Danıştay 6. Daire E.2023/6398 K.2025/4394

... Bakanlığı-ANKARA VEKİLİ : Av. ...

II- DAVALI

... Belediye Başkanlığı-... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF : I- DAVALI

... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

II- DAVALI

... Belediye Başkanlığı

III- DAVACI

...Bakanlığı

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı Hazine mülkiyetindeki Milli Savunma Bakanlığına tahsisli taşınmazı kapsayan alanda Ortahisar Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı onaylanan Ortahisar 2. Etap Merkez Planlama Bölgesi 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı ile bu planla yapılan itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi kapsamında düzenlenen rapor ve dava dosyasında bulunan belge ve bilgilerin birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu parsele getirilen yapılaşma koşulunun davacı idarenin askı süresinde yaptığı itiraz üzerine, Ortahisar Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı ve Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kaldırıldığı anlaşıldığından, bu kısım yönünden konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına;

parselin bir kısmından geçen 25 metre enkesitli imar yolunun güzergahının planın dayanağı olan 1/25000 ölçekli nazım imar planında düzenlendiği, önceki planda da yer aldığı ve halihazırda da yapılaştığı, parseldeki askeri alan çevresinde düzenlenen duvar yapısının da 25 metrelik imar yolunun güzergahı dikkate alınarak yapıldığı, söz konusu imar yolunun, bölgenin ana ulaşım aksı olması nedeniyle ulaşım sisteminin bütünlüğü ve sürekliliği açısından gerekli olduğu anlaşıldığından şehircilik ilkeleri, planlama esasları, kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle bu kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu Trabzon İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Ortahisar Belediye Başkanlığı tarafından; Davanın açıldığı tarihte kesinleşme süreci tamamlanmayan planlara karşı açılan davanın reddine karar verilerek yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yüklenilmesi gerektiği, dolayısıyla temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

Milli Savunma Bakanlığı tarafından; Türk Silahlı Kuvvetlerinin temel görevi olan ülke güvenliği ve savunması hizmetinin yürütülmesi kapsamında askeri hizmetlerde kullanılan ve terki mümkün olamayan taşınmaz mallara ilişkin imar planları ile değişikliklerinin Milli Savunma bakanlığından alınacak görüş doğrultusunda hazırlanması gerekmesine rağmen plan hazırlama sürecinde usulüne uygun olarak görüş alınmadığından hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Milli Savunma Bakanlığı tarafından; Ortahisar Belediye Başkanlığının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir. Ortahisar Belediye Başkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

3194 sayılı İmar Kanununun 4. maddesinin 2. fıkrasında Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat, eğitim ve savunma amaçlı yapılar için bu Kanun hükümlerinden hangisinin ne şekilde uygulanacağının Millî Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından müştereken belirleneceği, aynı Kanunun 11. maddesinde de, imar planlarında, meydan, yol, park, yeşil saha, otopark, ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler,

güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetleri’ne ait harekât ve savunma amaçlı yerler hariç, Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsaların belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığı’nın onayı ile belediye veya özel idareye terk edileceği kurala bağlanmıştır.

... günlü ve ... sayılı Milli Savunma Bakanlığının, imar planları onaylanırken Milli Savunma Bakanlığının görüşünün alınmasına ilişkin düzenlemelerin yer aldığı Genelgenin 3. maddesinde; askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri kapsamına giren ya da Milli Savunma Bakanlığınca tahsisli ve tahsissiz olarak kullanılan veya hizmette kullanılmak üzere muhafaza edilen yerlerde ve çevresinde yapılacak imar planları ve değişikliklerinin Genelkurmay Başkanlığı görüşü alınmak üzere Milli Savunma Bakanlığına bildirilmeden onanmamasının belediyelere duyurulmasına ilişkin düzenleme getirilmiş,

aynı doğrultuda bir düzenleme de Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan 16/12/1985 tarihli 12780 sayılı genelgede yer almış, ayrıca, Milli Savunma Bakanlığının 16/03/1998 tarihli 10418 sayılı genelgesi ile de aynı hususlara değinilerek durumun belediyelere duyurulmasında bir kez daha yarar görüldüğü belirtilmiştir.

Yukarıda yer verilen düzenlemeler uyarınca, mülkiyeti Hazineye ait olup Milli Savunma Bakanlığına tahsis edilen uyuşmazlık konusu taşınmaz hakkında imar planı değişikliğine karar verilirken Genelkurmay Başkanlığı görüşü alınmak üzere Milli Savunma Bakanlığına bildirilerek değişikliklerin onaylanacağı açıktır. Bu durumda, aktarılan genelgelere aykırı şekilde Milli Savunma Bakanlığının görüşü alınmadan, tamamı askeri alana ayrılmış taşınmazların bir kısmının 25 metrelik taşıt yolu fonksiyonuna ayrılmasına yönelik imar planı değişikliklerinde hukuka uyarlılık bulunmadığından temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlenildikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı mülkiyeti hazineye ait, Milli Savunma Bakanlığına tahsisli, fiilen askeri alan olarak kullanılan taşınmaz Ortahisar Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı ve Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 2. Etap Merkez Planlama Bölgesi 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı ile E:1.00, Yençok:17 m yapılaşma koşulu getirilmiş ve taşınmazın bir kısmı da 25 metre en kesitli taşıt yolu olarak belirlenmiştir.

Davacı Milli Savunma Bakanlığı tarafından taşınmazın bir kısmının 25 metre en kesitli yol olarak işlevlendirilmesine ve getirilen yapılaşma koşullarına karşı askı süresi içerisinde yapılan itirazın cevap verme süresi içerisinde yanıtlanmayarak reddedilmiş sayılması üzerine 12/08/2021 tarihinde görülmekte olan dava açılmış, fakat dava devam ederken Ortahisar Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ve Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile itirazlar doğrultusunda 1/1000 ölçekli uygulama imar planının yapılaşma koşullarına ilişkin kısmının kaldırılmasına karar verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, nazım imar planı varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini ,ulaşım sistemleri ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak tanımlanmıştır.

Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanununun 11. maddesinde, imar planlarında, meydan, yol, park, yeşil saha, otopark, ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetleri’ne ait harekât ve savunma amaçlı yerler hariç, Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsaların belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığı’nın onayı ile belediye veya özel idareye terk edileceği kurala bağlanmıştır.

16/12/1985 günlü ve 1791 sayılı Milli Savunma Bakanlığının, imar planları onaylanırken Milli Savunma Bakanlığının görüşünün alınmasına ilişkin düzenlemelerin yer aldığı Genelgenin 3. maddesinde; askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri kapsamına giren ya da Milli Savunma Bakanlığınca tahsisli ve tahsissiz olarak kullanılan veya hizmette kullanılmak üzere muhafaza edilen yerlerde ve çevresinde yapılacak imar planları ve değişikliklerinin Genelkurmay Başkanlığı görüşü alınmak üzere Milli Savunma Bakanlığına bildirilmeden onanmamasının belediyelere duyurulmasına ilişkin düzenleme getirilmiş,

aynı doğrultuda bir düzenleme de Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan 16/12/1985 tarihli 12780 sayılı genelgede yer almış, ayrıca, Milli Savunma Bakanlığı’nın 16/03/1998 tarihli 10418 sayılı genelgesi ile de aynı hususlara değinilerek durumun belediyelere duyurulmasında bir kez daha yarar görüldüğü belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden. Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı mülkiyeti hazineye ait, fiilen askeri alan olarak kullanılan Milli Savunma Bakanlığına tahsisli taşınmazın bir kısmının 1/1000 ölçekli uygulama imar planında 25 metre en kesitli taşıt yolu kullanımına ayrıldığı ve yapılaşma koşullarının da E:1.00,

Yençok:17 olarak belirlendiğinin öğrenilmesi üzerine Ortahisar Belediye Başkanlığına yapılan başvuru ile taşınmazın askeri alan fonksiyonunun korunması ve yapılaşma koşulundaki kat yüksekliği ibaresinin Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 5. Maddesinin 19. Fıkrası uyarınca kaldırılması yönündeki davacı bakanlık itirazının zımnen reddi üzerine açılan dava konusu uyuşmazlıkta, askeri kullanıma tahsisli taşınmazlar için Milli Savunma Bakanlığının görüşünün alınmadığı yönündeki davacı idare iddiasına karşılık Ortahisar Belediye Başkanlığı tarafından, İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı,

içerisinde Kara Kuvvetleri Komutanlığı 4. Motorize Piyade Tugay Komutanlığının da bulunduğu Kamu Kurum ve Kuruluşlarına yönelik olarak yazılan, "Ortahisar planlı alanlar sınırları içerisinde revizyon imar planı yapılmasına karar verildiği, ekte gönderilen haritada gösterilen sınırlar içerisinde yapılacak olan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı çalışmaları için kurum görüşlerinin gönderilmesinin istenilmesine dair yazı ile kurum görüşlerinin istenildiği savunulmuştur.

Ancak imar planı revizyonuna konu edilen taşınmazların ada ve parsel numaraları ile birlikte hangi fonksiyona ayrılacağının belirtilmesi suretiyle kurum görüşlerinin alınması gerektiğinden, belirtilen hususa dikkat edilmeksizin sadece revizyon imar planı sınırını gösterir haritanın gönderilmesi suretiyle, yeterli ve gerekli bilgilendirme yapılmaksızın gönderilen yazı içeriğinin yukarıda aktarılan düzenlemelere uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, uyuşmazlık konusu olayda, mülkiyeti Hazineye ait olup Milli Savunma Bakanlığına tahsis edilen taşınmazlar hakkında imar planı değişikliği yapılırken Genelkurmay Başkanlığının görüşü alınmak üzere Milli Savunma Bakanlığına bildirilerek uygun görüşünün alınması suretiyle işlem tesis edilmesi gerekmektedir. Bu durumda, yukarıda aktarılan mevzuat ve genelgelere aykırı şekilde Milli Savunma Bakanlığının görüşü alınmadan kabul edilen imar planı değişiklikliğinde hukuka uyarlılık bulunmamaktadır.