Danıştay 7. Daire E.2022/2935 K.2024/5206

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinden, davacı bankanın hissedarı olduğu ...

Limited Şirketi'nin 2016 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde mukim ... tarafından satın alınması üzerine, davacının hisselerine karşılık olarak verilen ...'a ait C tipi hisse senetlerinin 30/09/2020 tarihinde A tipi hisse senedine dönüştürülmesinin ardından söz konusu hisse senetlerinin piyasa değerinden maliyet bedelinin tenzil edilmesi suretiyle hesaplanan matrah üzerinden ihtirazi kayıtla beyan edilerek ödenen banka ve sigorta muameleleri vergisinin faiziyle iadesi istemiyle görülmekte olan davanın açıldığının anlaşıldığı;

bu durumda, ... hisselerine ilişkin tür değişikliğinin davacı bankanın mamelekini etkilemediği ve 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu'nun 28. maddesi uyarınca banka ve sigorta muameleleri vergisine konu olacak bir işlem niteliğinde olmadığı, ayrıca, borsada işlem gören A tipine dönüşümün 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3. maddesinde yer alan vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu kuralına göre biçimsel bir işlem olduğu sonucuna varıldığından,

ihtirazi kayıtla beyan edilerek ödenen vergilerin iadesinin icap ettiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali ile fazladan ödenen vergilerin tahsil edildiği tarihten itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı bankanın sahip olduğu ...'a ait C tipi hisse senetleri ile 2020 yılının Eylül ayında yapılan dönüşüm sonrasında elde edilen A tipi hisse senetlerinin ne şekilde muhasebeleştirildiği hususunda herhangi bir açıklık bulunmadığı, dönüşüm sonucunda banka lehine kalan para üzerinden matrah tespit edilerek beyan edilen vergilerde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İradeleri dışında yapılan dönüşümün sonucunda ortaklık payı ve haklarında herhangi bir değişiklik olmadığı, söz konusu işlem kendileri tarafından gerçekleştirilen bir muamele niteliğinde olmadığından ortada lehe kalan paranın bulunmadığı, söz konusu muamelenin banka ve sigorta muameleleri vergisinin konusuna girmediği, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Davacı bankanın elinde bulunan C tipi hisselerin A tipine dönüştürülmesi nedeniyle ortaya çıkan farkın, banka lehine hesaben kalan para niteliğinde olduğunun anlaşılması karşısında, 6802 sayılı Gider Vergisi Kanunu'nun 29. maddesinde yer alan istisnalar bakımından değerlendirme yapılmak üzere temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, 2020 yılının Eylül dönemi için ihtirazı kayıtla verilen beyanname üzerine tahakkuk ettirilerek ödenen banka ve sigorta muameleleri vergisinin ihtirazi kayda konu edilen kısmının iptali ve fazladan ödenen vergilerin faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu'nun 28. maddesinde, banka ve sigorta şirketlerinin 10/06/1985 tarih ve 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanunu'na göre yaptıkları işlemler hariç olmak üzere, her ne şekilde olursa olsun yapmış oldukları bütün muameleler dolayısıyla kendi lehlerine her ne nam ile olursa olsun nakden veya hesaben aldıkları paraların, banka ve sigorta muameleleri vergisine tabi olduğu belirtilmiş; 29. maddesinde istisnalara yer verilmiş; 31. maddesinde, banka ve sigorta muameleleri vergisinin matrahının 28. maddede yazılı paraların tutarı olduğu hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen hükümlerin değerlendirilmesinden, her ne şekilde olursa olsun banka ve sigorta şirketleri tarafından, 10/06/1985 tarih ve 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanunu'na göre yaptıkları işlemler hariç olmak üzere, yapılan bütün muameleler dolayısıyla kendi lehine nakden veya hesaben kalan paraların banka ve sigorta muameleleri vergisinin konusuna girdiği, Kanun'un 29. maddesinde belirtilen durumlarda ise istisna uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı bankanın hissedarı olduğu ... Limited Şirketi'nin 2016 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde mukim ... tarafından satın alınması üzerine, davacının hisselerine karşılık olarak verilen ...'a ait C tipi hisse senetlerinin 30/09/2020 tarihinde A tipi hisse senedine dönüştürülmesinin ardından söz konusu hisse senetlerinin elde edildiği dönem itibariyle piyasa değerinden maliyet bedelinin tenzil edilmesi suretiyle hesaplanan matrah üzerinden ihtirazi kayıtla beyan edilerek ödenen banka ve sigorta muamele vergisinin faiziyle iadesi istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Dava dilekçesinde, ... tarafından davacı bankaya geçici olarak verilen ve yalnızca ortaklar arasında alım-satıma konu olabilen C tipi hisselerin, anılan şirketin taahhüt ettiği süre içerisinde borsada işlem gören ve ikincil piyasada alım-satımı nispeten kolay olan A tipi hisse senetlerine dönüştürülmesi üzerine davacı bankanın ortaklık payında ve hakkında herhangi bir değişiklik olmadığı iddia edilmişse de; söz konusu dönüşüm sonucunda elde edilen A tipi hisselerin piyasa değerinin, dönüşüme konu edilen C tipi hisselerin bedelinin üzerinde olması nedeniyle müspet fark oluştuğundan, bunun üzerinden vergilerin hesaplandığı görülmektedir.

Ayrıca, Dairemizin E:2022/3351 sayılı esasında kayıtlı dava dosyasının incelenmesinden, 2020 yılının Eylül ayında gerçekleşen dönüşüm sonucunda elde edilen A tipi hisselerin 2020 yılının Aralık ayında satılması sonucunda, hisselerin Eylül ayındaki piyasa değeri ile Aralık ayındaki satış fiyatı arasındaki fark üzerinden sağlanan kazanç nedeniyle ihtirazi kayıtla verilen beyanname üzerine tahakkuk ettirilerek ödenen banka ve sigorta muameleleri vergisinin iptali ve fazladan ödenen vergilerin faiziyle iadesi istemiyle davanın açıldığı görülmektedir.

Söz konusu dosyada, A tipi hisselerin maliyet bedeli niteliğinde olan C tipi hisselerin değeri ile A tipi hisselerin elde edildiği tarihteki piyasa değeri arasındaki fark üzerinden hesaplanan vergilerin uyuşmazlık konusu olmadığı, anılan vergilerin de işbu dosya kapsamında dava konusu edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, C tipi hisselerin değeri, dönüşüm yoluyla elde edilen A tipi hisselerin maliyet bedelini ifade ettiğinden, söz konusu A tipi hisselerin piyasa değeri ile maliyet bedeli arasındaki fark üzerinden hesaplanan tutarın, banka lehine hesaben kalan para niteliğinde olduğu sonucuna ulaşılmış olup, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu'nun 29. maddesinde yer alan istisnalar bakımından değerlendirme yapılarak yeniden karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulması gerekmiştir.