Danıştay 6. Daire E.2023/2872 K.2024/7321

Dava konusu istem: Davacıların mülkiyetindeki Tekirdağ ili, Çorlu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsele ilişkin imar hakkının Emsal: 0,90'dan Emsal: 2,00'ye çıkarılmasına yönelik 05/12/2016 tarihli ve 39709 sayılı başvuru ile yapılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği talebinin, 1/5000 ölçekli nazım imar planı yoğunluk kararlarına ve Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 26. maddesine aykırı olması sebebiyle reddedilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı Çorlu Belediye Meclisi kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... kararda; dosyanın ve yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu taşınmazın 1/1.000 ölçekli uygulama imar planında Emsal=0,90 ve Hmax=18,50 metre yapılaşma koşullarında "konut alanı" kullanımında kaldığı, alana ilişkin 2006 tarihli 1/1.000 ölçekli uygulama imar planından günümüze kadar uyuşmazlık konusu parsele ilişkin mekânsal ve işlevsel kullanım kararlarının ve yapılaşma koşullarının değiştirilmediği,

davacının talebinin meri nazım imar planı yoğunluk kararlarına esas nüfus projeksiyonu hesaplamalarını ve nüfus projeksiyonuna göre belirlenen sosyal donatı dengesini olumsuz yönde etkileyeceği, dolayısıyla nazım imar planına esas nüfus yoğunluk dağılımı açısından plan bütünlüğünü bozucu etkisinin olacağı, kademeli birliktelik ilkesi açısından uygulama imar planı yapı yoğunluğu/emsal değeri değişikliğinin üst ölçekli plan ile tutarlı ve uyumlu olmadığı, yapı yoğunluğunun parsel bazında artırılmasından kaynaklı olarak artan nüfus yoğunluğunun ulaşım ve sosyal–kültürel altyapı gereksinimlerine olan etkisinin dikkate alınmadığı anlaşıldığından,

davacının 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği talebinin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bakılan dava, davacıların mülkiyetindeki Tekirdağ ili, Çorlu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsele ilişkin imar hakkının Emsal: 0,90'dan Emsal: 2,00'ye çıkarılmasına yönelik 05/12/2016 tarihli ve 39709 sayılı başvuru ile yapılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği talebinin, 1/5000 ölçekli nazım imar planı yoğunluk kararlarına ve Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 26. maddesine aykırı olması sebebiyle reddedilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı Çorlu Belediye Meclisi kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Yasasının "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde.

"Nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır.

Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir.

Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "Gösterim (lejand) teknikleri" başlıklı 10.maddesinin 1.fıkrası "Her türlü mekânsal plan, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiğiçizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanır.", 2.fıkrası "Planlar, Bakanlıkça belirlenen ve EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1a Ortak Gösterimler, EK-1b Mekânsal Strateji Planları Gösterimleri, EK-1c Çevre Düzeni Planı Gösterimleri, EK-1ç Nazım İmar Planı Gösterimleri, EK-1d Uygulama İmar Planı Gösterimleri ve EK-1e Detay Kataloğuna uygun olarak hazırlanır.

", "İmar planı değişiklikleri" başlıklı 26.maddesinin 1.fıkrası "İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır.", 5.fıkrası "İmar planında verilmiş olan inşaat emsalinin, kat adedinin, ifraz şartlarının değiştirilmesi sonucu nüfus yoğunluğunun artırılmasına dair imar planı değişikliklerinde: a) Artan nüfusun ihtiyacı olan sosyal ve teknik altyapı alanları standartlara uygun olarak plan değişikliğine konu alana hizmet vermek üzere ayrılır.",

7.fıkrası "Yoğunluk artıran veya kentsel ulaşım sistemini etkileyen imar plan değişikliklerinde, kentsel teknik altyapıya yönelik etkilerin belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması amacıyla ayrıca kentsel teknik altyapı etki değerlendirmesi raporu, analizi hazırlanır veya hazırlatılır." düzenlemelerini içermektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, İdare Mahkemesi kararına esas alınan bilirkişi raporunda; davacı tarafından değişiklik yapılması istenilen uygulama imar planının dayanağı olan nazım imar planında 250 ki/ha, 350 ki/ha ve 650 ki/ha olmak üzere üç farklı nüfus yoğunluk bölgesi oluşturulduğu, uygulama imar planında da nazım imar planı yoğunluk kararlarına göre E=0.90, E=1.00 ve E=2.00 olmak üzere üç farklı yapı yoğunluk bölgesi belirlendiği, dava konusu parselin nazım imar planında "250 ki/ha seyrek yoğunluklu yerleşik konut alanı" kullanımında kaldığı,

uygulama imar planında nazım imar planı yoğunluk kararına uygun şekilde E=0.90 ve Hmax=18,50 yapılaşma koşullarının tanımlandığı, 6000 m2 yüzölçümlü parsel için nazım imar planından gelen nüfus yoğunluk değeri ile uygulama imar planına ilişkin E=0.90 yapılaşma koşulunun 5400 m2'lik aynı inşaat alanını sağladığı, davacıların istemi doğrultusunda E=2.000 yapılaşma koşulunun tanımlanması halinde nazım imar planına ilişkin nüfus projeksiyonu esas alınarak belirlenen sosyal donatı dengesinin olumsuz etkileneceği, değerlendirmelerine yer verildiği, İdare Mahkemesince de bilirkişi raporundaki tespitler dikkate alınarak,

imar planı değişikliği isteminin reddine yönelik işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, dava konusu parselin yer aldığı imar adasında 1/1000 ölçekli uygulama imar planında "E=0.90, Hmax=18,50", "E=1.00, Hmax=Serbest" ve "E=2.00, Hmax=Serbest" olmak üzere üç farklı yapılaşma koşulunun belirlendiği, dayanağı nazım imar planında ise aynı imar adasının 250 ki/ha, 350 ki/ha ve 650 ki/ha olmak üzere sırasıyla seyrek-orta ve sık yoğunluklu yerleşik konut alanı kullanımları olmak üzere üç farklı nüfus yoğunluk bölgesi kapsamında kaldığı görülmektedir.

Nazım imar planına ilişkin nüfus yoğunluk öngörülerinin Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği EK-1ç Nazım İmar Planı Gösterimlerinde "mevcut konut alanı" için belirlenen brüt yoğunluk değerlerinden farlı değerleri ifade edecek şekilde belirlendiği, dava konusu parsele yönelik uygulama imar planı yapılaşma koşullarının da dayanağı nazım imar planında belirlenen nüfus yoğunluk dağılımına uygun şekilde belirlendiği görülmektedir.

Ancak dava konusu parselin yer aldığı imar adasında, yukarıda belirtilen değerleri içeren seyrek-orta-sık yoğunluk bölgeleri belirlenmiş olup söz konusu değerler brüt nüfus yoğunluğunu ifade ettiğinden ve nazım imar planında belirlenen nüfus yoğunluğunun dağılımı uygulama imar planında yapılarak yapı yoğunluk değerleri belirleneceğinden, davacının uygulama imar planında öngörülen yapı yoğunluk değerinin artırılmasına yönelik isteminin aynı imar adası için öngörülen brüt nüfus yoğunluğunun dağılımı yönü ile değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bu bakımdan, davacının E=2.00 yapılaşma koşulu belirlenmesine ilişkin isteminin imar adası genelinde nüfus yoğunluğunun aşırı artışına neden olarak sosyal ve teknik altyapı dengesine olumsuz etki edeceği söylenebilirse de davalı idarece E=0.90'dan daha fazla olan ancak donatı dengesini de bozmayacak ve 1/5000 ölçekli nazım imar planındaki brüt değerlere aykırı olmayan başka bir emsal oranı belirlenerek aynı imar adası içerisinde eşitliğe uygun bir dağılım yapılıp yapılamayacağı hususunun araştırılması suretiyle işlem tesis edilmesi gerekirken bu yönde bir değerlendirme yapılmadan imar planı değişikliği isteminin reddine dair işlem tesis

edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.