Danıştay 7. Daire E.2022/1370 K.2024/1751

... Gümrük Müdürlüğü VEKİLİ: Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ: Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava Konusu İstem: Transit refakat belgesi muhteviyatı eşyanın, yapılan kontrolünde "hurma" olarak beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste bir kısmının iç fıstık olduğunun tespit edildiğinden bahisle davacı adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrası uyarınca eşyanın gümrüklenmiş değeri üzerinden karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, davalı idare tarafından, transit refakat belgesi kapsamında beyan harici bırakılan ve beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste olduğu tespit edilen iç fıstık cinsi eşya nedeniyle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun mülga 235. maddesinin 5. fıkrası uyarınca işlem tesis edilmiş ise de, idarenin ceza kararını 20/12/2019 tarihinde, itirazın reddi kararını ise 11/02/2020 tarihinde düzenlediği, 07/11/2019 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7190 sayılı Kanun'un 12. maddesi ile anılan maddenin değiştirildiği,

yürürlüğe girdiği tarihten itibaren kesinleşmemiş bütün uyuşmazlıklarda Kanun'un değiştirilen hükmünün uygulanması gerektiği halde yürürlükten kaldırılmış kanun maddesine göre işlem tesis edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Olayda, Mahkemece, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrası hükmünün ihlal edildiği sonucuna ulaşılması yerinde olmakla birlikte; "lehe olan kanun hükümlerinin geçmişe yürüyeceği" yolundaki ceza hukukunun temel ilkesi çerçevesinde, 7190 sayılı Kanun ile yapılan mevzuat değişikliği dikkate alınmak suretiyle yeniden karar verilmek üzere, temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Transit refakat belgesi muhteviyatı eşyanın, yapılan kontrolünde "hurma" olarak beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste bir kısmının iç fıstık olduğunun tespit edildiğinden bahisle davacı adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrası uyarınca eşyanın gümrüklenmiş değeri üzerinden karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin olay tarihinde yürürlükte bulunan şekliyle 5. fıkrasında.

Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste eşya olduğunun tespiti halinde, farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası alınacağı hükme bağlanmış olmasına karşın, aynı hükmün 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle değişik halinde, Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve varış gümrük idaresine karayolu ile sevk edilmek üzere transit rejimine konu edilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın, yapılan kontrol veya muayene sonucunda,

beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste olduğunun tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın tespiti hâlinde fiilin niteliğine göre bu fıkranın (a) ve (b) bentleri uyarınca işlem yapılacağı; aynı fıkranın (a) bendinde, farklı çıkan eşyanın gümrük vergileri toplamının beyan edilen eşyanın gümrük vergileri toplamından fazla olması durumunda farklı çıkan eşyaya ilişkin gümrük vergilerinin iki katı idari para cezası verileceği;

(b) bendinde, farklı çıkan eşyanın beyan edilen eşyadan farklı şekilde, ithalinin lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olması durumunda farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Her ne kadar, Mahkemece 07/11/2019 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7190 sayılı Kanun'un 12. maddesi ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin değiştirildiği, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren kesinleşmemiş bütün uyuşmazlıklarda Kanun'un değiştirilen hükmünün uygulanması gerektiği halde yürürlükten kaldırılmış Kanun maddesine göre işlem tesis edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, İdarece olay tarihinde yürürlükte bulunan hüküm dikkate alınarak işlem tesis edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından, Mahkemenin anılan maddenin olay tarihinde yürürlükte bulunmayan yeni hali uyarınca işlem tesis edilmesi gerektiğine dair yargısında isabet bulunmamaktadır.

Kişiler lehine kanuni düzenleme yapılmış olması tek başına işlemin iptal nedeni olarak kabul edilemeyeceği gibi, söz konusu maddede yapılan değişiklikle getirilen lehe hüküm yalnızca ceza miktarının azalmasına neden olur. Ceza miktarı konusunda değerlendirme yapılabilmesi için ise, öncelikle cezanın dayanağı olan işlemin incelenmesi ve ceza kesilmesi için aranan şartların somut olayda bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekmektedir.

Bu durumda, Dairece, davacının eyleminin, 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinde aranan şartların somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediği hususunda yapılacak inceleme sonucuna göre yeniden karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulması gerekmiştir.

Öte yandan; 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinde öngörülen şartların somut olayda gerçekleştiği sonucuna ulaşılması halinde; 4458 sayılı Kanun'un anılan hükmünün 7190 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle değiştirilen şeklindeki hüküm dikkate alınarak, vergi cezaları için de geçerli olan "lehe hükmün uygulanması" yolundaki Genel Ceza Hukuku ilkesi karşısında, yeniden verilecek kararda bu hususun da gözetilmesi gerekmektedir.