Danıştay 6. Daire E.2022/5684 K.2023/5362

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinde. "1. İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir...

4. Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir...

5. Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir.

Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir." hükmüne, "Temyiz" başlıklı 46. maddesinde: "Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir: ... b) Konusu yüz bin Türk lirasını aşan vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemler hakkında açılan davalar..." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden; ilk derece mahkemesince verilen kararda tespit edilen maddi veya hukuki eksikliklerin istinaf mercii tarafından tamamlanarak nihai kararın da istinaf mercii tarafından verilmesi genel kural olmakla birlikte, idare mahkemesinin ilk inceleme üzerine vermiş olduğu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun haklı görüldüğü hallerde, bölge idare mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmak suretiyle dosyanın idare mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar verileceği yönünde istisna düzenleme getirilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden. İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile davacı şirkete verilen 613.752,00 TL çevre para cezasının tahsili amacıyla İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Hisar Vergi Dairesi Müdürlüğünce düzenlenen … tarihli ve … sayılı ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davada.

İdare Mahkemesince "dayanak çevre para cezasına karşı açılan dava reddedildiğinden, dava konusu ödeme emrinde de hukuka aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de; temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararıyla "dava konusu ödeme emrinin dayanağı para cezası işleminin iptali istemiyle ...

İdare Mahkemesi'nin E:… esas sayılı dosyasında açılan davanın reddi yolunda verilen … tarih, K:… sayılı kararın Dairemizin 07/09/2021 tarih ve E:2021/1022. K:2021/1354 sayılı kararıyla kaldırılmasına karar verilmesi nedeniyle, ... İdare Mahkemesince verilecek yeni karar doğrultusunda bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından" istinaf talebinin kabulü ile ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının kaldırılması ve yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, Danıştay nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere karar verilmesi üzerine, davalı idarece temyiz yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

Uyuşmazlıkta. İdare Mahkemesince dava konusu ödeme emrinin dayanağı para cezasına karşı açılan dava reddedildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun incelenmesi neticesinde temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararıyla.

Mahkemenin gerekçesine ve hükmüne esas aldığı dayanak çevre para cezasına karşı açılan davanın reddi kararının, aynı İstinaf İdari Dava Dairesince kaldırılarak (davanın Çevre ve Şehircilik Bakanlığı husumetiyle görülmesi gerektiği gerekçesiyle) yeniden bir karar verilmek üzere dosya Mahkemesine gönderildiğinden, Mahkemece para cezası hakkında verilecek yeni karar doğrultusunda ödeme emri hakkında bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından, istinaf talebinin kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılması ve yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği,

temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesinin bu kararının nihai, temyiz edilebilir bir karar niteliğinde olmadığı, ilk derece Mahkemesi tarafından dava konusu hakkında güncel duruma göre (dayanak para cezasına karşı açılan davanın reddi kararının kaldırılarak yeniden verilecek karara göre ödeme emri hakkında da karar verilmesinin gerekmesi durumu) yeniden bir karar vermesi gerektiğine ilişkin kesin nitelikli bir karar olduğu, anılan kararın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca temyiz edilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varıldığından,

temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Öte yandan, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının hüküm fıkrasında, temyiz yolunun açık olduğunun belirtilmesinin, kanunen temyiz yolu öngörülmeyen davalarda ilgilisine temyiz hakkı vermeyeceği açık olup; ayrıca dava konusu ödeme emrinin dayanağı olan davacı şirkete 613.752,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün … tarih ve E…. sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın, Dairemizin 30/05/2023 tarih ve E:2023/1569, K:2023/5366 sayılı kararıyla kesin olarak onanmasına karar verilmiştir.

KARŞI OY (X)

İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile davacı şirkete verilen 613.752,00 TL çevre para cezasının tahsili amacıyla İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Hisar Vergi Dairesi Müdürlüğünce düzenlenen … tarihli ve … sayılı ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davada.

İdare Mahkemesince "dayanak çevre para cezasına karşı açılan dava reddedildiğinden, dava konusu ödeme emrinde de hukuka aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de; temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararıyla "dava konusu ödeme emrinin dayanağı para cezası işleminin iptali istemiyle ...

İdare Mahkemesi'nin E:… esas sayılı dosyasında açılan davanın reddi yolunda verilen … tarih, K:… sayılı kararın Dairemizin 07/09/2021 tarih ve E:2021/1022. K:2021/1354 sayılı kararıyla kaldırılmasına karar verilmesi nedeniyle, ... İdare Mahkemesince verilecek yeni karar doğrultusunda bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından" istinaf talebinin kabulü ile ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının kaldırılması ve yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, Danıştay nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere karar verilmesi üzerine, davalı idarece temyiz yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinde; "...

4. Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir.

Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir. İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir.

5. Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir. Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir.

6. Bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir. (Ek cümle: 20/7/2017-7035/6 md.) Bu kararlar, dosyayla birlikte kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilir ve bu mahkemelerce yedi gün içinde tebliğe çıkarılır." hükmüne, "Temyiz" başlıklı 46. maddesinde: "Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir: ... b) Konusu yüz bin Türk lirasını aşan vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemler hakkında açılan davalar..." hükmüne yer verilmiştir.

2577 sayılı Kanunun 45/4. maddesine göre Bölge İdare Mahkemesinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde önce istinaf başvurusunu kabul edip ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vereceği ve sonrasında işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği, bu usulde verilen kararların 46. madde kapsamında olması halinde kesin olmayıp temyize tabi olduğu,

2577 sayılı Kanunun 45/5.maddesine göre ise Bölge İdare Mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, veya davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, önce istinaf başvurusunu kabul edip ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği, bu fıkra uyarınca verilen Bölge İdare Mahkemesi kararlarının kesin olduğu anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla 2577 sayılı Kanunun 45/5.maddesine göre Bölge İdare Mahkemesinin kararının kesin nitelikte bir karar olabilmesi için;

1-İlk derece mahkemesince,

a) İlk inceleme üzerine verilen karar olması,

b) Davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması.

2-İlk derece mahkemesince (a) ve (b) kapsamında verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun haklı bulunması gerekmektedir.

Olayda ise; Bölge İdare Mahkemesince 2577 sayılı Kanunun 45/4. maddesine göre ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmayıp kaldırılmasına karar verildiği, bu durumda ilk derece mahkeme kararına karşı istinaf başvurusunu kabul etme nedeni 2577 sayılı Kanunun 45/5.maddesi kapsamında olmaması nedeniyle işin esası hakkında yeniden bir karar vermesi gerekirken ilk derece mahkemesince ilk inceleme üzerine verilmiş bir karar gibi yahut davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hali gibi değerlendirme yapılarak işin esası hakkında yeniden karar vermek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği görülmektedir.

Bölge İdare Mahkemesinin verdiği bu karar 2577 sayılı Kanunun 45/5.maddesi kapsamında kesin bir karar olmadığından, yine 2577 sayılı Kanunun 46. maddesi kapsamında (Konusu yüz bin Türk lirasını aşan vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemler hakkında açılan davalar) da temyiz sınırları içinde olduğundan temyize tabi bir karar olduğu açıktır.

Nitekim Bölge İdare Mahkemesince de dava konusu miktar itibarıyla temyize açık olduğundan Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere karar verildiği görülmektedir.

Böyle olunca da, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı hakkında temyizen incelenerek Dairemizce bir karar verilmesi gerekmektedir.

Bu durumda, kesin nitelikte olmayan temyize konu edilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının temyizen incelenerek karar verilmesi gerektiği oyum ile aksi yöndeki Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.