Danıştay 6. Daire E.2023/1611 K.2023/4297

Dava konusu istem: Kars İli, Merkez İlçesi,.

Mahallesi, …ada, … parsel sayılı Kars Kentsel Sit Alanı içerisinde yer alan II. grup korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli taşınmazdaki onaylı revize restorasyon projesine aykırı uygulamalar yapıldığından ve aykırılıkların projesine uygun hale getirilmediğinden bahisle restorasyon uygulama sorumlusu, proje müellifi mimar davacının, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarının Koruma Kanununun 18. maddesi ve Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı Yapı Esasları Denetimine Dair Yönetmeliğin 15. maddesi uyarınca,

koruma bölge kurulları ile ilgili konularda plan ve proje düzenlenmesi ve uygulama sorumluluğu yapmasının 5 yıl süre ile yasaklanmasına ilişkin Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun … tarih ve … sayılı kararına yapılan itirazın reddine ilişkin Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun … tarih ve …sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgelerle yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, davacının görevini gereği gibi yerine getirmediği hususu sabit olduğundan, 5 yıl süre ile koruma bölge kurulları ile ilgili konularda plan ve proje düzenlemesi ve uygulama sorumluluğunun yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Yetkili olmayan İdare Mahkemesince karar verildiği (Danıştay Altıncı Dairesinin benzer konuda emsal kararı bulunduğu), yapı kullanma izin belgesi sonrası sorumluluğunun bulunmadığı, yapı sahiplerinin (davacının bilgisi dışında) projeye aykırı uygulamalar yaptığı, denetim sorumluluğunun mevzuata uygun olarak yerine getirildiği hususları ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'IN DÜŞÜNCESİ : Yetkili İdare Mahkemesince karar verilmesi gerektiğinden, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Kars İli, Merkez İlçesi,.

Mahallesi, … ada, … parsel sayılı Kars Kentsel Sit Alanı içerisinde yer alan II. grup korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli taşınmazdaki onaylı revize restorasyon projesine aykırı uygulamalar yapıldığından ve aykırılıkların projesine uygun hale getirilmediğinden bahisle restorasyon uygulama sorumlusu, proje müellifi mimar davacının, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarının Koruma Kanununun 18. maddesi ve Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı Yapı Esasları Denetimine Dair Yönetmeliğin 15. maddesi uyarınca,

koruma bölge kurulları ile ilgili konularda plan ve proje düzenlenmesi ve uygulama sorumluluğu yapmasının 5 yıl süre ile yasaklanmasına ilişkin olarak Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunca tesis edilen … tarih ve … karar sayılı işleme karşı davacı tarafından yapılan itiraz, Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu tarafından … tarih ve …sayılı karar ile reddedilmiştir.

Bunun üzerine, görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İdari davalarda genel yetki" başlıklı 32. maddesinin birinci fıkrasında "Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir."; aynı Kanunun "Taşınmaz mallara ilişkin davalarda yetki" başlıklı 34. maddesinin birinci fıkrasında ise, "İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir." hükümlerine yer verilmiştir.

Anılan Kanunun "Görevsizlik ve yetkisizlik hallerinde yapılacak işlem" başlıklı 43. maddesinde ise, "1. İdare ve vergi mahkemeleri, idari yargının görev alanına giren bir davada görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle davanın reddine karar verirlerse dosyayı Danıştaya veya görevli ve yetkili idare veya vergi mahkemesine gönderirler.

a) Görevsizlik sebebiyle gönderilen dosyalarda Danıştay, davayı görevi içinde görmezse dosyanın yetkili ve görevli mahkemeye gönderilmesine karar verir.

b) Görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle dosyanın gönderildiği mahkeme kendisini görevsiz veya yetkisiz gördüğu takdirde, söz konusu mahkeme ile ilk görevsizlik veya yetkisizlik kararını veren mahkeme aynı bölge idare mahkemesinin yargı çevresinde ise, uyuşmazlık bölge idare mahkemesince, aksi halde Danıştayca çözümlenir.

2. Görev ve yetki uyuşmazlıklarında Danıştay ve bölge idare mahkemesince verilen kararlar ilgili mahkemelere bildirilir ve bu husus taraflara tebliğ olunur.

3. Danıştay ve bölge idare mahkemesince görev ve yetki uyuşmazlıkları ile ilgili olarak verilen kararlar kesindir.

4. Bu madde hükümleri gereğince verilen kararlar ile görevli ve yetkili kılınan mahkemeye yeniden dava açılması halinde harç alınmaz." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; mimar olan davacının, Kars İli, Merkez İlçesi,.

Mahallesinde yer alan … ada, … parsel sayılı Kars Kentsel Sit Alanı içerisinde yer alan II. grup korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli taşınmazdaki onaylı revize restorasyon projesine aykırı uygulamalar yapıldığından ve aykırılıkların projesine uygun hale getirilmediğinden bahisle restorasyon uygulama sorumlusu, proje müellifi mimar olan davacının Kars Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile davacının koruma bölge kurulları ile ilgili konularda plan ve proje düzenlenmesi ve uygulama sorumluluğu yapmasının 5 yıl süre ile yasaklanmasına karar verildiği,

bu karara karşı yapılan itirazın ise Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile reddedilmesi üzerine, bu işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta; davacının anılan taşınmaza ilişkin yürütülen projede mimar ve proje müellifi olarak görev yaptığı, dava konusu yasaklama kararının da davacının taşınmaza ait revize restorasyon projesine aykırı uygulamalar yapıldığından ve aykırılıkların projeye uygun hale getirilmediğinden bahisle verildiği, dolayısıyla taşınmaza ilişkin revize restorasyon projesine aykırı uygulamalar yapılıp yapılmadığı, aykırılıkların projeye uygun hale getirilip getirilmediğinin, taşınmazın bulunduğu yer olan Kars İlinin idari yargı yetkisi bakımından bağlı olduğu İdare Mahkemesince açıklığa kavuşturulmasının, davanın görüm ve çözümünde gerekli olduğu açıktır.

Bu durumda, yukarıda belirtilen mevzuat hükmü gereğince taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara ilişkin uyuşmazlıklarda, taşınmazın bulunduğu yerdeki İdare Mahkemesinin yetkili olduğu anlaşıldığından, davanın görüm ve çözümünde, 2577 sayılı Kanunun 34/1. maddesi uyarınca, … İdare Mahkemesi tarafından davanın reddi yolunda kararın verildiği 12/11/2021 tarihinde, taşınmazın bulunduğu yer olan Kars ilinin idari yargı yetkisi bakımından bağlı olduğu Erzurum İdare Mahkemesinin yetkili olduğu, bu tarihten sonra ise Kars İdare Mahkemesi kurulduğundan Kars İdare Mahkemesinin yetkili olduğu, dosyanın Kars İdare Mahkemesine gönderilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Nitekim, tarafları aynı olan benzer dava konusuna ilişkin olarak yetkili yargı yerinin belirlenmesi hakkında Dairemizce verilen 21/10/2021 tarihli ve E:2021/9273, K:2021/11694 sayılı karar da aynı doğrultudadır.

Bu itibarla, dava hakkında yetkili İdare Mahkemesince karar verilmediğinden, davanın görüm ve çözümü için dosyanın yetkili yargı yerine gönderilmesi gerektiğinden, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.