parselasyon planı yapılmaması için meşru gerekçe oluşturmayacağı, dava konusu alan ve çevresinde imar parsellerinin büyük oranda oluşturulduğunun anlaşıldığı,

ayrıca alandaki düzenleme ortaklık payının yasal sınırların üzerine çıkmasının da alanda parselasyon yapılmamasına gerekçe oluşturamayacağı, tüm bu tespit ve değerlendirmeler ışığında dava konusu işlem ile öngörülen dava konusu parselin 3194 sayılı İmar Kanununun 16. maddesi hükmüne tabi olduğu yönündeki kararın imar mevzuatına ve planlamanın eşitlik ilkesine aykırı olduğu sonucuna varıldığından, dava konusu 1/1000 ölçekli ...

Mahallesi Revizyon İmar Planı yönünden davanın reddine, Harmandalı 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, Çiğli Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... günlü, ... sayılı işleminin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ...

İdare Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmına davacı tarafından iptale ilişkin kısmına davalı idareler tarafından yapılan istinaf başvurusu üzerine, dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden dava konusu Çiğli Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla uygun görülerek İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli ...

Mahallesi Revizyon Uygulama İmar Planında, dava konusu parselin E:1.00 yapılaşma koşullu sağlık tesis alanı, E:1.50, Hmaks: serbest, U koşullu konut alanı, yol ve otopark kullanımlarında kaldığı, anılan uygulama imar planının yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte bulunan 1996 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planında dava konusu taşınmazın, yol ve yeşil alan kullanım kararlarında kaldığı; tesis edildiği tarih itibarıyla taşınmazı kısmen konut alanı kısmen sağlık tesis alanı olarak belirleyen 1/1000 ölçekli uygulama imar planının, 1/5000 ölçekli nazım imar planına aykırı usulde yürürlüğe konulduğu,

dolayısıyla plan hiyerarşisi ve planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırı usulde onaylanan davaya konu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dava konusu taşınmaza ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı, diğer taraftan, davanın devamı sırasında ... tarihli, ... sayılı İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile 1/5000 ölçekli nazım imar planı yürürlüğe konularak dava konusu taşınmaz için yol ve park kullanım kararlarının yanısıra gelişme konut alanı ve sağlık tesis alanı kullanım kararları getirilmiş ise de, anılan nazım imar planının İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla ilga edildiği,

bu haliyle davaya konu taşınmazın bulunduğu bölgenin, nazım imar planı bulunmayan bir alan niteliğine büründüğü, bu durumda, tesis edildiği tarih itibarıyla mevzuata aykırı bir biçimde yürürlüğe konulan ve hali hazırda nazım imar planı bulunmayan bir alanda kalan 1/1000 ölçekli uygulama imar planınında davacıya ait taşınmaz yönünden mevzuata uygunluk bulunmadığı, imar durum belgesi verilmesi isteminin reddi yolunda tesis edilen Çiğli Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işlem yönünden ise;

hukuka aykırılığı tespit edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planına dayanılarak tesis edilen işlemde de hukuka uygunluk bulunmadığından, farklı bir gerekçeyle işlemin iptaline karar veren İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, idare mahekemesi kararının, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden davanın reddine ilişkin bölümünün kaldırılmasına, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dava konusu taşınmaza ilişkin kısmının iptaline; davalı Çiğli Belediye Başkanlığının, ... tarihli, ... sayılı işlemi yönünden verilen iptal kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddine; davalı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Çiğli Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli ...

Mahallesi Revizyon Uygulama İmar Planının İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylandığı, anılan imar planında dava konusu parselin E:1.00 yapılaşma koşullu sağlık tesis alanı, E:1.5, Hmax: serbest U koşullu konut alanı ile yol ve otopark kullanımlarında kaldığı, davacı tarafından ... tarihinde Çiğli Belediye Başkanlığına imar durum belgesi verilmesi için başvuruda bulunulduğu,

anılan başvuruya Çiğli Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarihli, E... sayılı yazısıyla, dava konusu parselin Emsal:1.5 oranlı ayrık nizam, Hmax: serbest gabarili konut alanına isabet ettiği ve 3194 sayılı İmar Kanununun 16. maddesi hükmüne tabi olduğunun tespit edildiği yönünde cevap verilmesi üzerine, davacı tarafından, İzmir ili, Çiğli ilçesi, ... Mahallesi, ...

Mevkii, ... pafta, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda yapılan 1/5.000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1.000 ölçekli imar planının ve imar durum belgesi verilmesi talebine verilen cevaba ilişkin Çiğli Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun ''Tanımlar'' başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı;varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, Uygulama İmar Planı ise;

tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun 6. maddesinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda anlatılan mevzuat hükümlerine göre, alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, kararlarına uyumlu olması gerektiğinde kuşku bulunmamaktadır. Planların kademeli birlikteliği ilkesi çerçevesinde her alt ölçekli planlama kademesinin bir üst ölçeğin ana kararlarını korumakla birlikte üst ölçektekinden daha fazla bilgi ve ayrıntı içermesi gerekir. Bu nedenle, nazım imar planları çevre düzeni planlarının, uygulama imar planları da nazım imar planlarının, büyütülmüş kopyaları olmayıp soyuttan somuta inen plan kararlarının alındığı farklı özellikleri ve ayırıntıları içeren belgeler olduğu bilinmektedir.

Dosyanın incelenmesinden dava konusu planın üst ölçekli planının ... tarihli, ... sayılı mülga Harmandalı Belediye Meclis kararı ile onaylanmış olan 1/5000 ölçekli Harmandalı Nazım İmar Planı olduğu, ancak Çiğli Belediye Başkanlığınca 1/1000 ölçekli uygulama imar planının hazırlanmasında dayanak alınan herhangi bir üst ölçekli planın arşiv kayıtlarında bulunmadığının belirtildiği,

dava konusu alana ilişkin olarak sonraki süreçte mevcut 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile mevcut nazım imar planı arasında uyumsuzluklar bulunması nedeniyle yaklaşık 1200 hektarlık alanda 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve revizyonunun ... tarihli, ... sayılı İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile kabul edildiği 17.01.2020 tarihinde onaylandığı, her ne kadar İdari Dava Dairesince davanın devamı sırasında ... tarihli, ... sayılı İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planının İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla ilga edildiği,

bu haliyle davaya konu taşınmazın bulunduğu bölgenin, nazım imar planı bulunmayan bir alan olduğu tespitine yer verilmiş ise de, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararında "...1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni planı dikkate alınarak hazırlanan ve Çiğli Belediye Başkanlığının ... tarihli, ... sayılı yazısı ile iletilen İzmir ili, Çiğli ilçesi, ...

Mahallesi 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu; ilgili kurum ve kuruluş görüşleri, İzmir Çevre Şehircilik ve İl Müdürlüğünce onanan imar planlarına esas jeolojik ve jeoteknik etüt raporu ve 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni planı dikkate alınarak hazırlandığından, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7/b maddesi uyarınca Komisyonlarımızca oy birliği ile uygun görülmüş, 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planına uygun olmayan , mülga Harmandalı Belediye Başkanlığınca onaylı ve yürürlükte bulunduğu belirtilerek iletilen.

Harmandalı 1/5000 ölçekli nazım imar planını ilgasına karar verilmiştir." ifadeleri yer almıştır.

Anılan karardan ... tarih ve ... sayılı mülga Harmandalı Belediye Meclis kararı ile onaylanmış olan 1/5000 ölçekli Harmandalı Nazım İmar Planının ilga edildiği,... tarihli, ... sayılı İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planının ilga edilmediği ve dava konusu taşınmazı kapsayan alanda yürürlükte olan 1/5000 ölçekli nazım imar planı bulunduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda uyuşmazlık konusu taşınmaza yönelik dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının taşınmazın bulunduğu alana ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planına uygun olup olmadığı, taşınmaza getirilen kullanım kararlarının şehircilik ilkelerine planlama esaslarına kamu yararına uygun olup olmadığı incelenerek yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir. Dava konusu taşınmaz ilişkin imar durumu belgesi verilmesi talebine verilen Çiğli Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işlemi bakımından ise 1/1000 ölçekli uygulama imar planı hakkında verilecek kararın sonucuna göre anılan işlem hakkında da yeniden bir karar verileceği tabiidir.

Bu itibarla, dava konusu 1/1000 ölçekli ... Mahallesi Revizyon Uygulama İmar Planı yönünden davanın reddi, Harmandalı 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı, Çiğli Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... günlü, ... sayılı işleminin iptali yolunda ...

İdare Mahkemesi kararının davanın reddine dair kısmı yönünden davacının istinaf başvurusunun kabulü, idare mahkemesi kararının anılan kısmının kaldırılmasına, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dava konusu taşınmaza ilişkin kısmının iptaline; davalı Çiğli Belediye Başkanlığının, ... tarihli, ... sayılı işlemi yönünden verilen iptal kararına karşı yaptığı istinaf başvurusunun gerekçeli reddine, davalı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığının istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.