Danıştay 6. Daire E.2022/612 K.2024/7083

2- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı - ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF

1- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı

2- (DAVACI) ... Konakları Sitesi Yönetimi

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda kıyı kenar çizgisi önünde ruhsatsız yapılar yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca ruhsatsız yapıların yıkımına ilişkin ... tarih ve ...... sayılı ve aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 717.905,15-TL idari para cezası verilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı ... Belediye Encümeni kararlarının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yıkımına ilişkin ... tarih ve ... sayılı encümen kararı yönünden, 29.05.2020 tarihli yapı tatil zaptına konu imalatların ruhsata bağlanamayacağının tespit edildiği, 3194 sayılı Kanunun 32. maddesine uygun olarak tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine;

para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı encümen kararı yönünden ise, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca uyarınca uygulanan temel para cezası ile temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 6., 8., ve 12. alt bendleri uyarınca uygulanan artırım nedenleri yönünden hukuka aykırılık, aynı fıkranın (c) bendinin 13. alt bendi ile (ç) bendi uyarınca verilen para cezasına ilişkin kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, para cezasının 660.702,82-TL'lik kısmının iptaline, kalan 57.202,69-TL'lik kısım yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNLARI

Davalı idare tarafından, temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır. Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin kısmen kabulü ile İdari Dava Dairesi kararının yıkım yönünden onanması, para cezasına yönünden ise bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda kıyı kenar çizgisi önünde ruhsatsız olarak demir profiller ile güneşlenme profili yapılıp üzeri ahşap ile kaplanmış vaziyette olduğunun 29/05/2020 tarihli yapı tatil zaptı ile tespiti üzerine, 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca anılan yapıların yıkımına ilişkin ... tarih ve ... sayılı ve aynı 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 717.905,15-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve... sayılı ... Belediye Encümeni kararları alınmış olup, anılan encümen kararlarının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Temyize konu kararın yıkıma ilişkin ... tarih ve ... sayılı encümen kararı yönünden yapılan incelemede;

3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde; bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespiti halinde belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumunun tespit edileceği, yapının mühürlenerek inşaatın derhal durdurulacağı, durdurmanın, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılacağı, bu tebligatın bir nüshasının muhtara bırakılacağı, bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibinin, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak,

belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını isteyeceği, ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mührün belediye veya valilikçe kaldırılacağı ve inşaatın devamına izin verileceği, aksi takdirde, ruhsatın iptal edileceği, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan binanın, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılacağı ve masrafın yapı sahibinden tahsil edileceği hüküm altına alınmıştır.

Anayasanın "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde; "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir..." hükmüne yer verilmiştir. Anayasa’nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının güvenceleri arasında yer alan mahkemeye erişim hakkı, bir uyuşmazlığı ve uyuşmazlık kapsamında bir talebi, mahkeme önüne taşıyabilmek ve bunların etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek imkanına sahip olunmasını ifade etmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından sunulan 17/12/2020 tarihli dilekçede, imalatların site yönetimince yapılmadığının, imalatların sitenin inşaatını yapan ... Entegre Tekstil İşletmeleri Emlak Danışmanlığı San. ve Tic.

A.Ş. sahiplerinden ... tarafından yapıldığının belirtildiği; davacı tarafından temyiz aşamasında dosyaya sunulan 19/01/2022 tarihli ek beyan dilekçesi ekinde sunduğu belgelerden, imar kirliliğine neden olmak suçlamasıyla hakkında başlatılan soruşturmada, uyuşmazlığa konu yapıların davacı ... Konakları Sitesinin yöneticisi olan ... tarafından değil, ... Tekstil A.Ş. tarafından yapıldığı gerekçesiyle davacı ... Konakları sitesi yöneticisi ... hakkında ...

Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma numaralı Ek Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Kararı verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; "yapı sahibi" olan ... Tekstil A.Ş. muhatap alınıp idarenin doğru bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirerek mevzuata uygun şekilde yapı sahibine yönelik işlemlerin tesis edilmesi ve hak arama hürriyetinin (mahkemeye erişim hakkı) etkin olarak kullanılmasına imkan tanınması gerekirken, hatalı muhatap ile alınan yıkıma ilişkin ... tarih ve...sayılı encümen kararında hukuka uyarlık, bu işleme yönelik davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi kararının bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.

Temyize konu kararın idari para cezası verilmesine ilişkin...... tarih ve ... sayılı encümen kararı yönünden yapılan incelemede ise;

Anayasanın “Suç ve cezalara ilişkin esaslar” kenar başlıklı 38. maddesinin 7. fıkrasında, “Ceza sorumluluğu şahsidir.” hükmü yer almaktadır. Ceza sorumluluğunun şahsiliği ceza hukukunun temel ilkelerindendir. Cezaların şahsiliğinden amaç, bir kimsenin işlemediği bir fiilden dolayı cezalandırılmamasıdır. Başka bir anlatımla bir kimsenin başkasının fiilinden sorumlu tutulmamasıdır. Anayasanın 38. maddesinde idari ve adli cezalar arasında bir ayrım yapılmadığından idari para cezaları da bu maddede öngörülen ilkelere tabidir.

3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 1. fıkrasında; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyidelerin uygulanacağı, ikinci fıkrasında;

ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, fıkrada belirtildiği şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı hüküm altına alınmış,

anılan fıkranın devamında temel ceza miktarının hesaplanmasına ve cezaya uygulanacak artırımların belirlenmesine ilişkin esaslar hükme bağlanmıştır.

Cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesine göre verilecek olan para cezasının ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapıyı fiilen yapan ya da yaptıran kişi adına, bir başka ifade ile yapı sahibi adına verilmesi gerekmektedir.

Bu durumda; imar kirliliğine neden olmak suçlamasıyla başlatılan soruşturma sonucunda yukarıda anılan ... Cumhuriyet Başsavcılığının ek kovuşturmaya yer olmadığına dair kararıyla, uyuşmazlığa konu yapıların davacı tarafından değil, ... Tekstil A.Ş. tarafından yapıldığı anlaşıldığından, ruhsatsız yapıların yapılmasından sorumlu olmayan davacıya cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık, dava konusu para cezasının kısmen iptaline, kısmen davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının bu kısmında da hukuki isabet görülmemiştir.