Danıştay 7. Daire E.2022/593 K.2024/4885

1- ... 2- ... ... 9-... 10-... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava Konusu İstem: 5/20 hissesi 1991 yılında vefat eden muris ..., 3/20'şer hissesi ..., ..., ... , 2018 yılında vefat eden ... ve 2008 yılında vefat eden ... adına kayıtlı olan gayrimenkulün mahkeme kararı ile tapu kaydının iptali ile hazine adına tesciline karar verilmesini müteakip yine mahkeme kararı ile hazine tarafından hissedarlara ödenmesine hükmedilen tazminattan muris ... ve muris ... paylarına düşen miktarlar yönünden ihtirazi kayıtla beyan edilerek ödenen 510.261,44-TL ve 28.426,02-TL tutarındaki veraset ve intikal vergisi, damga vergisi ve usulsüzlük cezasının iptali ile ödenen tutarların ödeme tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, muris ... adına kayıtlı taşınmaz üzerine Orman Genel Müdürlüğü tarafından orman şerhi konulduğu, orman şerhinin kaldırılması istemiyle davacılar tarafından açılan davada davanın reddine karar verildiği, tapunun bedelsiz olarak iptal edilmesi nedeniyle Hazineye karşı açılan davada ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:...

K:... sayılı kararı ile 6.164.560,00 TL tazminata hükmedildiği ve kararın 09/10/2019 tarihinde kesinleştiği, 20/10/2020 tarihinde Hazine tarafından icra dosyasına ödeme yapıldığı; bu durumda, muris ... adına kayıtlı taşınmazın mahkeme kararı ile Hazine adına tescili ile davacılar tarafından devralınacak herhangi bir gayrımenkulün kalmadığı ve bu sürecin davacıların iradesi dışında gerçekleştiği, sonrasında davacılar tarafından tapunun haksız ele geçirilmesi nedeniyle açılan tazminat davasında tazminata hükmedilmesiyle ivazsız para intikalin gerçekleştiği, vergiyi doğuran olayın,

mahkeme kararının verildiği 01/12/2016 tarihinde paranın hukuken davacılar tarafından iktisap edildiği anda gerçekleştiği görüldüğünden, 01/12/2016 tarihine kadar yapılan veraset ve intikal vergisi tahakkuk işlemlerinde hukuka uygunluk, tahakkuk işlemlerin işbu tarihten sonraki kısmı yönünden hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle dava konusu veraset ve intikal vergisi tahakkuklarının, 01/12/2016 tarihine kadar olan kısmı yönünden işlemin iptali ile tahsil edilen tutarın tecil faizi ile birlikte davacılara iadesine, işbu tarihten sonraki kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın davanın kısmen kabulüne ilişkin kısmının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği;

olayda, davacılar tarafından tapunun haksız ele geçirilmesi nedeniyle açılan tazminat davasında Mahkemenin 01/12/2016 tarihli kararı ile tazminata hükmedilmesiyle ivazsız para intikalinin gerçekleştiği, vergiyi doğuran olayın, mahkeme kararının verildiği 01/12/2016 tarihinde paranın hukuken davacılar tarafından iktisap edildiği anda gerçekleştiğinden bahisle, tahakkuk işlemlerinin 01/12/2016 tarihinden sonraki kısmı yönünden hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle istinafa konu karar ile her ne kadar davanın kısmen reddine karar verilmiş ise de.

20/10/2020 tarihinde Hazine tarafından icra dosyasına ödeme yapıldığı, 23/10/2020 tarihinde davalı idarece tahakkuk fişlerinin düzenlendiği dikkate alındığında, davacıların hukuken tasarruf edebildikleri tarihin, bir diğer ifadeyle vergiyi doğuran olayın tarihinin tahakkuk fişlerinin düzenlendiği tarih olduğu, dava konusu edilen ve ihtirazi kayıtla beyan edilerek ödenen tutarların tecil faizi ile birlikte davacılara iadesi gerektiğinden bahisle davacı tarafın istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının redde ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasından sonra,

davanın kabulüne, ihtirazi kayıtla beyan edilerek ödenen tutarların tecil faizi ile birlikte davalı idare tarafından davacılara iadesine; davalı idarenin istinaf başvurusunun ise reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Serbest iradeyle verilen beyannameye ihtirazi kayıt konulmasının ve dava konusu edilmesinin 213 sayılı Kanun'un 378. maddesinin lafzına ve ruhuna aykırı olduğu, süresi geçtikten sonra düzeltme beyannamesi verilmesi üzerine tahakkuk edilen vergiye dava açılamayacağı, tesis edilen işlemlerin yasa hükümlerinin gereği olduğu ayrıca davacı tarafından yasal faiz talep edilmesine rağmen tecil faizine hükmedilmesinin taleple bağlılık ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

İcra dosyasına ödenen tazminat miktarından muris ... ve muris ... payına düşen tazminatın davacılara veraseten intikal ettiği ve 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinin 1. fıkrası gereğince veraset ve intikal vergisine tabi olduğu konusunda tereddüt bulunmamaktadır. Vergiyi doğuran olay ise tazminatın icra dosyasına ödendiği ve tahakkuk fişlerinin düzenlendiği 2020 yılında gerçekleşmiştir. Bu durumda, mahkemece vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği tarih itibariyle tahakkuk edecek veraset ve intikal vergisi araştırılarak, tespit edilen veraset ve intikal vergisi, damga vergisi ve usulsüzlük cezası yönünden davanın reddi, artan miktar yönünden davanın kabulü gerekirken aksi yönde verilen kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

5/20 hissesi 1991 yılında vefat eden muris ..., 3/20'şer hissesi ..., ..., ..., 2018 yılında vefat eden ... ve 2008 yılında vefat eden muris ... adına kayıtlı olan gayrimenkulün mahkeme kararı ile tapu kaydının iptali ile hazine adına tesciline karar verilmesini müteakip yine mahkeme kararı ile hazine tarafından hissedarlara ödenmesine hükmedilen tazminattan muris ... ve muris ... paylarına düşen miktarlar yönünden ihtirazi kayıtla beyan edilerek ödenen 510.261,44-TL ve 28.426,02-TL tutarındaki veraset ve intikal vergisi, damga vergisi ve usulsüzlük cezasının iptali ile ödenen tutarların ödeme tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinin 1. fıkrasında, Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetinde bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye'de bulunan malların veraset tarikiyle veya hangi suretle olursa olsun ivazsız bir tarzda bir şahıstan diğer şahsa intikalinin veraset ve intikal vergisine tabi olduğu; 2. maddesinin (d) fıkrasında, ivazsız intikal tabirinin, hibe yoluyla veya herhangi bir tarzda olan ivazsız iktisapları ifade ettiği; 5. maddesinde, veraset ve intikal vergisi mükellefinin veraset yoluyla veya ivazsız bir tarzda mal iktisap eden şahıs olacağı; 11. maddesinde, bu vergiye mevzu olacak malların değerleme gününün miras yoliyle vukubulan intikallerde mirasın açıldığı, diğer suretle vaki intikallerde malların hukuken iktisabedildiği gün olduğu hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden. 5/20 hissesi 1991 yılında vefat eden muris ..., 3/20'şer hissesi ..., ..., ..., 2018 yılında vefat eden ... ve 2008 yılında vefat eden ... adına kayıtlı taşınmaz üzerine Orman Genel Müdürlüğü tarafından orman şerhi konulduğu, orman şerhinin kaldırılması istemiyle açılan davanın reddine karar verildiği, tapunun bedelsiz olarak iptal edilmesi nedeniyle Hazineye karşı açılan davada ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:...

K:... sayılı kararı ile 6.164.560,00-TL tazminata hükmedildiği ve kararın 09/10/2019 tarihinde kesinleştiği, 20/10/2020 tarihinde Hazine tarafından icra dosyasına ödeme yapıldığı, icra müdürlüğünce, dosyaya yapılan ödemeden muris ... ve muris ... paylarına düşen miktarlar yönünden veraset ve intikal vergisinin ödenip ödenmediğinin İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığına sorulması üzerine mirasçılar olan davacılar tarafından ihtirazi kayıtla 2 adet veraset ve intikal vergisi beyannamesi verildiği,

muris ... payına düşen miktar yönünden 1991 yılı için 510.257,40-TL veraset ve intikal vergisi, 58,80-TL damga vergisi ve 90.00-TL usulsüzlük cezası olmak üzere toplam 510.406,20-TL'nin tahakkuk ettirildiği, bu miktarın 510.261,44-TL'lik kısmının dava konusu edildiği; muris ... payına düşen miktar yönünden 2008 yılı için 28.277,22-TL veraset ve intikal vergisi, 58,80-TL damga vergisi ve 90,00-TL usulsüzlük cezası olmak üzere toplam 28.426,02-TL'nin tahakkuk ettirildiği, bu miktarın ise tamamının dava konusu edildiği, temyiz edilen istinaf kararı ile 20/10/2020 tarihinde Hazine tarafından icra dosyasına ödeme yapıldığı,

23/10/2020 tarihinde davalı idarece tahakkuk fişlerinin düzenlendiği dikkate alındığında, davacıların hukuken tasarruf edebildikleri tarihin, bir diğer ifadeyle vergiyi doğuran olayın tarihinin tahakkuk fişlerinin düzenlendiği tarih olduğu, dava konusu edilen ve ihtirazi kayıtla beyan edilerek ödenen tutarların tecil faizi ile birlikte davacılara iadesine karar verildiği görülmüştür.

Temyiz edilen karar ile vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği, vergiyi doğuran olay tarihinin icra dosyasına ödemenin yapıldığı ve tahakkuk fişlerinin düzenlendiği 2020 yılı olduğunun değerlendirilmesi doğru olmakla birlikte bu tarih itibariyle davacılar adına tahakkuk edecek veraset ve intikal vergisinin ne kadar olduğunun araştırılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, tahakkuk eden verginin tamamının iptaline, faiziyle iadesine karar verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığından, temyize konu kararın bozulması gerekmiştir.