Danıştay 6. Daire E.2022/8502 K.2023/4566

İstemin konusu

"Erzurum İli, Tortum İlçesi, … Beldesi, … Çayı üzerindeki … Heta Enerji Elektrik Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin … tarih ve … sayılı "ÇED Olumlu" kararı verilen "Bağbaşı Regülatörü ve HES (13,60 MWe/14,00 MWm) projesi ile … tarih ve … sayılı "ÇED Olumlu" kararı verilen "Büyükbahçe Regülatörü ve HES(12,1mwm/11,7mwe)" projesi kapsamında bırakılan can suyu miktarının yeterli olmadığından bahisle, anılan "ÇED Olumlu" kararlarının iptali isteğiyle yapılan başvuruların reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı Kanunun 5. maddesine uygun olmayan dava dilekçesinin, aynı Kanunun 15. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi gereğince incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesinin 3. fıkrasında; dilekçelerin Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından, görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet ve 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği, 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde ise; otuz gün içinde 3. ve 5. maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak üzere dilekçelerin reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

Anılan Kanunun 5. maddesinde de; "1. Her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılır. Ancak, aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık yada sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabilir..." hükmene yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen 2577 sayılı Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrası uyarınca; birden fazla işleme tek dilekçe ile dava açılabilmesinin, ancak, bu işlemler arasında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunması şartına bağlandığı açık olmakla birlikte, iptali istenilen işlem tek dahi olsa, işleme konu birden fazla talebin olması durumunda, aynı uyuşmazlığa konu edilebilmesi için söz konusu taleplerin arasında da maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunması gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; "Erzurum İli, Tortum İlçesi, … Beldesi, … Çayı üzerindeki … Heta Enerji Elektrik Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin 02/07/2016 tarih ve 4275 sayılı "ÇED Olumlu" kararı verilen "Bağbaşı Regülatörü ve HES (13,60 MWe/14,00 MWm) projesi ile 20/05/2016 tarih ve 4170 sayılı "ÇED Olumlu" kararı verilen "Büyükbahçe Regülatörü ve HES(12,1mwm/11,7mwe)" projesi kapsamında bırakılan can suyu miktarının yeterli olmadığından bahisle, anılan "ÇED Olumlu" kararlarının iptali isteğiyle yapılan başvuruların reddine ilişkin 29/03/2022 tarih ve 3273965 sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

Olayda; her bir ÇED Olumlu kararının dayanağı olan ÇED raporlarında farklı miktarlarda can suyunun bırakılması taahhüt edildiğinden ve söz konusu ÇED Olumlu kararları arasında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunmadığından, bırakılması taahhüt edilen can suyu miktarının yeterli olup olmadığı hususundaki uyuşmazlığın çözümü, ÇED raporlarının ayrı ayrı incelenmesine bağlı olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, aralarında 2577 sayılı Kanunun 5. maddesinde belirtilen şekilde maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunmayan farklı projelerle ilgili başvuruların reddine ilişkin işleme karşı aynı dilekçe ile dava açılmasına hukuken olanak bulunmamaktadır.