Danıştay 6. Daire E.2023/408 K.2025/4702

Dava konusu istem: İstanbul ili, Bağcılar ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda ruhsata aykırı imalatlar yapıldığından bahisle, taşınmazın malikleri olan davacılara 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 289.007,69 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Bağcılar Belediye Encümeninin... tarih ve .../... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 21/10/2021 bilirkişi raporu ile birlikte dosyanın incelenmesinden, davacılar tarafından taşınmazın 2017 yılında iktisap edildiği, söz konusu ruhsata aykırılıkların ise bu tarihten önce yapıldığının bilirkişi raporuyla ortaya konulduğu,

öte yandan davacıların kiracının işgal ettiği yer için ecrimisil ödediğinden de bilgisi bulunduğu dikkate alındığında, taşınmazın bir duvarının yıkılması suretiyle Hazine mülkiyetindeki bir kısım yerin söz konusu işyerine katılması olarak gerçekleştirilen ruhsata aykırılıktan davacıların haberdar olmamasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, dava dosyası içerisinde ruhsata aykırılıkların ruhsata uygun hale getirilmesine dair dava dışı kiracıya yapılmış bir ihtara da rastlanmadığı,

3194 sayılı İmar Kanunu hükümleri uyarınca, ruhsatsız imalat yapılmasına rıza gösteren davacıya "yapı sahibi" sıfatıyla idari para cezası verilmesine ilişkin işlemde "cezaların şahsiliği" ilkesi açısından hukuka aykırı bir durum söz konusu olmadığı,

idari para cezasına konu edilen imalatların ruhsat alınmaksızın gerçekleştirildiği sabit olup, usulüne uygun olarak düzenlenen yapı tatil tutanağı uyarınca 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezasının ve temel para cezasına aynı maddenin (c) ve (ç) bentleri uyarınca yapılan artırımlarda hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ...İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Uyuşmazlığa konu taşınmazda davalı idare elemanlarınca ... tarih ve ... sayılı ...numaralı yapı tatil tutanağı ile; B+Z+3N katlı yapının zemin kat ... numaralı bağımsız bölümünde arka bahçeye büyüme yapıldığı ve döşeme kesilerek bodrum kata merdiven açıldığı, etkilenen alanın 250 m² olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu yapı tatil tutanağı istinaden taşınmazın malikleri olan davacılara 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 289.007,69-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Bağcılar Belediye Encümenince... tarih ve ... sayılı karar alınmıştır. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Anayasanın “Suç ve cezalara ilişkin esaslar” kenar başlıklı 38. maddesinin 7. fıkrasında, “Ceza sorumluluğu şahsidir.” hükmü yer almaktadır.

Ceza sorumluluğunun şahsiliği ceza hukukunun temel ilkelerindendir. Cezaların şahsiliğinden amaç, bir kimsenin işlemediği bir fiilden dolayı cezalandırılmamasıdır. Başka bir anlatımla bir kimsenin başkasının fiilinden sorumlu tutulmamasıdır. Anayasanın 38. maddesinde idari ve adli cezalar arasında bir ayrım yapılmadığından idari para cezaları da bu maddede öngörülen ilkelere tabidir.

3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiştir.

Suç ve cezaların şahsiliği ilkesi gereğince; 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesindeki "yapı sahibi" ifadesinden fiilen ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapıyı yapan kişinin anlaşılması gerektiği, öte yandan, yapı sahibinin her zaman taşınmaz maliki ya da ruhsat sahibi ile aynı kişi olmayacağı da tabiidir.

Dosyanın incelenmesinden; uyuşmazlığa konu taşınmazın önceki maliki tarafından 06/04/20216 tarihli kira sözleşmesi ile, taşınmazın 1 yıl süreli olarak kiraya verildiği, anılan kira sözleşmesinde, kiralayanın izni olmadan kiracının kiraya konu taşınmazda değişiklik yapmayacağı maddesinin yer aldığı; 21/10/2021 tarihli bilirkişi raporunda arka bahçede yapılan imalatların dava dışı kiracı şirket tarafından yapıldığı değerlendirmelerine yer verildiği; 01/01/2015 ila 31/12/2016 tarihlerini kapsayan 15/03/2017 tarihli ecrimisil ihbarnemesinin ise, dava dışı kiracı adına düzenlediği anlaşılmıştır.

Bu durumda; suç ve cezaların şahsiliği ilkesi gereğince, para cezasına konu yapıların kim ya da kimler tarafından yapıldığı kesin olarak tespit edilerek, gerçek yapı sahibi ya da sahipleri adına para cezası verilebileceği, yapı sahibinin ise her zaman taşınmaz maliki ile aynı kişi olması zorunlu olmadığından ruhsatsız yapıyı yapan kişinin taşınmaz malikinden farklı bir kişi olduğunun anlaşılması durumunda, taşınmaz maliki adına değil, yapıyı yapan adına para cezası verilmesi gerektiği dikkate alındığında, önceki malikin ve/veya kiracının eylemi nedeniyle, tapuda malik olan davacılara para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık,

davanın reddi yönündeki.... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.