Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E.2025/13 K.2025/646

Dava konusu istem: Karayolları Genel Müdürlüğünce ihalesi gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı “(...)...

Devlet Yolu Km: 13+180,785-28+918,59 Arası Toprak Tesviye, Sanat Yapıları ve Üstyapı (BSK) İşleri İkmal İnşaatı Yapım İşi” uhdesinde kalan davacı tarafından, Anayasa Mahkemesinin 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesinde ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun ek 1. maddesinde yer alan "... ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibarelerini iptal etmesi nedeniyle yüklenilen işin döviz kazandırıcı faaliyet kapsamında bulunduğu belirtilerek söz konusu maddelerde öngörülen istisnadan yararlandırılması gerektiğinden bahisle anılan ihale kararı,

ihale kararı üzerine düzenlenen sözleşme ve hak edişler üzerinden ödenen damga vergileri ile ödenen noter harcının iadesi talebiyle yapılan düzeltme başvurusunun reddi üzerine yapılan şikâyet başvurusunun reddine dair işlemin iptali ve ödenen vergilerin ve harcın hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesinde ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun ek 1. maddesinde yer alan "... ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibareleri Anayasa Mahkemesinin 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. İptal edilen hükme istinaden tesis edilmiş olan vergilendirme işlemleri yönünden Anayasa Mahkemesinin iptal kararının, Resmî Gazete'de yayımlanmasından sonra çıkarılan uyuşmazlıklar bakımından geçmişe etkili sonuç doğurup doğurmayacağı hususunun, üzerinde hukuki yorum teknikleri ile farklı mülahazalar yapılabilecek nitelikte olduğuna kuşku bulunmamaktadır.

Davacının uhdesinde kalan işin döviz kazandırıcı faaliyet niteliğinde olup olmadığı, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesinde ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun ek 1. maddesinde yer alan kurallar çerçevesinde değerlendirilmesi gereken bir husustur.

Olayda herhangi bir kuşku ya da hukuki tartışmaya meydan bırakmayacak şekilde nitelendirilebilecek açık bir vergi hatası olmayıp, ihtilafın çözümü maddi olayların ve mevzuatın değerlendirilmesi ve yorumunu gerektirdiğinden, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 122 ve 124. maddelerinde vergi hataları için öngörülen idari başvuru yolu izlenerek tesis ettirilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Vergi Mahkemesi bu gerekçeyle davayı reddetmiştir.

Davacının istinaf istemini inceleyen ... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:

Anayasa Mahkemesinin iptal kararının doğurduğu hukuki sonuca göre davacı tarafından yüklenilen işe ilişkin ihalenin uluslararası ihale niteliğinde olduğu hususu tartışmasızdır. Bununla birlikte yüklenilen iş nedeniyle düzenlenen kâğıtların vergiden ve harçtan istisna tutulabilmesi için yüklenilen işin döviz kazandırıcı faaliyet niteliğinde olması yanında ayrıca Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesine de sahip olunması gerekmektedir. Ancak olayda davacının uhdesinde kalan ihale konusu iş ile ilgili Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesinin mevcut olmadığı görülmüştür.

Bu durumda, davacı adına düzenlenmiş bir Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesi bulunmadığından, yüklenilen iş nedeniyle düzenlenen kâğıtların vergi ve harçtan istisna tutulması mümkün değildir. Bu nedenle dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Vergi Dava Dairesi bu gerekçeyle davacının istinaf istemini reddetmiştir.

Davacının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 07/03/2024 tarih ve E:2023/8192, K:2024/1165 sayılı kararı:

Anayasa Mahkemesinin 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararı ile iptal edilen Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesinin (4) numaralı fıkrasında ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun ek 1. maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan "ve yabancı firmalarca da teklif verilen" kuralları uygulanarak bu karardan önce tesis edilmiş işlemlerin, tesis edildikleri andaki duruma göre hukuka uygun olsalar da kararın yayınlanmasından sonra oluşan yeni hukuki duruma göre hukuka aykırı hale geleceklerinde duraksama yoktur.

Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesi ile tahsil edilen damga vergisi ve noter harcı birbirine sıkı sıkıya bağlı olup zincir işlem niteliğindedir. Bu zincir işlemlerin oluşturduğu vergilendirme sürecinin istisna ve muafiyet gibi nedenlerle hatalı olduğunun ileri sürülmesi halini 213 sayılı Kanun'da yer alan vergi hatası kapsamında ele almak gerekmektedir.

Bu kapsamda, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra ortaya çıkan hukuki sonucun, uyuşmazlığa konu vergilendirme işlemini uluslararası ihale tanımı yönünden baştan itibaren etkilediği açıktır.

Nitekim İhracat, Transit Ticaret, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkında Tebliğ'in (İhracat: 2017/4) 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan "...belge müracaat tarihi ile belge tarihi arasında yapılan işlemlere istisna uygulanmaz." kuralı ile 8. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan "Süre başlangıcı, vergi resim harç istisnası belgesinin tarihidir." kuralının Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 22/03/2023 tarih ve E:2022/3138 sayılı kararıyla yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiş, bu karara karşı yapılan itiraz ise söz konusu düzenlemeler yönünden Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 05/07/2023 tarih ve İtiraz No:2023/9 sayılı kararıyla reddedilmiştir.

Anayasa Mahkemesinin anılan kararından sonra, bir işin döviz kazandırıcı faaliyet kapsamında olabilmesi için, ihale konusu işin cari yıl yatırım programında yer alması ve kamu kurum ve kuruluşları tarafından ihalenin yerli ve yabancı firmaların ayrı ayrı veya birlikte iştirakine açık olarak çıkılması şartlarının birlikte gerçekleşmesi yeterlidir. Bu durumda uyuşmazlığın çözümü için olayda anılan şartların gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılması ve bu araştırmanın sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.

Daire bu gerekçeyle temyize konu kararı bozmuştur.

...Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararı:

Vergi Dava Dairesi, ilk kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçeyle ısrar etmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Israr kararının Danıştay Dokuzuncu Dairesinin kararının dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçeyle bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi dava daireleri kararları arasında, vergilendirme işleminin dayanağı kanun hükmünün Anayasa Mahkemesince iptal edilmesinin, yürürlükte olduğu dönemde bu kanun hükmüne istinaden yapılmış işlemlerin vergi hatası kapsamında değerlendirilmesine imkân verip vermeyeceği hususunda ortaya çıkan aykırılığın giderilmesi istemiyle yapılan başvuru üzerine Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 22/07/2023 tarih ve 32256 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 07/06/2023 tarih ve E:2023/2, K:2023/4 sayılı kararıyla, iptal edilen hükme istinaden tesis edilmiş olan vergilendirme işlemleri yönünden Anayasa Mahkemesinin iptal kararının,

Resmî Gazete'de yayımlanmasından sonra çıkarılan uyuşmazlıklar bakımından geçmişe etkili sonuç doğurup doğurmayacağı hususunun, üzerinde hukuki yorum teknikleri ile farklı mülahazalar yapılabilecek nitelikte olduğuna ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun aradığı anlamda açık bir vergi hatası oluşturmadığına karar verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, Kurulun söz konusu kararında belirtilen ilkelerden ayrılmayı gerektirecek herhangi bir maddi olgu ya da hukuki nedenin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 6728 sayılı Kanun'un 27. maddesiyle değiştirilen ek 2. maddesinin (4) numaralı fıkrasında ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 6728 sayılı Kanun'un 35. maddesiyle değiştirilen ek 1. maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan "...ve yabancı firmalarca da teklif verilen..." ibarelerinin, Anayasa Mahkemesinin 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararıyla iptal edilmesi üzerine yüklenilen işe ilişkin kâğıtların ve işlemlerin,

488 sayılı Kanun'un ek 2. maddesi ve 492 sayılı Kanun'un ek 1. maddesinin (4) numaralı fıkrası uyarınca vergi ve harçtan müstesna hale geldiği belirtilerek ödenen vergilerin ve harcın iadesi istemiyle iptal kararının yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılan düzeltme ve şikâyet başvurusunun reddi üzerine açılan davanın reddi yolundaki Vergi Mahkemesi kararına yöneltilen istinaf isteminin reddi yolunda verilen ısrar kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.

X - KARŞI OY

Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının Danıştay Dokuzuncu Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.