Danıştay 6. Daire E.2023/2766 K.2024/759

İstemin özeti

... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak ... Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı ruhsatı ile ruhsatın dayanağı olduğundan bahisle ... Belediye Meclisinin ...... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar plânı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar plânı değişikliği ve anılan imar planı değişikliklerine askı süresi içerisinde yapılan itirazın reddine ilişkin ...

Belediye Meclisinin ... tarih ve... sayılı kararı ve imar plânı değişiklikleri ile yapı ruhsatının iptaline yönelik yapılan başvurunun reddine ilişkin ... Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı davalı ...

Belediye Başkanlığı ve davalı yanında müdahil... tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın ehliyet yönünden reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.

SAVUNMALARIN ÖZETİ

Müdahil ... tarafından; Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır. Davalı ... Belediye Başkanlığı tarafından; Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

Duruşma yapılmasına gerek görülmedi.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 12/02/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

KARŞI OY (X) : Dava, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde yer alan akaryakıt istasyonunun işletmecisi olan davacı tarafından, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak ... Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı ruhsatı ile ruhsatın dayanağı olduğundan bahisle ...

Belediye Meclisinin...tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar plânı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar plânı değişikliği ve anılan imar planı değişikliklerine askı süresi içerisinde yapılan itirazın reddine ilişkin ... Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ve imar plânı değişiklikleri ile yapı ruhsatının iptaline yönelik yapılan başvurunun reddine ilişkin ...

Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin (a) fıkrasında, idari davaların idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddenin 3/c bendinde dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddenin 1/b bendinde ise bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır.

Yargısal denetim amacıyla her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması koşuluna ihtiyaç vardır.

Her olay ve davada, yargı merciine başvurarak dava açan kişinin menfaatinin, iptali istenen işlemle ne ölçüde ihlal edildiğinin takdiri de yargı mercilerine bırakılmıştır. İptal davası açılabilmesi için gerekli olan menfaat ilişkisi kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşecektir.

Başka bir anlatımla, iptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, yani davacının kişisel menfaatini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir.

İdare Mahkemesince dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen karara karşı davalı ... Belediye Başkanlığı ve davalı yanında müdahil ... tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüne dair ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile Mahkeme kararının kaldırılmasına, davaya konu edilen akaryakıt istasyonunun ... karayolu üzerinde yer aldığı, ancak ... karayolundan doğrudan giriş sağlamadığı, bilirkişi raporunda fiilen akaryakıt istasyonundan çıkan araçların çıkışının doğrudan ... karayoluna yapıldığı yönünde yer alan tespite mukabil plan paftaları ile vaziyet planı incelendiğinde, dava konusu akaryakıt istasyonunun çıkışının doğrudan... karayoluna olmadığı, "Yol Geçiş İzin Belgesi"ne göre istasyona araç giriş ve çıkışının ... karayoluna yandan bağlanan 18 metrelik ayrı bir yola yapıldığı,

... karayoluna bağlanabilmek için başka bir yoldan dolaşılarak çıkış yapılabildiği, davaya konu akaryakıt ve servis istasyonunun ... karayolundan cephe aldığından söz edilemeyeceği, bu haliyle dava konusu edilen akaryakıt istasyonuyla aynı güzergah üzerinde akaryakıt istasyonu bulunmayan davacının, dava konusu işlemlerin iptali için dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

İdari bir karar münhasıran davacıyı etkileyebileceği gibi, uyuşmazlığın niteliğine göre vatandaş veya belde sakini sıfatıyla da iptal davası açılabilmesinin hukuken olanaklı olduğu, ticari kar ve ekonomik menfaat kavramlarının da ehliyet kapsamında değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

Bu itibarla davacının aynı ilçede akaryakıt işletmecisi olması ve davanın aynı güzergahta yer aldığı iddiası ile diğer akaryakıt istasyonuna verilen ruhsat ve planlara karşı açıldığının görülmesi karşısında söz konusu iddianın akaryakıt işletmecisi olan davacının menfaatini etkileyeceği gibi dava konusu işlemin davacının ekonomik menfaatlerine aykırı olması nedeniyle iptali istenilen işlemlerle arasında meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilişkisinin bulunduğunun dolayısı ile davacının bakılan davada ehliyetli olduğunun kabulü gerekmektedir.

Bu durumda, davacının dava açma ehliyeti bulunduğu sonucuna varıldığından, işin esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerektiği oyuyla karara katılmıyoruz.