Danıştay 6. Daire E.2024/6713 K.2024/7293

Davanın konusu

İzmir ili, Seferihisar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar ile ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alana ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 04.06.2024 tarihli işlemi ile onaylanan ... numaralı İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği, ... numaralı 1/25.000 ölçekli nazım imar planı, ... numaralı 1/5000 ölçekli nazım imar planı, ... numaralı 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istenilmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakimi ...'ün açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi gereğince incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

2575 sayılı Danıştay Kanununun "İlk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülecek davalar" başlıklı 24. maddesinde: " 1. Danıştay ilk derece mahkemesi olarak: a) Cumhurbaşkanı kararlarına, b)Cumhurbaşkanınca çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki düzenleyici işlemlere, c) Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere, d) Danıştay İdari Dairesince veya İdari İşler Kurulunca verilen kararlar üzerine uygulanan eylem ve işlemlere, e) Birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlere,

f) Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararları ile bu Kurulun görev alanı ile ilgili Danıştay Başkanlığı işlemlerine, karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan idari davaları karara bağlar. 2. Danıştay, belediyeler ile il özel idarelerinin seçimle gelen organlarının organlık sıfatlarını kaybetmeleri hakkındaki istemleri inceler ve karara bağlar." hükmü yer almıştır.

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun 5. maddesinin 1. fıkrasında; idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki iptal ve tam yargı davaları ile idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalara bakacağı, hükme bağlanmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 5. maddesinin 1. fıkrasında, her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılacağı; ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabileceği belirtilmiş, 14. maddesinin 3. fıkrasında; dilekçelerin sırayla a) görev ve yetki, b) idari merci tecavüzü, c) ehliyet, d) idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı,

e) süre aşımı, f) husumet, g) 3 ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden inceleneceği belirtilmiş, 15. maddenin 1. fıkrasının (d) bendinde, dilekçelerde 14. maddenin 3/g bendine aykırılık görülmesi halinde otuz gün içinde 3 ve 5. maddelere uygun şekilde düzenlemek veya noksanları tamamlamak üzere dilekçenin reddine karar verileceği, 5. fıkrasında, 1. fıkrasının (d) bendine göre dilekçenin reddedilmesi üzerine yeniden verilen dilekçelerde aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği, hükmüne yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 5. maddesinin 1. fıkrasında, her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılacağı; ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabileceği hükmü yer almaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, İzmir ili, Seferihisar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar ile ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alana ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 04.06.2024 tarihli işlemi ile onaylanan ve 13.06.2024-27.06.2024 tarihleri arasında askıya çıkarılan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği, 1/25.000 ölçekli nazım imar planı, 1/5000 ölçekli nazım imar planı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

2575 sayılı Danıştay Kanununun 24. maddesine göre İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı birden çok idare mahkemesinin yetki alanına giren düzenleyici işlem niteliğinde bulunduğundan dava konusu 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliğine karşı açılan davanın görüm ve çözüm yeri Danıştaydır.

Dava konusu 1/25.000 ölçekli nazım imar planı ile 1/5000 ölçekli nazım imar planına ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözüm yeri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununa göre taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesidir.

Bu durumda, ayrı yargı yerlerince değerlendirilerek sonuçlandırılması gereken söz konusu işlemlere karşı aynı dilekçeyle dava açılmasına olanak bulunmamaktadır.

Öte yandan, davacı tarafından 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliğine karşı yeniden verilecek dilekçe ile Danıştayda dava açılması halinde husumetin 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planını onaylayan makam olan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yöneltilmesi gerekmektedir.