Danıştay 6. Daire E.2023/3983 K.2023/7436

Dava konusu istem: Çankırı ili, Orta ilçesi, Yaylakent Belediyesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda yapılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişkin Yaylakent Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda. Kayılar Mahallesinin 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı çıktıktan sonra mahalle statüsüne kavuştuğu, bu nedenle kırsal yerleşim yeri olarak değil kentsel yerleşik alan olarak kabul edilmesi gerektiğinden kentsel yerleşik alan olarak planlama yapılmasının yerinde olduğu, bununla birlikte, planlamada mutlak tarım arazilerinin plan onama sınırının dışında bırakılması,

seyrek nitelikte bir nüfus ataması yapılması ve planlama alanındaki derelerin plan açıklama raporunda ayrıntılı bir biçimde debi, taşkın ve diğer unsurlar yönüyle irdelenmesi sebebiyle 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının yerleşmenin sahip olduğu geleneksel doku ve yapılaşma özellikleri ile civarındaki alanın doğal özelliklerinin planlama aşamasında dikkate alınacağı öngörüsüne uygun hareket edildiği, Yaylakent beldesinin bir bütün olarak planlamaya konu edilmesinin yerleşimlerin birbiri ile bağlantısının sağlanması ve sosyal donatı dengesinin sağlıklı bir biçimde bütüncül olarak kurulması açısından olumlu olduğu,

taşınmazın mevcut haliyle uyumlu olacak şekilde tarım arazisi olarak planlandığı, ilgili mevzuat uyarınca tarımsal ve hayvancılık amaçlı yapılaşmanın önünde bir engel bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; dava konusu taşınmazda belirlenen 10 metrelik imar yolunun çevre yolu gibi tasarlanarak plana aktarıldığı, böylelikle Ankara - Çubuk - Yaylakent merkezi arasında devamlı ve kesintisiz bir ulaşım aksı oluşturulduğu, bu yolun genişliğinin belirlenmesinde yalnızca Kayılar yerleşiminin mevcut nüfusunun ve araç sahipliğinin değil yaz aylarında gelen göçün, mahallenin batısındaki tarım alanlarına ulaşımın sağlanması gerekliliğinin ve transit yol niteliğinin de göz önünde bulundurulduğu, yolun herhangi bir yapıyı olumsuz etkilemediği,

yol kurgusunun planın genel yaklaşımına uygun olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde dava konusu taşınmazın 10 metrelik yol olarak belirlenmesinde bu yönden de şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından,

dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun ek gerekçe ile reddi ile davacının aleyhine vekalet ücreti hükmedilmesi yönünden ise, davalı idarenin yargılama süresince bir vekil ile temsil edilmemesine karşın, davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedildiği görüldüğünden, Mahkeme kararının bu yönüyle usule ve hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının vekalet ücreti ödenmesine ilişkin kısmının kaldırılarak davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedilmemesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu imar planlarının mevzuata uygun olarak ilan edilmediği, jeolojik ve jeoteknik raporların alınmadığı, taşınmaza getirilen fonksiyon ile taşınmazın tarımsal amaçla kullanılamaz hale geldiği, imar planlarının yapılmasında kamu yararının bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, Çankırı ili, Orta ilçesi, Yaylakent Belediyesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda yapılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişkin Yaylakent Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun “Tanımlar” başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ilkelerini,

ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgilerini ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlığa konu taşınmazın bulunduğu alanda dava konusu imar planı değişikliklerinden önce Yaylakent Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar planının yapıldığı, bu planların bütününe karşı Kayılar Mahallesi muhtarı tarafından dava açıldığı, söz konusu davada.

İdare Mahkemesince verilen … tarih, E:…, K:… sayılı dava konusu işlemin iptaline dair karara karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak davanın reddi yolunda. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay Altıncı Dairesinin 12/10/2023 tarih ve E:2022/5512, K:2023/7420 sayılı kararıyla.

2007 yılında onaylanan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında 2025 yılı için öngörülen 7.500 kişilik nüfus projeksiyonun ulaşılabilecek en yüksek (tavan) nüfusa işaret ettiği ve bu nüfusun alt ölçekli planlarda aşılmaması gerektiğine vurgu yapıldığı, dava konusu imar planlarının ise çevre düzeni planından da yararlanılarak 2035 yılı için 7.500 kişilik bir nüfus öngörüsünde bulunduğu, oysa ki plan açıklama raporunda beldenin nüfusunun 1990 yılından beri bir düşüş trendinde olduğu, göçü önleyecek bir aktivitenin yerleşkede bulunmadığı,

dört ayrı yöntem kullanılarak yapılan projeksiyonda 2035 yılı için ortalama nüfusun 2.354 kişi olarak hesaplanmasına karşın bu projeksiyonun yaklaşık üç katı büyüklüğünde bir nüfusun yerleşkeye çevre düzeni planına aykırı biçimde gelişme konut alanları da önerilerek atanmasının ve bu nüfusa hizmet edecek sosyal ve teknik altyapı alanlarının imar planlarında standartların çok üstünde ayrılmasının, alanın tarımsal ağırlıklı mevcut dokusuna zarar verebileceği,

bunun da çevre düzeni planında yer alan yerleşmenin sahip olduğu geleneksel doku ve yapılaşma özellikleri ile civarındaki alanın doğal özelliklerinin planlama aşamasında dikkate alınacağı ilkesiyle bağdaşmadığı hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, dava konusu işlemdeki nüfus öngörülerinin doğru tespit edilmesi suretiyle alan ve yoğunluk dağılımları ile arazi kullanım kararlarının bu veriler doğrultusunda yeniden belirlenerek plan kararı haline getirilmesi,

plan araştırma raporunun güncellenmesi bu bağlamda ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerinin güncel veriler ile göz önünde bulundurulması gerektiğinden bu hususların planın tümünü kusurlandırır nitelikte olduğu sonucuna ulaşılarak planın tümünün iptali gerektiği gerekçesiyle İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

Dava konusu imar planı değişikliklerinin ise Yaylakent Belediye Meclisinin .. tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar planının tümünün iptaline dair … İdare Mahkemesince verilen … tarih, E:…, K:… sayılı kararı üzerine tesis edildiği görülmüştür.

Yukarıda belirtildiği üzere … İdare Mahkemesinin anılan kararına karşı yapılan istinaf başvurusu kabul edilerek, Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine ilişkin kararın, Dairemizin imar planlarının bütününe ilişkin yukarıda detaylı olarak açıklanan nedenlerle iptali gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verildiği tespit edildiğinden söz konusu bozma kararı üzerine verilecek karar dikkate alınarak davalı idarece yeniden işlem tesis edileceği açık olduğundan bu aşamada dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.