Danıştay 6. Daire E.2022/6342 K.2025/4303

Dava konusu istem: Kocaeli İli, İzmit İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar üzerinde bulunan konut amaçlı yapılar için 3194 sayılı İmar Kanununun geçici 16. maddesi uyarınca düzenlenen ... tarihli, ... belge numaralı ve ... tarihli, ... belge numaralı yapı kayıt belgelerinin Kocaeli Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce iptal edildiğinden bahisle, söz konusu yapı için düzenlenen 12/02/2022 tarihli tutanak esas alınarak,

yapı sahibi sıfatı ile davacıya 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 211.144,65-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı İzmit Belediye Encümeni kararının ve bu kararın bildirimine dair İzmit Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığa konu taşınmazlara ilişkin olarak düzenlenen yapı kayıt belgelerinin Kocaeli Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce iptal edildiği ve davacı tarafından bu işlemlere karşı açılan davaların ret ile sonuçlandığı anlaşıldığından uyuşmazlığa konu taşınmazların yapı kayıt belgesi ile sağlanan haktan yararlanmasının mümkün olmadığı,

dosya içerisinde bulunan yatay ve düşey tespit haritasına göre aykırılıktan etkilenen alanın 975,00 m² olarak belirlendiği ve söz konusu aykırılıktan etkilenen alan hesabına davacı tarafından herhangi bir itirazın bulunmadığı,

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılan ve 10/03/2020 tarih ve 31064 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2020 Yılı Yapı Yaklaşım Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ uyarınca yapının sınıf ve grubunun III/B olarak belirtilmesi suretiyle 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezasında ve bu temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 6., 8. ve 12. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Kocaeli ili, İzmit ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... sayılı parsellerde bulunan yapılar için, ... parsel için ... tarihli ... belge numaralı yapı kayıt belgesi ve ... parsel için ... tarihli ... belge numaralı yapı kayıt belgesi verilmiştir.

Anılan yapı kayıt belgeleri Kocaeli Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile iptal edilmiştir.

2. derece doğal sit alanında kalan uyuşmazlığa konu taşınmazlardaki izinsiz uygulamalar hakkındaki şikayet üzerine Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Kocaeli Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunca alınan ... tarih ve ... sayılı karara istinaden Kocaeli Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün 2863 sayılı Kanunun 16. maddesi uyarınca gerekli işlemlerin yapılmasına ilişkin bila tarih ve ... sayılı yazı davalı idareye gönderilmiştir.

Akabinde uyuşmazlığa konu taşınmazda davacıya ait zemin + 3 normal katlı bina, 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca düzenlenen 10.02.2020 tarihli tutanakla mühürlenmiştir.

Söz konusu tutanak dikkate alınmak suretiyle davacıya 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca 211.144,65-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı İzmit Belediye Encümeni kararı ile bu kararın bildirimine ilişkin İzmit Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

UYAP kayıtlarından, ... tarih ve ... belge numaralı yapı kayıt belgesinin iptaline ilişkin işleme karşı açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmadan dosyadaki bilgi ve belgeler, fotoğraflar ve uydu görüntüleri dikkate alınarak yapıların 31/12/2017 tarihinden sonra yapıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ise ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla gerekçeli reddedilerek anılan kararın kesinleştiği; ... tarih ve ... belge numaralı yapı kayıt belgesinin iptaline ilişkin işleme karşı açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ise ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla ek gerekçe ile reddedilerek anılan kararın kesinleştiği görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesinde.

"Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, dosyanın taraflar ve ilgililerce incelenmesi, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler, elektronik işlemler ile ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşma icrasında Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır.

Ancak, davanın ihbarı Danıştay, mahkeme veya hakim tarafından re'sen yapılır. Bilirkişiler, bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan listelerden seçilir ve bilirkişiler hakkında Bilirkişilik Kanunu ve 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.'' hükmüne yer verilmiştir.

Atıf yapılan Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu yerine çıkarılan ve 01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Bilirkişiye başvurulması gereken haller" başlıklı 266. maddesinin 1. fıkrasında, " Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir." hükmüne yer verilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede öngörülen şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanacağı belirtilmiş, a) bendinde.

Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için para cezası uygulanacağı, (c) bendinin 6. alt bendinde; yapılaşmaya yasaklanmış alanda yapılmış ise cezanın %80 oranında, 8. alt bendinde; ruhsatsız ise cezanın %180 oranında, 12. alt bendinde ise; inşai faaaliyet tamamlanmış ve kullanılıyor ise cezanın %20 oranında arttırılarak hesaplanacağı hüküm altına alınmıştır.

İdare Mahkemesince, her ne kadar, dosyada bulunan yatay ve düşey tespit haritasına göre aykırılıktan etkilenen alanın 975,00 m² olarak belirlendiği ve söz konusu aykırılıktan etkilenen alan hesabına davacı tarafından herhangi bir itirazın bulunmadığı gerekçesiyle aykırılıktan etkilenen alanın idarece doğru hesaplandığı kabul edilmiş ise de, anılan yatay ve düşey tespit haritasında 975 m²'ye ilişkin herhangi bir tespite yer verilmediği, kaldı ki tespit edilse dahi alan hesabının yerinde yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda doğru yapılıp yapılmadığının ortaya konulabileceği açıktır.

Bu durumda; bakılan dava teknik bilgiyi gerektirdiğinden, yerinde yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda temel para cezasının ve artırım nedenlerinin hukuka uygun olup olmadığı değerlendirilerek karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile verilen davanın reddi yönündeki Kocaeli 2. İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan; 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 6 numaralı alt bendinin, ilgili taşınmazın bulunduğu alanda yapılaşmanın tümüyle yasaklanması durumunda (1. derece askeri yasak bölge, 1. derece arkeolojik veya doğal sit alanları vb.) uygulanabileceği açık olup, yeniden verilecek kararda bu hususa da dikkat edilmesi gerektiği tabidir.