Danıştay 6. Daire E.2022/5690 K.2024/8044

Dava konusu istem: Ankara İli, Çankaya İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda mimari projeye aykırı imalatlar yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca davacıya 391.026,84 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Çankaya Belediye Encümeni'nin ... tarih ve...sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...kararda, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, ...

Blok, zemin kat, 1 numaralı dükkanın sol yan cephesindeki (A-C aksları arası) bahçenin 228 m² ebadında, 3 m yüksekliğinde metal konstrüksiyon+cam üzeri çatı malzemesi ile kapatılarak kullanıma katılmasının yapının onaylı mimari projesine aykırı olduğu, esaslı tamir ve tadilat niteliğindeki söz konusu imalatların yapı ruhsatına tabi olduğu hususlarının ve idari para cezasının mevzuata uygun ve doğru olarak hesaplandığı anlaşıldığından, davacıya ait taşınmazda mimari projeye aykırı imalat yapıldığının sabit olduğu, söz konusu imalatın davacının bilgisi dahilinde bulunduğu,

para cezasının hesaplanmasında herhangi bir yanlışlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının Daire kararında belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara İli, Çankaya İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda mimari projeye aykırı imalatlar yapıldığının davalı idarece düzenlenen ... tarihli, ... sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine, Çankaya Belediye Encümeni'nin... tarihli, ... sayılı kararıyla 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca davacıya 391.026,84 TL idari para cezası verilmesine karar verilmiştir. Bunun üzerine, söz konusu belediye encümeni kararının iptal edilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın “Suç ve cezalara ilişkin esaslar” başlıklı 38. maddesinin 7. fıkrasında, “Ceza sorumluluğu şahsidir.” hükmü yer almaktadır.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi ise, "(1) Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır.

(2) Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan ya da 27 nci madde kapsamında ruhsat alınmadan yapılabilen yapılardan aynı maddede belirtilen koşullar sağlanmadan yapılanların sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk lirasından az olmamak üzere,

aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır..." hükmünü içermektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Ceza hukukunun temel ilkelerinden biri olan ve Anayasa'nın 38. maddesinin yukarıda yer verilen 7. fıkrasında açıkça ifade edilerek aynı zamanda uyulması zorunlu bir iç hukuk normu haline gelen ceza sorumluluğunun şahsiliği, evrensel hukuk ilkelerinden biri olarak kabul edilmektedir. Kimsenin başkasının fiilinden dolayı cezalandırılamayacağı anlamına gelen cezaların şahsiliği ilkesi, evrensel bir genel hukuk ilkesi olarak idari cezalar açısından da uygulanır.

İmar Kanunu'nun yukarıda yer verilen 42. maddesinde de, cezaların şahsiliği ilkesiyle uyumlu olarak, imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince söz konusu fiil ve hallerin sorumluları hakkında idari müeyyide uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Bu anlamda maddenin 2. fıkrasında belirtilen "yapı sahibi", inşai faaliyeti, ruhsat almaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak gerçekleştiren kişiyi ifade etmektedir.

Ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi uyarınca uyuşmazlıkta, mimari projeye aykırı inşai faaliyetlerin kim ya da kimler tarafından gerçekleştirildiğinin tespit edilmesi gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından mülkiyeti kendisine ait olan taşınmazdaki mimari projeye aykırı imalatların, taşınmazı kiracı olarak kullanmakta olan dava dışı ... Turizm ve Yatırım AŞ yetkilileri tarafından gerçekleştirildiğinin, ve dava konusu işlemin tesisinden hemen önce, 19/01/2021 tarihinde Çankaya Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü'nce taşınmaz üzerinde yapılan incelemede de izinsiz tadilat yapıldığının tespit edildiğinin iddia edildiği.

Çankaya Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü'nce İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'ne gönderilen... tarihli, ... sayılı yazıda da, taşınmazda yapılan incelemede izinsiz tadilat yapıldığının ve çevre kirliliğine sebebiyet verildiğinin tespit edilerek çalışmaların durdurulduğunun ve tadilatı gerçekleştiren yetkililer hakkında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun ilgili maddesi gereğince idari yaptırım uygulandığının belirtildiği, ancak söz konusu yaptırım kararının bir örneğinin dosyada bulunmadığı, İdare Mahkemesince bu hususta herhangi bir araştırmanın da yapılmadığı görülmüştür.

Bu durumda, Çankaya Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü'nce İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'ne gönderilen... tarihli, ... sayılı yazıda izinsiz tadilatı gerçekleştiren yetkililer hakkında uygulandığı belirtilen idari yaptırım kararının ve bu karara dayanak oluşturan bilgi ve belgelerin birer örnekleri istenilmek suretiyle, söz konusu yaptırım kararında belirtilen aykırı imalatlar ile bakılan davaya konu idari para cezasına dayanak yapı tatil tutanağında belirtilen aykırılıkların uyumlu olup olmadığı da dikkate alınarak, taşınmazın davacı tarafından iddia edildiği gibi dava dışı ...

Turizm ve Yatırım AŞ'nin kullanımında olup olmadığı, ruhsata ve ruhsat eki mimari projeye aykırı imalatların söz konusu şirket yetkilileri tarafından gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği hususları açıklığa kavuşturularak, sonucuna göre yeniden karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, eksik araştırmaya dayanılarak davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.