Danıştay 6. Daire E.2023/6712 K.2024/7034

Davacının iddiaları

Uyuşmazlık konusu taşınmazları kapsayan ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarih ve E-... sayılı oluru ile kabul edilen parselasyon işleminin dayanağı olan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 16/11/2015 tarihinde onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında dava konusu taşınmazlar için getirilen "tercihli kullanım alanı” kullanım kararının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırı olduğu, davalı idarece yargı kararlarının uygulanmadığı, Danıştay içtihatlarına göre;

kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla üretilmiş birer belge niteliğinde olan imar planlarının, yöre halkının sağlığını ve çevreyi korumak, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını, iyi yaşama düzenini, çalışma koşullarını ve güvenliğini, o çevrede yaşayan halkın yerel ortak gereksinimlerini sağlamak amacıyla yapılması gerektiği, “tarım alanı” olarak belirlenmesi gereken alanın yargı kararlarına rağmen tercihli kullanım alanında kalmasının kamu yararı ve bütüncül planlama yaklaşımı ile planlama esasları ve şehircilik ilkelerine uygun olmadığından iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davanın süresinde açılmadığı, dava konusu 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İzmir ili, Urla İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel, ... ada, ... parsel ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 16/11/2015 tarihinde onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açılabileceği, yine aynı Kanunun "Üst Makamlara Başvurma" başlıklı 11. maddesinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması,

değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hükmü yer almaktadır.

Özel Kanun olan 3194 sayılı İmar Kanununun, "Planların Hazırlanması ve Yürürlüğe Konulması" başlıklı 8. maddesinin (b) bendinde ise, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye Başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazları ve planları belediye meclisinin on beş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar" düzenlemesi mevcuttur.

Anılan maddelerin birlikte değerlendirilmesinden, imar planlarına karşı, 3194 sayılı Kanunun 8/b maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği, yapılan bu itirazın ise 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi uyarınca ele alınması gerektiği anlaşılmaktadır. Şöyle ki, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde itiraz başvurusunda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği sonucuna varılmaktadır.

Öte yandan, düzenleyici işlem niteliğinde bulunan çevre düzeni planlarına dayalı olarak onaylanan imar planları üzerine yasal dava açma süresi içerisinde imar planının ve dayanağı çevre düzeni planının iptali istemiyle dava açılabileceği hususunda kuşku bulunmamaktadır.

Davacı tarafından, dava dilekçesinde, uyuşmazlık konusu taşınmazları kapsayan ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarih ve E-... sayılı oluru ile kabul edilen parselasyon işleminin öğrenilmesi üzerine, İzmir ili, Urla ilçesi, ...

Mahallesi, ... ada, ... parsel, ... ada ... parsel ile ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda İzmir I Numaralı Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun ... tarihli, ... sayılı kararı ile belirlenen alanda hazırlanan Çevre,

Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının .. tarih ve ... sayılı oluru ile kabul edilen parselasyon işlemi ve parselasyonun dayanağı 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve bu planların sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanında geçerli olduğuna ilişkin İzmir I Numaralı Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle ...

İdare Mahkemesinin E:... sayılı esasına kayden dava açıldığı, anılan imar planlarının dayanağı olduğu ileri sürülen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 16/11/2015 tarihinde onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının iptali istemiyle de iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu çevre düzeni planının uygulama işlemi niteliğinde olduğu ileri sürülen uyuşmazlık konusu taşınmazları kapsayan ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarih ve E-... sayılı oluru ile kabul edilen parselasyon işleminin öğrenilmesi üzerine,

İzmir ili, Urla ilçesi, Yağcılar Mahallesi, 239 ada, ... parsel, ... ada ... parsel ile ... parsel sayılı taşınmazlara yönelik Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı oluru ile kabul edilen parselasyon işlemi ve parselasyonun dayanağı 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve bu planların sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanında geçerli olduğuna ilişkin İzmir I Numaralı Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada,

parselasyon işlemi yönünden davanın ehliyet yönünden reddi, 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve İzmir I Numaralı Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararı yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı kararın Dairemizin 26/11/2024 tarihli, E:2024/3158, K:2024/7033 sayılı kararıyla onanmasına karar verilmiştir.

Bu durumda, imar planlarına karşı açılan dava süresinde olmadığından dayanağı olarak gösterilen dava konusu çevre düzeni planının iptali istemiyle açılan bu davada öncelikle planın askıda ilan edilmesinden itibaren yasal süre içinde dava konusu edilip edilmediğinin incelenmesi gerekmektedir.

İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı ... tarihli, ... sayılı Bakanlık oluru ile onaylandıktan sonra askı sürecindeki itirazların değerlendirilmesi sonrasında ... tarihli, ... sayılı olur ile onaylanmış, onaylanan bu plana yapılan itirazların değerlendirilmesi sonucu 16/11/2015 tarihinde yeniden onaylanmış ve 01/12/2015-30/12/2015 tarihleri arasında askıya çıkarılarak ilan edilmiştir.

Uyuşmazlıkta, İzmir ili, Urla İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel, ... ada, ... parsel ve ... parsel sayılı taşınmazların tercihli kullanım alanı olarak belirlenmesine ilişkin 16/11/2015 tarihinde onaylanan ve 01/12/2015-30/12/2015 tarihleri arasında askıya çıkarılan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planına davacı tarafından ilan askı süresi içerisinde itirazda bulunulmaksızın 05/09/2023 tarihinde söz konusu 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, dava konusu planın askıdan indirilme tarihini takip eden 60 gün içerisinde en son 29/02/2016 tarihinde (28/02/2016 tatil gününe denk geldiğinden) davanın açılması gerekirken, bu süre geçirildikten sonra 05/09/2023 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunmaktadır.