Danıştay 7. Daire E.2022/2928 K.2024/1873

Dava konusu istem: Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı beyanname kapsamında ithal edilen 1000 adet “süpürge makinası” ticari isimli eşyanın fatura ve diğer belgelerde marka ve model bilgilerinin yer almamasına rağmen marka tespiti amacıyla yapılan incelemede Dyson V8 marka elektrik süpürgesi olduğunun tespit edildiğinden bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük, özel tüketim ve katma değer vergileri ile bu vergiler üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, uyuşmazlığa konu eşyanın marka ve model tespitinin ürünlerin serbest dolaşıma sokulmasından önceki aşamada yapılması ve sonraki aşamada kıymet araştırmasına gidilmesi gerekirken, bu şekilde işlem tesis edilmeksizin, eşyanın serbest dolaşıma girmesinden sonraki aşamada davacının imzası bulunmayan marka tespit tutanağına dayanılarak doğrudan "..." marka/model kabul edilmesi ve distribütör firmanın ithalat fiyatlarının baz alınması suretiyle kıymet tespitinin yapıldığı,

eşyanın hangi marka/model olduğunu ortaya koyan hukuken itibar edilebilecek herhangi bir saptama yapılmaksızın, eksik incelemeyle davacı adına yapılan ek tahakkuk ve buna bağlı olarak verilen para cezasına vaki itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

"Süpürge makinası" cinsi eşya için adet değil, kg üzerinden fatura kesildiğinden, faturanın eşyayı temsil etmediği, eşyanın antrepoda tutulan marka tespit tutanağında "..." marka/model eşya olduğunun ortaya konulduğu, anılan eşyanın Çin'de üretimi bulunmadığından, eşyaya ilişkin menşe beyanının gerçeği yansıtmadığı, birim kıymetinin distribütör fiyatına nispeten 8 kattan daha düşük oranla kıymet beyanında bulunulduğu anlaşılan eşyanın kıymetinin, satış bedeli yöntemine göre tespit edilmesinin mümkün olmadığı, bu sebeple, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Dosyanın incelenmesinden, olayda, "..." marka/model süpürgeler söz konusu markanın Türkiye temsilcisi olan ...

Elektrikli Ürünler Ticaret Limited Şirketi tarafından en az 1.084,41 TL birim kıymetle ithal edilirken, davacının söz konusu süpürgeyi yurt dışı gider dahil 131.26 TL birim kıymetle ithal edebilmesinin hayatın olağan akışına, ekonomik ve ticari icaplara aykırı olduğu, davacının beyan ettiği kıymetin gerçeği yansıtmadığı, bu nedenle satış bedeli yönteminin terk edilerek aynı eşyanın satış bedeli yöntemine geçilmesinin hukuka uygun olduğu,

uyuşmazlığa konu eşyanın toplamda en az 1.338.044 TL'ye ithal edilmesi gerekirken gümrük kıymetinin 168.030,13 TL olarak beyan edilmesi nedeniyle beyan dışı bırakılan kıymet üzerinden tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesini teminen temyiz isteminin kabul edilerek kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı beyanname kapsamında ithal edilen 1000 adet “süpürge makinası” ticari isimli eşyanın fatura ve diğer belgelerde marka ve model bilgilerinin yer almamasına rağmen marka tespiti amacıyla yapılan incelemede ... marka elektrik süpürgesi olduğunun tespit edildiğinden bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük, özel tüketim ve katma değer vergileri ile bu vergiler üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 24. maddesinde, ithal eşyasının kıymetinin, eşyanın satış bedeli; satış bedelinin ise, Türkiye'ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27. ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu.

25. maddesinin 1. fıkrasında, 24. madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, bu maddenin 2. fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bendlerinin sıra halinde uygulanmasıyla belirleneceği; eşyanın gümrük kıymetinin bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümlerinin uygulanmayacağı hükümlerine yer verilmiş;

anılan Kanun'un 26. maddesinde ise, 24. ve 25. madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII. Maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye'de mevcut verilerin esas alınarak belirleneceği öngörülmüş.

GATT'ın VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın 17. maddesinde de, bu Anlaşmada yer alan hiçbir hükmün, gümrük idaresinin, gümrük kıymetinin belirlenmesi ile ilgili olarak ibraz edilen tutanak, belge veya beyannamenin gerçeklik veya doğruluğunu araştırma hakkını sınırlamayacağı ve bu hakkı tartışma konusu haline getirecek şekilde yorumlanamayacağı hükme bağlanmıştır.

Yine 4458 sayılı Kanun'un 234. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, kıymeti üzerinden ithalat vergilerine tabi eşyanın beyan edilen kıymetinin, muayene ve denetleme sonucunda, bu Kanun'un 23 ila 31. maddelerinde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen kıymete göre noksan bulunması halinde noksanlığa ait ithalat vergilerinden başka, bu vergi farkının üç katı para cezası alınacağı da belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer alan hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesinde öncelikle satış bedelinin esas alınması, satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde de, sırasıyla diğer yöntemlere başvurulmasının gerektiği; ayrıca gümrük idaresinin beyanın doğruluğunu tespit amacıyla her zaman her türlü bilgi ve belgeyi inceleyerek değerlendirme hak ve yetkisine sahip bulunduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, Doğubayazıt Gümrük Müdürlüğünden yapılan bazı paralel ithalatların incelenmesi sonucu düzenlenen ... tarih ve ... sayılı cevaplı raporda, davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı beyanname muhteviyatı eşyanın, 21.250 USD/CIF kıymetinde, 8.800 kg ağırlığında, 1280 kap (1000 adet), 8508.11.00.00.19 gümrük tarife istatistik pozisyonunda "süpürge makinesi" ticari tanımlı ve Çin ülkesi menşeli olarak beyan edildiği, faturaya göre eşyanın birim kıymetinin 16,60 USD/CIF'e tekabül ettiği, faturada ve antrepo boşaltma tutanağında marka ve model bilgisinin yer almadığı,

bu nedenle Gümrük Müdürlüğüne talimat verilerek eşyanın marka/modelinin tespitinin istenildiği, görevli personelce düzenlenen tutanak ve çekilen fotoğraflarla ithal edilen eşyanın "..." marka elektrik süpürgesi olduğunun saptandığı, Karar Destek Sistemi üzerinden yapılan incelemede, anılan eşyanın ...

Elektrikli Ürünler Ticaret Limited Şirketi tarafından ithalatında en düşük birim kıymetin 1.084.41 TL olduğu, eksik kıymet beyanı nedeniyle davacının ithalatında 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 24. maddesinde belirtilen satış bedeli yönteminin uygulanmasının mümkün olmadığı, bu nedenle aynı eşyanın satış bedeli yöntemine göre kıymet tespiti yapılmasının gerektiği, diğer taraftan, beyan edilen fatura kıymetinin gerçeği yansıtmadığı yönünde ciddi şüphe bulunduğundan, CMR, taşıma belgeleri, fatura ve diğer evrakların Çin Halk Cumhuriyeti ve İran Gümrük İdaresine gönderilerek,

gerçek olup olmadıkları ve özellikle İran Gümrük İdaresine hangi fatura/belgelerin ibraz edildiğinin sorulması ve alınacak cevaplara göre işlem tesisinin icap ettiği hususlarına yer verildiği, bunun üzerine, anılan raporda tespit edilen kıymetin esas alınması suretiyle alınan ek tahakkuk ve ceza kararlarına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.

Her ne kadar bahsi geçen cevaplı rapordaki tespitlerin esas alınması suretiyle, davacı tarafından ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin noksan beyan edildiğinden bahisle, eşyanın gümrük vergisine esas kıymetinin belirlenmesinde ilk kural olan satış bedeli yöntemi atlanılarak,

aynı eşyanın satış bedeli yöntemine göre belirlenen kıymet esas alınmak suretiyle ek tahakkuk ve ceza kararı alınmışsa da, beyan edilen kıymetin aynı veya benzer eşyaya ait mevcut kıymetlerin altında olması hali tek başına aynı eşyanın satış bedeli yöntemine göre kıymet tespiti için bir gerekçe oluşturamayacak olup, olayda, beyan edilen satış bedelinin gerçeği yansıtmadığına ilişkin olarak ihracatçı firma veya resmi makamlar nezdinde herhangi bir tespitin yapılmadığı ve satış bedeli yönteminin atlanılması için yasada aranan koşulların gerçekleşmediğinin anlaşılması karşısında,

aynı eşyanın satış bedeli yönteminin uygulanması suretiyle tesis edilen işlemde hukuka uyarlık görülmediğinden, temyize konu kararda sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.