Danıştay 7. Daire E.2021/3141 K.2023/2484

Dava konusu istem: Bazı lüks araçlara ait serbest dolaşıma giriş beyannamelerinin kıymet yönünden incelenmesi sonucunda düzenlenen cevaplı raporlarda, ithal edilen araçların kıymetinin eksik beyan edildiği ve vergileri ödenmeksizin ithalat işlemlerinin tamamlandığının tespit edildiğinden bahisle ilk iktisap kapsamında mükellef olan davacı adına takdir komisyonu kararına istinaden 2018 yılının Ağustos dönemi için re'sen tarh edilen özel tüketim vergisi ve tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle kesilen vergi ziyaı cezasının iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; olayda, kıymet farkı tespit edilen aracın maliki tarafından Gümrük Kanununa Göre Mülkiyetin Kamuya Geçirilmesi Kararına Konu Kara Taşıtlarının Sahiplerine İadesi Hakkında Yönetmelik kapsamında işlem tesis edilmesine ilişkin gümrük müdürlüğüne verilen dilekçeye istinaden tespit edilen kıymet farkı üzerinden belirlenen matrahın esas alınması suretiyle takdir komisyonunca matrah takdir edildiğinin anlaşılması karşısında, takdir komisyonu kararının dayanağı olmadığı ya da eksik incelemeye dayalı olduğundan söz edilemeyeceğinden,

takdir edilen matrah üzerinden yapılan cezalı tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı.

23/01/2018 tarihinde tebliğ edilen vergi ziyaı cezasının tekerrüre esas alınması suretiyle aynı takvim yılına ilişkin dava konusu vergi ziyaı cezasının arttırılmasında hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle re'sen tarh edilen özel tüketim vergisi ve bir kat tutarında kesilen vergi ziyaı cezası yönünden davanın reddine, vergi ziyaı cezasının tekerrür nedeniyle arttırılan kısmının ise iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Mahkeme kararının iptale ilişkin hüküm fıkrasında hukuka aykırılık bulunmadığı; olayda, gerek davalı idarece, gerekse takdir komisyonunca 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nda tanınan inceleme ve araştırma yetkileri kullanılmak suretiyle mükellef nezdinde herhangi bir inceleme yapılmadığı, matrah takdirinin anılan Kanun'un 30. maddesinde yer alan takdir sebeplerinden hangisine istinaden yapıldığının belli olmadığı, matrahın nasıl hesaplandığı,

dayanağı ve izahı somut olarak belirtilmeden takdir edilen matrah üzerinden cezalı tarhiyat yapılmasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının redde ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasından sonra re'sen tarh edilen özel tüketim vergisi ve bir kat tutarında kesilen vergi ziyaı cezasının iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Takdir komisyonunca matrah takdirinde bulunulurken gümrük müdürlüğünce gönderilen bilgi ve belgeler dikkate alındığından, takdir edilen matrahın dayanaksız olduğundan söz edilemeyeceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ: Olayda, takdir komisyonu kararı eki listede veya gümrük idaresinin yazısında tespit edildiği belirtilen kıymet farkları ile ilgili olarak gümrük idaresince işlem tesis edilip edilmediği, edilmişse söz konusu işlemlere dava açılıp açılmadığı hususlarının da araştırılması suretiyle uyuşmazlığın esasının incelenerek yeniden karar verilmesi icap ettiğinden temyize konu kararın, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile re'sen tarh edilen özel tüketim vergisi ve bir kat tutarında kesilen vergi ziyaı cezasının iptaline ilişkin hüküm fıkrasının bozulması; dava konusu işlemin, vergi ziyaı cezasının tekerrür nedeniyle artırılan kısmına yönelik davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine ilişkin hüküm fıkrasının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İthal edilen bazı lüks araçların kıymetlerinin noksan beyan edilerek eksik özel tüketim vergisi ödendiğinden bahisle gümrük müfettişleri tarafından tanzim edilen cevaplı raporlar eki kıymet farklarını gösterir listeye veya gümrük idaresince gönderilen yazıya istinaden ilk iktisap kapsamında mükellef olan davacının takdire sevk edilmesi üzerine, takdir komisyonunca takdir edilen matrah üzerinden dava konusu vergi ziyaı cezalı özel tüketim vergisi tarhiyatı yapılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3. maddesinin (B) bendinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu.

30. maddesinin 1. fıkrasında, re'sen vergi tarhının, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanunî ölçülere dayanılarak tespitine imkân bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh edilmesi olduğu.

2. fıkrasında ise, sayılan hallerden herhangi birinin bulunması durumunda vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitinin mümkün olmadığının kabul edileceği. 31. maddesinin 1. fıkrasında, takdir komisyonunca belli edilen matrah veya matrah kısmının takdir kararına bağlanacağı. 74. maddesinde, takdir komisyonlarının görevlerinin neler olduğu.

75. maddesinin 1. fıkrasında, takdir komisyonunun 74. maddedeki görevleri dolayısıyla bu Kanun'da yazılı inceleme yetkisini haiz olduğu. 134. maddesinin 1. fıkrasında da, vergi incelemesinde amacın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırarak, tespit etmek ve sağlamak olduğu hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanan bölge idare mahkemesi kararının, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine ilişkin hüküm fıkrası aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, anılan hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu edilen vergi ve cezaların dayanağı olan takdir komisyonu kararında, karara ekli listede/yazıda yer alan şasi numaralarına sahip araçlar için tespit edilen gümrük kıymet farkı üzerinden özel tüketim vergisi hesaplandığının belirtildiği, söz konusu gümrük kıymet tespitine ilişkin listede/yazıda ise araçların şasi numaraları, gümrük beyannamesi tarih ve sayıları, beyan edilen katma değer vergisi matrahları, tespit edilen kıymet farkları gibi tutarların yer aldığı anlaşılmış olup, takdir komisyonu kararlarının dayanağının olmadığından ya da eksik incelemeye dayalı olduğundan söz etmeye olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda, takdir komisyonu kararı eki listede veya gümrük idaresinin yazısında tespit edildiği belirtilen kıymet farkları ile ilgili olarak gümrük idaresince işlem tesis edilip edilmediği, edilmişse söz konusu işlemlere karşı dava açılıp açılmadığı hususlarının da araştırılması suretiyle uyuşmazlığın esası incelenerek karar verilmek üzere temyize konu kararın re'sen tarh edilen özel tüketim vergisi ve bir kat tutarında kesilen vergi ziyaı cezasının iptaline ilişkin hüküm fıkrasının bozulması gerekmiştir.