Danıştay 6. Daire E.2024/7782 K.2025/4467

Dava konusu istem: Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan "Gölbaşı ... Mahalleleri Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje alanı (Doğu Etabı) 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ve ... ada ... sayılı parsele ilişkin nazım imar planı değişikliğine yapılan itirazların ... ada ... sayılı parsel için saçak seviyesinin 16 kat olarak belirlenmesi şeklinde kısmen kabulü, kısmen reddi, Gölbaşı Belediyesinin ..., ... ve ... sayılı adaların kat yüksekliklerine itirazları yönünden kabulü ve diğer talepler yönünden reddine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli ve ... sayılı kararının, ... ada ... sayılı parsel ile ... ada ... sayılı parsele ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki tüm bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ve ek bilirkişi raporunun birlikte incelenmesinden, ... ada ... parsel yönünden; mevcut teşekkül ifadesinden bütüncül planın hükümlerine göre oluşmuş yakın çevresindeki yapılaşma tipolojisinin dikkate alınması gerektiği, davalı idare tarafından dosyaya sunulan krokideki yüksek katlı yapılaşmanın dava konusu parsele minimum 2 kilometre mesafede olduğu,

dava konusu parselin yakın çevresinde ağırlıklı olarak düşük yoğunluklu ve iki katlı maksimum 3-4 katlı, müstakil ve site şeklinde yapılaşmış veya planlanmış konut alanlarının yer aldığı anlaşıldığından, dava konusu plan değişikliği ile anılan parsel için getirilen kat yüksekliğinin çevredeki mevcut teşekkül ve siluete uygun olmadığı, ... ada ... sayılı parsel yönünden; yapı yoğunluğu ve kullanım kararı değiştirilmeden yapı yüksekliğinin 36 kat olarak belirlediği, anılan taşınmazın bulunduğu çevredeki yapılaşmalar incelendiğinde; ...

Bulvarı üzerinde yüksek katlı konut alanı bulunduğu, bu alanının tek ada ve tek parsel olarak düzenlendiği, bununla birlikte ... ada ... sayılı parselin yer aldığı bölge genelinde 2-3 katlı yapılaşmanın hakim olduğu, dava konusu taşınmazın hemen doğusunda kalan ..., ..., ... Mahallerinde 2-3 katlı yapılaşmaların önemli ölçüde tamamlandığı, yürürlükte olan Gölbaşı ilçesi, ..., ..., ...

Mahalleleri Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi Alanı Doğu Etabı 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının bütününde ve arazi kullanım kararları kapsamında ... Bulvarı üzerindeki ticaret kullanımlarının 3 kat ile sınırlandırıldığı, ...

Mahallesine ait imar planı ve mevcut yapılaşma incelendiğinde; konut alanlarında yakın çevredeki gibi 2-3 katlı yapılaşmalar olduğu, ticari kullanımların da aynı yapı yüksekliğinde tasarlanarak inşa edildiği, bu yapı yüksekliğinin istisnasının okul ve kamu kullanımındaki (Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri Personeli Ankara Eğitim Merkezi) yapılarda görüldüğü, bu yapılarda da yüksekliğin ortalama 4-6 kat ile sınırlı olduğu,

dava konusu taşınmazdaki yapılaşmanın yapı ruhsatına uygun şekilde tamamlanmış ve iskan edilmiş olmasının ve çevresindeki yapılaşma ile siluet gözetilerek daha düşük kat yüksekliği belirlenmesinin yapılaşma hakkında kayba neden olmayacağı, bu durumda belirlenen kat yüksekliğinin mevcut yapının yıkılarak yenilenmesi sırasında dikkate alınacak bir plan verisi olarak görülebileceği dikkate alındığında, anılan parsel için çevresiyle uyumlu bir yapılaşma öngörülmediği anlaşıldığından,

dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde dava konusu parsel yönünden şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, imar mevzuatına ve kamu yararına uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin ... ada ... ve ... ada ... sayılı parseller yönünden iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... parsel yönünden; son yıllarda yoğun yapılaşma baskısı altında bulunan güneybatı Ankara'da parsel bazlı olarak yapılan bir çok plan değişiliği ile site tarzı yapılaşmanın önünün açılması amacıyla yüksek yoğunluklu konut alanlarının üretildiği, söz konusu planlama işlemlerine karşı açılan davaların Danıştay Altıncı Dairesince bir bütün halinde irdelendiği ve istinaf aşamasında Dairelerince Danıştay Altıncı Dairesinin bozma kararlarına uyularak davanın reddi yönünde kararların alındığı, dava konusu parselin de bu kapsamda yoğun yapılaşma öngörüsü bulunduğu,

yukarıda değinildiği üzere getirilen yapılaşma koşulunun hukuka uygun olduğunun ortaya konulduğu, getirilen bu yüksek yoğunluklu yapılaşma koşullarına bağlı olarak ve site tarzı yapılaşmanın önünün açılması amacıyla kat yüksekliklerinin de bu paralelde belirlendiği, dava konusu parsele 2 ila 5 km mesafede 25 ila 36 kat yüksekliklerin belirlenmiş olduğu, daha geniş çevrede bakıldığında daha yüksek yapılaşmaların da bulunduğu,

dava konusu parselde en fazla 263 konut yapılabileceği, tek blok yapılması halinde 66 kat, 2 blok yapılması halinde 33 kat, 3 blok yapılması halinde 22 kat, 4 blok yapılması halinde 16 kat, 5 blok yapılması halinde 13 kat, 6 blok yapılması halinde ise 11 katlı yapıların yapılması gerektiği, 6 blok yapılmasının zaten mevcut çekme mesafeleri ile mümkün görünmediği anlaşılmakta olup bu haliyle dava konusu parselin büyüklüğü, benzer nitelikteki yakın ve daha uzak parsellere verilen yükseklikler, çevrede halen boş bulunan parsellerin de yüksek yoğunluklu yapılaşmaya konu edilebileceği,

4 bloklu yapılaşmanın hem site tarzı yapılaşma hem de yüksekliğin belli oranda düşürülmesi bağlamında makul olduğu, tüm bu veriler ışığı altında, parselin serbest olan yüksekliğinin yasal zorunluluk gereği 16 kat olarak belirlenmesinin mevcut teşekkül ve silüete aykırı olmadığı sonucuna varıldığı; ... ada ... sayılı parsel (... ve ... parseller [yeni ... sayılı]) yönünden (1/1000 ölçekli uygulama imar planı), 2014 yılında onaylanan planlama kararıyla, E:1.50, Yençok:serbest yapılaşma koşullarıyla yükseköğretim alanı kullanımına alındığı,

dava konusu işlemle yasal zorunluluk gereği yükseklik belirlemesine gidildiği ve parselin yüksekliğinin 24.50 m. olarak belirlendiği, 50 metrelik ana artere cepheli olan dava konusu parselin 850 metre batısında bulunan ... Üniversitesi yerleşkesinde de aynı yüksekliğin belirlendiği, yakın çevredeki kamusal kullanımlı alanlarda genel olarak 5 kat öngörüsünün bulunduğu anlaşıldığından getirilen yükseklik değerinin mevcut teşekkül ve silüete aykırı olmadığı sonucuna varıldığı;

... ada ... parsel yönünden (1/1000 ölçekli uygulama imar planı), 2013 yılında onaylanan planlama kararıyla, E:1.50, Yençok:serbest yapılaşma koşullarıyla resmi kurum alanı kullanımına alındığı, dava konusu işlemle yasal zorunluluk gereği yükseklik belirlemesine gidildiği ve parselin yüksekliğinin 10 kat olarak belirlendiği,

50 metrelik ana artere cepheli olan dava konusu parselin çevresinde 24.50 m. yüksekliğe sahip üniversite yerleşkelerinin ve kamusal kullanımlı alanlarda genel olarak 5 kat öngörüsünün bulunduğu anlaşıldığından getirilen yükseklik değerinin mevcut teşekkül ve silüete aykırı olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, ... -... -...

Mahalleleri Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanını (Doğu Etabı) kapsayan alanda kat yükseklikleri serbest olarak belirlenen parsellerin 3194 sayılı Kanunun Geçici 20. maddesi gereğince kat yüksekliklerinin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile belirlenmesine ve ... ada ... sayılı parselin imar durumunun nazım imar planına işlenmesine karar verildiği, bu karara askı-ilan süresi içinde 34 adet itirazda bulunulduğu, söz konusu planlama işlemiyle birçok parselin saçak seviyesinin (serbest yükselik yerine) 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğiyle belirlendiği,

... ada, ... sayılı parselin daha önce ... tarih ve ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla 1/1000 ölçekli uygulama imar planıyla belirlenen konut kullanımı ve E:... yapılaşma koşullarının 1/5000 ölçekli nazım imar planına da aktarıldığı, ... ada, ... sayılı parselde hem kat yüksekliği belirlemeye yönelik 1/1000 ölçekli uygulama imar planı hem de yapılaşma koşullarının belirlenmesine ilişkin 1/5000 ölçekli imar planı değişikliğinin gerçekleştirildiği, planlama alanındaki diğer bir çok parselde ise sadece kat yüksekliği belirlenmesine ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin gerçekleştirildiği,

yukarıda anılan itirazlar üzerine Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla, ... ada ... sayılı parsel için saçak seviyesinin 16 kat olarak belirlenmesi şeklinde itirazın kısmen kabulüne, Gölbaşı Belediyesinin ..., ... ve ... sayılı adaların kat yüksekliklerine itirazları yönünden kabulüne, diğer talepler yönünden reddine karar verilmesi üzerine anılan kararın iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan, uygulama imar planı ise;

tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

7221 sayılı Kanunun 6. maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanunun 8. maddesine "imar planlarında bina yükseklikleri yençok: serbest olarak belirlenemez" hükmü eklenmiş, 3194 sayılı İmar Kanunun geçici 20. maddesinde ise, "Belirlenen süre içerisinde söz konusu alanlarda yer alan parsellere ilişkin yapı ruhsatı başvurusu yapıldığında süre sonu beklenilmeden alana yönelik öncelikli olarak plan değişikliklerinin ve revizyonlarının yapılması zorunludur." hükmü yer almıştır. Bu hükümle, imar planlarında yençok: serbest olarak belirlenmiş bina yüksekliklerinin emsal değerde değişiklik yapılmaksızın çevredeki mevcut teşekküller ve siluet dikkate alınarak, imar planı değişiklikleri ve revizyonları yapılmak suretiyle ilgili idare meclis kararı ile belirleneceği kural altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli ve ... sayılı kararında, ... ada ... sayılı parsel, ... ada ... sayılı parsel, ... ada ... sayılı parsel ve ... ada ... sayılı parsele yönelik kullanımlar getirildiği, davacı vekili tarafından da dava dilekçesinde ... ada ... sayılı parsel ve ... ada ... sayılı parsele yönelik hukuka aykırılıklar belirtilerek dava konusu işlemin iptalini istediği ancak ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin temyize konu kararında dava dilekçesinde yer almayan ... ada, ... sayılı parsel (... ve ... parseller, [yeni ...]) ile ... ada, ... sayılı parsel yönünden inceleme yapılarak bir karar verildiği görülmekte olup dava dilekçesinde yer alan ... ada ... sayılı parsel ile ... ada ... sayılı parsel yönünden bir değerlendirme yapılarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Öte yandan, Bölge İdare Mahkemesince davanın ... ada ... sayılı parsel ile ... ada ... sayılı parsel maliklerine ihbar edileceği de tabiidir. Kaldı ki, ... ada ... sayılı parsel, ... ada, ... sayılı parsel (yeni ... ve ... parseller) ile ... ada, ... sayılı parsel yönünden ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararı ile ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında değerlendirme yapılarak karar verilmiş, bu kararlar Dairemizin E:2025/230 ve E:2025/600 sayılı dosyalarında temyiz edilmiştir. Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.