Danıştay 6. Daire E.2024/231 K.2024/385

Davanın konusu

Kocaeli ili, Dilova ilçesi sınırları içerisinde “rezerv yapı alanı” olarak belirlenen sahada yer alan ve ekli listede belirtilen taşınmazların Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 08/07/2022 tarih ve 31890 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 07/07/2022 tarih ve 5786 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararının (Dava dilekçesinde sehven "Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi olarak nitelendirilmiştir.), Kocaeli ili, Dilovası ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... , ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar yönünden iptali ve yürütmenin durdurulması istenilmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakimi ... 'ın açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi gereğince incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İdari davaların açılması" başlıklı 3. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde, dava dilekçelerinde davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin; (d) bendinde, vergi, resim, harç, benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarına ilişkin davalarla tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktarın gösterileceği.

"Aynı dilekçe ile dava açılabilecek haller" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında, her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılacağı, ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabileceği, ikinci fıkrasında da, birden fazla şahsın müşterek dilekçe ile dava açabilmesi için davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunması ve davaya yol açan maddi olay veya hukuki sebeplerin aynı olması gerektiği.

"Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin sırayla a) görev ve yetki, b) idari merci tecavüzü, c) ehliyet, d) idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) süre aşımı, f) husumet, g) 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden inceleneceği belirtilmiş.

"İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde, dilekçelerde 14. maddenin 3/g bendine aykırılık görülmesi halinde otuz gün içinde 3 ve 5. maddelere uygun şekilde düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak üzere dilekçelerin reddedileceği, 5. fıkrasında.

1. fıkrasının (d) bendine göre dilekçenin reddedilmesi üzerine yeniden verilen dilekçelerde aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği, hükme bağlanmış; aynı Kanunun "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinde ise, "1. İvedi yargılama usulü aşağıda sayılan işlemlerden doğan uyuşmazlıklar hakkında uygulanır: ... b) Acele kamulaştırma işlemleri. ..." hükmüne yer verilmiştir.

2575 sayılı Danıştay Kanununun "İlk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalar" başlıklı 24. maddesinin 1. fıkrasında, Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılacak davalar Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak karara bağlayacağı davalar arasında sayılmış; 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun 5. maddesinin 1. fıkrasında ise, idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki iptal ve tam yargı davaları ile idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalara bakacağı hükme bağlanmıştır

Yukarıda yer verilen hükümlerden, dava dilekçelerinde, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin açıkça gösterilmesi gerektiği ve her idari işleme karşı ayrı ayrı dava açılmasının esas olduğu, ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı ayrı ayrı dava açılabileceği gibi, tek bir dilekçe ile de dava açılabileceği anlaşılmaktadır.

İdari yargılama usulünde geçerli olan re'sen araştırma ve yazılılık ilkeleri gereği dava dilekçelerinin, 2577 sayılı Kanun'da belirtilen şekil kurallarına uygun bir biçimde ve yargılamanın gerektirdiği bilgileri içerecek nitelikte düzenlenmesi gerekmektedir. Bunu sağlamak için, dava dilekçelerinde; dava konusu edilen işlemlerin ve dava sebeplerinin, idari işlemin içerdiği iddia edilen hukuka aykırılığın dayandığı hukuk kurallarının açık ve net bir biçimde somut olarak belirtilmesi şarttır.

Uyuşmazlıkta; davaya konu 07/07/2022 tarih ve 5786 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararının sadece uyuşmazlığa konu taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkin olduğu, dava konusu anılan işlem ile uyuşmazlığa konu taşınmazların bulunduğu alanın rezerv yapı alanı olarak belirlenmediği görülmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, dava dilekçesinin "konu" kısmında 07/07/2022 tarih ve 5786 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı çerçevesinde uyuşmazlığa konu taşınmazların rezerv yapı alanı olarak belirlenmesi ve acele kamulaştırılması işleminin iptali talebine,

ancak "sonuç ve istem" kısmında ise 07/07/2022 tarih ve 5786 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı çerçevesinde uyuşmazlığa konu taşınmazlara acele el konulması ve Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığınca konut projesi yapılması ile ilgili işlemler ile acele kamulaştırma işleminin ve 07/07/2022 tarih ve 5786 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı çerçevesinde acele kamulaştırma işleminin iptali talebine yer verildiği, dava dilekçesinin açıklamalar kısmında sadece acele kamulaştırma kararının hukuka aykırı olduğuna dair açıklamalara yer verildiği görülmüştür.

Yukarıda yer verilen 2577 sayılı Kanunun 5. ve 20/A maddeleri, 2575 sayılı Kanunun 24. maddesinin 1. fıkrası ve 2576 sayılı Kanunun 5. maddesinin 1. fıkrasının değerlendirilmesinden, ivedi yargılama usülüne tabi acele kamulaştırmaya ilişkin dava konusu Cumhurbaşkanlığı Kararı ile, ivedi yargılama usulüne tabi olmayan uyuşmazlığa konu taşınmazların bulunduğu alanın rezerv yapı alanı olarak belirlenmesine ilişkin işlem ve konut projesi yapılması ile ilgili işlemler arasında, 2577 sayılı Kanunun aradığı tarzda bir maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep sonuç ilişkisinin bulunmadığı,

bu nedenle birlikte dava konusu edilmeleri mümkün olmayan söz konusu işlemler için ayrı ayrı dava açılması gerektiği ve anılan işlemlerden sadece acele kamulaştırmaya ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararının ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da dava konusu edilebileceği anlaşıldığından; dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanunun 5. maddesine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, 2577 sayılı Kanunun 5. maddelerine uygun olarak düzenlenmediği anlaşılan dava dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Öte yandan dava dilekçesinin "konu" ve "sonuç" bölümlerinin birbiriyle örtüşmediği, ayrıca sonuç kısmında belirtilen "uyuşmazlığa konu taşınmazlara acele el konulması ve Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığınca konut projesi yapılması ile ilgili işlemler" ile kastedilenin ne olduğu, bu hususta iptali istenen işlem veya işlemlerin hangisi olduğu ve uyuşmazlığa konu taşınmazların bulunduğu alanın rezerv yapı alanı olarak belirlenmesine ilişkin işlemin iptalinin istenilip istenilmediği hususlarında tereddüt hasıl olmuştur.

İptali istenen tüm işlemlerin; dava dilekçesinin hem konu, hem açıklamalar, hem de sonuç kısmında işlemin tarihi, sayısı, konusu vb. unsurları belirtilmek suretiyle şüpheye yer bırakmayacak şekilde açık ve anlaşılır bir biçimde belirtilmesi suretiyle davanın konusunun açıkça ortaya konulması gerektiği, davacı tarafından, "uyuşmazlığa konu taşınmazlara acele el konulması ve Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığınca konut projesi yapılması ile ilgili işlemler"in iptali istenilmekte ise, anılan işlemler ile kastedilen işlemlerin belirsiz olduğu ve tarih ve sayılarının belirtilmediği görüldüğünden, anılan istemler yönünden dava dilekçesinin,

2577 sayılı Kanunun 3. maddesine de uygun olarak düzenlenmediği sonucuna ulaşılmıştır.