Danıştay 6. Daire E.2022/9250 K.2025/5201

Dava konusu istem: Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan binada projesine aykırı uygulamalar nedeniyle yapı denetim sorumluluğunu üstlenen ... Yapı Denetim Limited Şirketi'nin ortağı ve yetkilisi olduğundan bahisle davacıya 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 496.039,82-TL idari para cezası verilmesine dair Muratpaşa Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 3194 sayılı Kanunun 42.maddesinin 2.fıkrası uyarınca verilecek idari para cezasında "fenni mesul" olarak sorumluluk, ayrı bir tüzel kişiliği bulunan yapı denetim firmasına ait olduğundan, idari para cezasının, yapı denetim firması ... Yapı Denetim Limited Şirketi adına kesilmesi gerekirken, idari para cezasının şirket temsilcisi olan davacı adına verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan binada projesine aykırı uygulamalar nedeniyle yapı denetim firması ... Yapı Denetim Limited Şirketi'nin ortağı ve yetkilisi olan davacıya 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 496.039,82-TL idari para cezası verilmesine dair Muratpaşa Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının tebliği üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 1. maddesinin 1. fıkrasında.

Bu Kanunun amacının, can ve mal güvenliğini teminen, imar plânına, fen, sanat ve sağlık kurallarına, standartlara uygun kaliteli yapı yapılması için proje ve yapı denetimini sağlamak ve yapı denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu, 2. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde; yapı denetim kuruluşlarının yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetleme, (g) bendinde; ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu üç iş günü içinde ilgili idareye bildirme görevlerini yerine getirmekle yükümlü oldukları, 3.maddesinin 1.fıkrasında;

bu Kanunun uygulanmasında, yapı denetim kuruluşlarının imar mevzuatı uyarınca öngörülen fennî mesuliyeti ilgili idareye karşı üstleneceği, 8.maddesinde; yapı denetim kuruluşlarından bu Kanunda ve ilgili mevzuatta öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri tespit edilenlere, tespit edilen fiil ve hâllerin durumuna göre idari yaptırımlar uygulanacağı hükmüne yer verilmiştir.

14/02/2020 tarih ve 7221 sayılı Kanunun 25. maddesi ile 4708 sayılı Kanunun 8. maddesine eklenen fıkrada; bu Kanun ve ilgili mevzuata göre görevini yerine getirmeyen yapı denetim kuruluşları hakkında bu madde uyarınca idari para cezası uygulanmasını gerektiren fiillerin tespiti halinde ayrıca 3194 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanmayacağı, hüküm altına alınmıştır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 124. maddesinde "Bu Kanunda, kollektif ile komandit şirket şahıs; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket sermaye şirketi sayılır." hükmüne, 125. maddesinde, "(1) Ticaret şirketleri tüzel kişiliği haizdir.

(2) Ticaret şirketleri, Türk Medenî Kanununun 48 inci maddesi çerçevesinde bütün haklardan yararlanabilir ve borçları üstlenebilirler. Bu husustaki kanuni istisnalar saklıdır.

" hükmüne, 573. maddesinde " Limited şirket, bir veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulur; esas sermayesi belirli olup, bu sermaye esas sermaye paylarının toplamından oluşur.

(2) Ortaklar, şirket borçlarından sorumlu olmayıp, sadece taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdürler." hükmüne, 602. maddesinde "Şirket, borç ve yükümlülükleri dolayısıyla sadece malvarlığıyla sorumludur." hükmüne yer verilmiştir.

Anayasa'nın “Suç ve cezalara ilişkin esaslar” kenar başlıklı 38. maddesinin 7. fıkrasında, “Ceza sorumluluğu şahsidir” hükmü yer almaktadır. Ceza sorumluluğunun şahsiliği ceza hukukunun temel ilkelerindendir. Cezaların şahsiliğinden amaç, bir kimsenin işlemediği bir fiilden dolayı cezalandırılamaması, başka bir anlatımla bir kimsenin başkasının fiilinden sorumlu tutulamamasıdır. Anayasanın 38. maddesinde idari ve adli cezalar arasında bir ayrım yapılmadığından idari para cezaları da bu maddede öngörülen ilkelere tabidir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca, imar para cezasının ruhsatsız ya da ruhsat ve eklerine aykırı yapıyı yapan kişiye verilmesi gerekmektedir. Öte yandan, tüzel kişi adına kayıtlı taşınmaz üzerinde, tüzel kişinin kanuni temsilcisi ve ortakları tarafından ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığının tespiti halinde de inşaat faaliyetinin tüzel kişi adına yapıldığının kabulü gerektiğinden, para cezasının da tüzel kişi adına verilmesi aynı ilkenin gereğidir.

Öte yandan yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin bir bütün halinde değerlendirilmesinden, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun, yapıların imar planına, fen, sanat ve sağlık kurallarına uygun olarak yapılmasının denetlenmesi amacıyla kabul edildiği, anılan Kanuna göre yapı denetim kuruluşlarının imar mevzuatı uyarınca fenni mesuliyeti idareye karşı üstlendiği, söz konusu fiile karşılık yapı denetim faaliyetinde bulunacakların ve sorumluluğun kapsam ve mahiyetinin ve yerine getirilmemesi halinde uygulanacak yaptırımların ise açıkça düzenlendiği,

ruhsat ve eklerine veya mevzuata aykırı yapı yapılması halinde bu durumu idareye bildirmeyen yapı denetim kuruluşlarına duruma göre idari para cezası verilmesinin öngörüldüğü dikkate alındığında artık 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun uyarınca yaptırım uygulanabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla uyuşmazlık konusu olayda, yapı denetim şirketinin ortağına para cezası verildiği, imara aykırı yapının şirket nam ve hesabına yapılması halinde tüzel kişiliği mevcut olan ve ortakların kişiliklerinden bağımsız olarak hak ve fiil ehliyetine sahip bulunan şirket tüzel kişiliği adına idari para cezası verilmesi gerektiği davacı şirket ortağına para cezası verilmesinin cezaların şahsiliği ilkesine aykırı olduğu, öte yandan da yapı denetim kuruluşunun görev ve sorumlulukları ile uygulanacak idari yaptırımların 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun maddelerinde düzenlendiği, uyuşmazlık konusu inşaatın ruhsat ve eklerine aykırı yapılmasından dolayı yapı denetim kuruluşunun 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesi kapsamında para cezasıyla cezalandırılamayacağı sonucuna varılmıştır.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 06/06/2024 tarihli, E:2023/2112, E:2024/1315 sayılı kararı da bu yöndedir.

Bu durumda, dava konusu işlemin iptaline yönelik Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.