Danıştay 6. Daire E.2023/8816 K.2025/5478

Dava konusu istem: İstanbul ili, Şile ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz maliki tarafından, komşu ... sayılı parsel için davalı idarece düzenlenen ... tarihli, ... sayılı yapı ruhsatı ile ... tarihli, ... sayılı yapı kullanma izin belgesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, İstanbul ili, Şile ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz için düzenlenen yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesinin, dayanak plan hükümlerine, 3194 sayılı İmar Kanununa, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunununa ve meri plana ve plan notlarına uygun olduğu, hmax değerinin aşılmadığı, Tabiat Varlıklarını Koruma Komisyonunun da yapı ile ilgili uygun görüşü bulunduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmediği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Şile ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacı tarafından, komşu ... sayılı parsel için davalı idarece düzenlenerek verilen ... tarihli, ... sayılı yapı ruhsatı ile ... tarihli, ... sayılı yapı kullanma izin belgesinin; kıyıda bulunan taşınmaz için verilen izinlerin 3194 sayılı Yasa ile 2863 sayılı Yasa hükümlerine aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 20. maddesinde, yapıların imar planı, yönetmelik, ruhsat ve eklerine uygun olarak yapılacağı hükmü yer almış, 21. maddesinde, 26. maddede belirtilen istisna dışında, Kanun kapsamına giren bütün yapılar için yetkili merciden yapı ruhsatı alınması gerektiği belirtilmiş, aynı Kanun'un "Ruhsat Alma Şartları" başlıklı 22. maddesinde ise.

"Yapı ruhsatiyesi almak için belediye, valilik bürolarına yapı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile müracaat edilir. Dilekçeye sadece tapu (istisnai hallerde tapu senedi yerine geçecek belge), mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları, röperli veya yoksa, ebatlı kroki eklenmesi gereklidir.

Belediyeler veya valiliklerce ruhsat ve ekleri incelenerek eksik ve yanlış bulunmuyorsa müracaat tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde yapı ruhsatiyesi verilir. Eksik veya yanlış olduğu takdirde; müracaat tarihinden itibaren onbeş gün içinde müracaatçıya ilgili bütün eksik ve yanlışları yazı ile bildirilir. Eksik ve yanlışlar giderildikten sonra yapılacak müracaattan itibaren en geç onbeş gün içinde yapı ruhsatiyesi verilir." kuralı yer almıştır.

Yine 3194 sayılı İmar Kanununun 30. maddesinde. "Yapı tamamen bittiği takdirde tamamının, kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığı takdirde bu kısımlarının kullanılabilmesi için inşaat ruhsatını veren belediye, valilik bürolarından. 27. maddeye göre ruhsata tabi olmayan yapıların tamamen veya kısmen kullanılabilmesi için ise ilgili belediye ve valilikten izin alınması mecburidir.

Mal sahibinin müracaatı üzerine, yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğinin tespiti gerekir." kuralı, 32. maddesinde ise, "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir.

Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur.Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.

Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir." hükümleri yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlık dava konusu ... parselde ... tarihli, ... sayılı yapı için düzenlenen ruhsatı ile ... tarihli, ... sayılı yapı kullanma izin belgesinin yapıya sonradan yapılan ilaveler nedeniyle geçerli olup olmadığı dolayısıyla iptal edilip edilemeyeceğinden kaynaklanmaktadır.

Yukarıda yer alan 3194 sayılı Yasanın 32. maddesinin incelenmesinden, inşaasına devam edilen bir yapıda ruhsat ve eki projesine aykırı tadilatlar ve/veya ilaveler yapıldığının tesbiti üzerine anılan yapıya ilişkin yapı ruhsatının iptal edilebileceği, biten bir yapıda sonradan saptanan ve binanın tamamının yıktırılmasını gerektirecek nitelikte olmayan yapı ruhsatı ve eki projesine aykırı tadilatlar veya ilave inşaatlar nedeniyle yapı ruhsatı ile binanın tümüne veya ruhsat ve projesine uygun inşa edilen ve kullanılmasında mahzur bulunmayan bağımsız bölümlerine verilen yapı kullanma izin belgelerinin iptal edilemeyeceği,

yapı ruhsatı ve eki projesine aykırı tadilat ve ilave inşaatların yıkımına, bu kısımlara ait yapı kullanma izin belgelerinin iptal edilebilceği ve anılan Yasanın 42.maddesi uyarınca para cezasına karar verilebileceği anlaşılmaktadır.

Ancak biten bir yapıda sonradan saptanan ve binanın tamamının yıktırılmasını gerektirecek nitelikte olan ruhsat ve eki projesine aykırı tadilatlar veya ilave inşaatlar nedeniyle yapının projedeki ölçülerden daha büyük olarak yapılması, mevcut bir binanın parsel üzerindeki zemin oturumunun ve katların, projesine aykırı bir şekilde büyütülmesi sonucu ortaya çıkan fazla kısımlar olması halinde mevcut haliyle bir bütün olarak yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni bulunan yapının bu haliyle ruhsata aykırılığının giderilebilmesinin mümkün olmadığı, projeye aykırı olan kısımların yıkımının ruhsatlı kısımlara da zarar vereceği hallerde mevcut haliyle yapı kullanma izni bulunan yapının, yapı kullanma izninin ve yapı ruhsatının geçerliliği olamayacağı sonucuna varılmıştır.

Bu kapsamda dosya incelendiğinde, uyuşmazlığa konu İstanbul ili, Şile ilçesi, ...

Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı yapının 3621 sayılı Kıyı Kanununda tanımlanan sahil şeridi içerisinde kaldığı, 1/1000 ölçekli Şile Kentsel Sit, Doğal Sit ve Etkilenme Bölgesi Uygulama İmar Planında anılan taşınmazın (K) ile gösterilen alanda kaldığı, bu alanlarda (toplam alan 30-m² ve maks. h:3.50-m yapılanma şartlarında) kamuya açık çay bahçesi, kafeterya, bar, lokanta yapılabileceğine ilişkin plan notu bulunduğu, dava konusu taşınmaz için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İstanbul II Numaralı Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun ...

Tarihli, ... sayılı görüşüne istinaden 1. derece doğal sit alanında kalan ... ada ... parsele ait uygulama projesinin ve 28,94 m² için ... tarihli, ... sayılı yapı ruhsatının düzenlendiği, taşınmazda yapı ruhsatı alındığı 2012 yılında yapılan yapının özellikleri incelendiğinde, yapı malzemesinin (ahşap, çelik) takılıp sökülebilir nitelikte olduğu, yapının 29,84-m² yüzölçüme sahip olup yüksekliğinin 3.50 metre olduğu ve doğal çevre ile uyumlu olduğu, bu yönleriyle yapının imar planında belirlenen koşullara uygun olduğu,

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İstanbul II Numaralı Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun ... tarihli, ... sayılı kararına istinaden ... tarihli, ... sayılı yapı kullanma izin belgesinin düzenlendiği, dava konusu yapının ruhsat ve eklerine aykırı olarak taşıyıcı sistemi sökülüp takılabilir malzeme olmayan zemin kat + 1. Bodrum kat+ 2. Bodrum kat şeklinde betonarme karkas olarak yapıldığı, aykırılıkların toplam alanının 303,88 m2 olduğu, anılan aykırılıkların tespit edilmesi sebebiyle ... tarihli yapı tatil tutanağının düzenlendiği,

... tarihli ... sayılı belediye encümeni kararı ile anılan aykırılıklar giderilmediğinden idari para cezası verildiği, belediye encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ile ... tarihli, ... sayılı yapı kayıt belgesi alındığı için idari para cezasının iptaline karar verildiği, binadaki aykırı kısımların düzeltildiği ve mevzuata uygun hale getirildiği belirtilerek ... tarihli tutanak ile yapıdaki mührün kaldırıldığı ancak, dosya içerisinde yer alan ...

Asliye Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarihli, E: ..., K:... sayılı kararı ile uyuşmazlık konusu ... parsel sayılı taşınmazın malikinin 2863 sayılı Kanuna muhalefet suçundan cezalandırılmasına karar verildiği, anılan dosyada yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ve ek raporda, dava konusu 13 parsel sayılı taşınmazda bulunan mevcut yapının ... tarihli, ... sayılı yapı ruhsatı ile ... tarihli, ... sayılı yapı kullanma izin belgesine göre 29.84 m2 toplam inşaat alanına sahip olması gerekirken, yerinde büyütülerek ilave kullanım alanları eklendiği,

ruhsat projesine aykırı olarak 1. ve 2. bodrum kat yapıldığı ve zemin katın büyütüldüğü bu durumun ilişkin yapıların 3194 sayılı İmar Kanununa ve 2863 sayılı Kanunun 65. maddesinin 1. fıkrasına aykırılık teşkil ettiği, ayrıca kıyı kenar çizgisi ile deniz arasında kalan yapıların 3621 sayılı Kıyı Kanununun 6. maddesine de aykırı olarak yapılmış olduğu tespitlerine yer verildiği görülmüştür.

İdare Mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen raporda ise keşif tarihi itıbarıyla yapının son durumu esas alınarak inceleme yapılması gerekirken dava konusu yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesinin verildiği tarih itıbarıyla durumu esas alınarak düzenlenen rapora göre karar verilmiştir.

Bu durumda yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak keşif tarihi itibarıyla uyuşmazlık konusu taşınmaz üzerinde bulunan yapıda sonradan saptanan ilave ve ruhsata aykırı tadilatların binanın tamamının yıktırılmasını gerektirecek nitelikte olup olmadığı, uyuşmazlık konusu mevcut yapının projedeki ölçülerden daha büyük olarak yapılmasının mevcut yapının parsel üzerindeki zemin oturumunun ve katların, projesine aykırı bir şekilde büyütülmesi nedeniyle mevcut haliyle bir bütün olarak yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni bulunan yapının bu haliyle ruhsata aykırılığının giderilebilmesinin mümkün olup olmadığı,

projeye aykırı olan kısımların yıkımının ruhsatlı kısımlara zarar verip vermeyeceği tespit edilerek elde edilecek sonuna göre mevcut haliyle yapı kullanma izni bulunan yapının, yapı kullanma izninin ve yapı ruhsatının geçerliliği hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, davanın reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.