Danıştay 6. Daire E.2023/7262 K.2024/6474

Dava konusu istem: Muğla İli, Fethiye İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içinde kalan taşınmazda iki adet tek katlı yapının ve bir adet iki katlı yapının zemin katının ruhsatsız yapıldığından bahisle, anılan yapıların yasal hale getirilmesi için 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca bir (1) ay süre verilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı Fethiye Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince; dava konusu işlemin reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 12/04/2022 tarih ve E:2020/5097, K:2022/4568 sayılı kararıyla garaj yapısının yıkımına ilişkin kısmının onanmasına, 18/02/2015 tarihli yapı tatil tutanağına konu edilen iki katlı meskenin zemin katı ile depo yapısının yıkılmasına ilişkin kısmının bozulması üzerine, garaj yapısının yıkımına ilişkin kısım onanarak kesinleştiğinden kararın bozulan kısmına uyularak,

davacı tarafından 2981 sayılı Kanun'da öngörülen usule uygun olarak gerçekleştirilen başvurunun 07/12/1987 tarihine kadar sonuçlandırılması gerekirken idarenin bu yükümlülüğü yerine getirmemesinin sonuçlarının davacıya yüklenemeyeceği belirtilerek 18/02/2015 tarihli yapı tatil tutanağına konu edilen iki katlı meskenin zemin katı ile depo yapısının yasal hale getirilmesi (yıkılması) için İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca bir ay süre verilmesine ilişkin kısmının iptaline, karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Davalı idarenin temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu yapının bulunduğu taşınmazın imar affı başvurusu esnasında hisseli olduğu, diğer paydaşlarla anlaşma yapılmadan başvuruda bulunulduğu, Riskli Yapı Tespit Raporuna göre dava konusu yapının tekniğine uygun olarak yapılmadığı, ekonomik ve yapısal ömrünü tamamladığı ileri sürülerek Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Karar düzeltme isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 103. maddesinin b) bendi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır.

Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçildi. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin 01/06/2023 tarih ve E:2023/3850, K:2023/5450 sayılı kararı kaldırılarak işin esası incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Muğla İli, Fethiye İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içinde kalan taşınmazda iki adet tek katlı yapının ve bir adet iki katlı yapının zemin katının ruhsatsız yapıldığından bahisle, anılan yapıların yasal hale getirilmesi için 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca bir (1) ay süre verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Fethiye Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun'un 1. maddesinde; bu Kanunun amacının; imar ve gecekondu mevzuatına aykırı olarak inşa edilmiş ve inşa halindeki bütün yapılar hakkında uygulanacak işlemleri düzenlemek ve bu işlemlere dair müracaat tespit, değerlendirme uygulama ve duyuru esaslarını ve ilgili diğer hususları belirlemek olduğu açıklanmış.

2. maddesinde Kanunun kapsamı. 3. maddesinde de, bu Kanunun uygulanmayacağı yerler belirtilmiş. 4. maddesinde Kanun kapsamında kalan yapılar için müracaat süreleri belirtilmiş. 7. maddesinde, bu Kanun kapsamına giren bütün yapılardan tek maliki olanların sahibi, apartmanların müteahhitleri veya yöneticileri veya kat maliklerinin herhangi biri veya bunların vekillerinin form dilekçe ile Belediye ve mücavir alan sınırları içinde Belediyelere.

Belediye ve mücavir alan sınırları dışında ise valiliğe bizzat müracaat edecekleri, süresi içinde belediye veya valiliğe müracaat eden fakat 2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknik bürolara başvurmayan kişilere ait yapıların belediye veya valiliklerce tespit ve değerlendirme işlemlerinin tamamlanacağı.

2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknik büroların kendilerine intikal eden müracaatlara ilişkin tespit ve değerlendirme işlemlerine ait dosyaları en geç 07/09/1987 gününe kadar tamamlayarak sonuçlandırması için belediye, hazine, özel idare veya vakıflar idaresine teslim etmekle ve bu idarelerin de kendilerine intikal eden dosyaları intikal tarihinden itibaren en geç 3 ay içinde sonuçlandırmakla görevli ve sorumlu oldukları, 9. maddesinde ise; müstakilen kendisine ait arsa üzerinde imar mevzuatına aykırı yapı yapılmış olması durumunda;

yapı, korunacak durumda ise, müracaat dilekçesine ekli tespit ve değerlendirme belgelerine göre gerekli harçlar tahsil edilmek suretiyle hemen, yapı, ıslah edilerek korunacak durumda ise, ıslah edildikten sonra hemen yapı ruhsatı veya kullanma izni verileceği kurala bağlanmıştır.

Aynı Kanun'un "Uygulama işlemleri" başlıklı 9. maddesinin (c) bendinde.

"Başkasının arsa veya arazisi üzerine yapılmış gecekondular hakkında aşağıdaki hükümler uygulanır: Arsa veya arazi sahibi ile üzerinde gecekondusu bulunan kişilerin anlaşmaları ve bu Kanundan yararlanmak için süresi içinde belediye veya valiliğe müracaat ettiklerinin tespiti halinde, varsa ıslah imar planı, yoksa binanın konumu dikkate alınarak ifrazen veya hisse olarak gecekondu sahibine devir, temlik ve adına tescil edilir.

Arsa veya arazi sahibi, yerinin gecekondu sahibine devrini isterse müracatı üzerine, mahkemece rayiç değer takdiri yaptırılarak bedelin ödenmesini talep edebilir. Gecekondu sahibi bu bedeli peşin veya anlaşmaları halinde taksitle öderse adına devir ve tescil yapılır. Gecekondu sahibi ödemeye yanaşmaz ise, arsa veya arazi sahibi Türk Medeni Kanununun 649 uncu maddesinin son fıkrası gereğince işlem yapılmasını mahkemeden isteyebilir." hükmü yer almaktadır.

2981 sayılı Yasanın 9. maddesinin (c) bendinde; başkasının arsa veya arazisi üzerine yapılmış gecekondular için, arsa sahibi ile gecekondu sahibinin anlaşmaları ve süresi içinde müracaat etmeleri halinde, varsa ıslah imar planı, yoksa binanın konumu dikkate alınarak ifrazen veya hisse olarak gecekondu sahibine devir, temlik ve adına tescil edileceği, arsa sahibinin, yerinin gecekondu sahibine devrini istemesi üzerine,

mahkemece rayiç değerin takdiri yapılarak bedelin ödeneceği, gecekondu sahibi ödemeye yanaşmazsa, arsa sahibinin Türk Medeni Kanununun 649. maddesinin son fıkrası gereğince işlem yapılmasını Mahkemeden isteyeceği, lüzum görülen hallerde ve üzerinde bir yerleşme alanı veya yapı topluluğu bulunması halinde yukarıdaki işlemler beklenilmeksizin belediye veya valiliklerce arsa veya arazilerin kamulaştırılacağı, 10. maddesinin (a) fıkrasında, bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapıların,

12. madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yerin hak sahibine tahsis edileceği ve bu tahsisin yapıldığının tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi" verileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2981 sayılı Kanun'da, ilgililerin müstakilen kendisine ait parsel üzerinde imar mevzuatına aykırı olarak inşa ettiği yapılar ile özel şahıslara ait taşınmazlar üzerinde ya da hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği taşınmazlar üzerine yapılan gecekonduların durumunun farklı şekilde düzenlendiği,

af başvurusunda bulunulan gecekondunun başkasının arazisi olmaksızın ilgililerin müştereken malik olduğu taşınmaz üzerinde yer alması halinde ise 2981 sayılı Kanunun 9/c maddesi gereğince diğer hissedarlardan muvafakat alınması gerektiği açık olmakla birlikte, taşınmazın bu durumunun af başvurusu tarihinde mevcut olması,

başka bir ifadeyle, af başvurusu tarihinde sadece hazine, belediye, il özel idaresinin mülkiyetinde olan veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği taşınmazın, daha sonra şahıslarla hisseli duruma gelmesi halinde muvafakat aranmayacağı, ayrıca 2981 sayılı Kanun uyarınca gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynı bölgede veya diğer gecekondu ıslah veya önleme bölgesinden başka bir arsa veya hisse verileceği açıktır.

Uyuşmazlıkta, Muğla İli, Fethiye İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içinde kalan taşınmaz üzerinde bulunan davacıya ait yapı için 29/08/1984 tarihinde imar affından yararlanmak amacıyla müracaat edildiği, davalı idare tarafından gecekondunun bulunduğu taşınmazın hisseli olduğu, davacıların diğer hissedarlardan muvafakat almadığı, bu nedenle tapu tahsis sürecinin tamamlanmadığının, dolayısıyla başvurunun geçersiz sayıldığının iddia edildiği; dava dilekçesinde davacının eski 6100 m²'lik ... sayılı parselin 6870/24400 oranında hissedarı olduğunun belirtildiği, 29/08/1984 tarihli imar affı müracaat formunda ise davacının yeni ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde 100/610 hisse payının bulunduğu görülmektedir.

Bu durumda, uyuşmazlık konusu gecekondu için 2981 sayılı Kanun kapsamında 29/08/1984 tarihinde başvuru yapıldığı ve davalı idare tarafından gecekondunun bulunduğu taşınmazın özel mülkiyete konu hisseli arsa niteliğinde olduğu ve imar affı başvurusu yapılırken diğer hissedarların muvafakatinin alınmadığı için başvurunun geçersiz sayıldığı yönelik iddiada bulunulduğu dikkate alındığında; söz konusu gecekondunun bulunduğu ... ada, ... parsel sayılı Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içinde kalan taşınmazın, 2981 sayılı Kanun uyarınca imar affı başvurusunun yapıldığı 29/08/1984 tarihi itibarıyla mülkiyet durumunun araştırılması,

anılan tarih itibarı ile özel mülkiyete konu olduğunun tespit edilmesi halinde tüm hissedarların belirlenmesi ve davacının dışında kalan diğer hissedarlar tarafından yapının korunması hususunda davacıya muvafakat verildiğine ilişkin bir belgenin veya davacı ve diğer hissedarların parselin ifrazı yolu ile uyuşmazlık konusu yapının müstakil bir parselde davacı mülkiyetine terk edilmesi konusunda bir anlaşmaya vardıklarına ilişkin bir belgenin af başvurusu sırasında davalı idareye sunulup sunulmadığının araştırılması ve bunun sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken,

eksik incelemeye dayalı olarak dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.