Danıştay 6. Daire E.2022/6808 K.2024/2029

Dava konusu istem: Bursa ili, Gemlik ilçesi, … Mahallesi, … ada, … sayılı parseli kapsayan alanda 3194 sayılı Kanunun 18. maddesi ile 2981 sayılı Kanunun Ek-1 maddesi uyarınca … tarih ve … sayılı belediye encümeni kararıyla onaylanan parselasyon işlemi ile bu işlem sonucu oluşan ve davacının taşınmazına komşu olan … ada, … sayılı parsel için düzenlenen 31/12/2012 tarihli yapı ruhsatının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, 2981 sayılı Kanunun uygulanma şartlarından olan 09/05/1985 tarihinden önce onaylı özel parselasyon ve/veya tapuda şerh edilmiş rızai taksim sözleşmesi bulunmadığından, 2981 sayılı Kanunun EK-1 maddesi uyarınca onaylanan parselasyon işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı, hukuka aykırılığı saptanan parselasyon işlemi uyarınca verilen yapı ruhsatında da hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu parselasyon işleminde 2981 sayılı Kanunun EK-1 maddesinini uygulanmadığı, hisse ayrıştırması yapılmadığı, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmadan eksik incelemeye dayanılarak karar verildiği, dava konusu parseldeki yapının tamamlandığı ve yapı kullanma izni verildiği ileri sürülmektedir. Davalı yanında müdahil tarafından, parseldeki yapının tamamlandığı, yapı kullanma izni verildiği, kazanılmış hakkın oluştuğu, işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'İN DÜŞÜNCESİ : İdare Mahkemesince, uygulama şartları olmadan 2981 sayılı Kanunun EK-1 maddesi uyarınca onaylanan parselasyon işleminin iptaline karar verilmişse de davalı idarece parselasyon işleminde EK-1 maddesinin uygulanmadığı ve hisse ayrıştırmasının yapılmadığının öne sürüldüğü ve mahkemece parselasyon işleminde hisse ayrıştırmasının yapılıp yapılmadığı yönünde bir araştırma yapılmadığı görülmüştür.

Bu durumda, dava konusu işlemde öncelikle şartları oluşmadığı halde hisse ayrıştırması yapılıp yapılmadığının araştırılması, 2981 sayılı Kanunun EK-1 maddesinin uygulanmadığı sonucuna varılması durumunda, parselasyon işleminin diğer yönlerden mevzuata uygun olmadığı yönünde gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmadığından, temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bursa ili, Gemlik ilçesi, … Mahallesi, … ada, … sayılı parseli kapsayan alanda 3194 sayılı Kanunun 18. maddesi ile 2981 sayılı Kanunun Ek-1. maddesi uyarınca … tarih ve … sayılı belediye encümeni kararıyla parselasyon işlemi onaylanmıştır. Parselasyon işlemi ile oluşan ve davacının taşınmazına komşu olan … ada, … sayılı parsele yapı ruhsatı verilmesi üzerine, davacı tarafından kadastral parselinin bulunduğu alanda oluşturulan imar parsellerinin başka kişilere tahsis edildiği ve bu parsele ruhsat verildiği iddiasıyla bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında, dava esnasında ölüm veya herhangi bir sebeple tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik olursa, davayı takip hakkı kendisine geçenin başvurmasına kadar; gerçek kişilerden olan tarafın ölümü halinde, idarenin mirasçılar aleyhine takibi yenilemesine kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına ilgili mahkemece karar verileceği, dört ay içinde yenileme dilekçesi verilmemiş ise, varsa yürütmenin durdurulması kararının kendiliğinden hükümsüz kalacağı kuralı yer almış, aynı maddenin 2. fıkrasında da, yalnız öleni ilgilendiren davalara ait dilekçelerin iptal edileceği belirtilmiştir.

Uyuşmazlık tarihinde yürürlükteki haliyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Arazi ve arsa düzenlemesi" başlıklı 18. maddesinde: "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.

Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.

Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.

Düzenleme ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır. Herhangi bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır." hükmüne yer verilmiştir.

2981 sayılı Kanunun Ek 1. maddesinde ise; “İmar planı olan yerlerde, 09/05/1985 tarih ve 3194 sayılı İmar Kanununun 18 inci maddesi gereğince arsa ve arazi düzenlemelerinde, binalı veya binasız arsa ve arazilere bu Kanundan önce özel parselasyona dayalı veya hisse karşılığı satın alınan yerler dikkate alınarak müstakil, hisseli parselleri veya üzerinde yapılacak binaların daire miktarları gözönünde bulundurularak kat mülkiyeti esasına göre arsa paylarını sahipleri adlarına resen tecsil ettirmeye valilik veya belediyeler yetkilidir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; UYAP bilişim sistemleri ortamında yapılan MERNİS nüfus kayıt sorgulaması sonucunda davacı … 'in 10/03/2015 tarihinde vefat ettiği görüldüğünden, öncelikle İdare Mahkemesince 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 26. maddesinin uygulanması suretiyle davacının mirasçılarının davaya devam etme iradelerinin olup olmadığının araştırılması gerekmektedir.

Davacının mirasçılarının davaya devam etmesi durumunda işin esasına gelince;

İdare Mahkemesince, uygulama şartları olmadan 2981 sayılı Kanunun EK-1 maddesi uyarınca onaylanan parselasyon işleminin iptaline karar verilmişse de davalı idarece parselasyon işleminde EK-1 maddesinin uygulanmadığı ve hisse ayrıştırmasının yapılmadığının öne sürüldüğü ve mahkemece parselasyon işleminde hisse ayrıştırmasının yapılıp yapılmadığı yönünde bir araştırma yapılmadığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, dava konusu işlemde öncelikle şartları oluşmadığı halde hisse ayrıştırması yapılıp yapılmadığının araştırılması, 2981 sayılı Kanunun EK-1 maddesinin uygulanmadığı sonucuna varılması durumunda, parselasyon işleminin diğer yönlerden mevzuata uygun olup olmadığı yönünde gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak karar verilmesi gerekirken aksi yönde verilen dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.