Danıştay 7. Daire E.2023/146 K.2025/603

Dava Konusu İstem

Davacı adına 2018 yılında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 9 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile ithal edilen eşyanın, "Mısır" değil, "Çin" menşeli olduğunun tespit edildiğinden bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergileri ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı Cevaplı Raporda; ithalat yapılan firmaya ulaşılamadığından Mısır Gümrük İdaresi ile iletişime geçilerek menşe belgelerinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığının hususunun sorulduğu, cevabi yazıda örnekleri gönderilen serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı eşyanın Çin ... Limanından gönderildiği Mısır'da ...

Limanı'nda konteyner değiştirilerek Mısır menşeli olarak ülkemize gönderildiği, dava dışı... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... serbest dolaşıma giriş beyannamelerine ilişkin ... ve ... sayılı EUR.1 dolaşım belgelerinin sahte olduğu, Mısır yetkili makamları tarafından düzenlenmediği hususunun bildirildiği tespitlerine yer verilse de dava konusu edilen serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı eşyanın Çin menşeli olduğuna ve EUR.1 dolaşım belgelerinin sahte olduğuna dair somut tespit bulunmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı tarafından 6212.10.90 gümrük tarife alt pozisyonunda beyan edilen eşyaların İthalatta Gözetim ve Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ'de öngörülen kıymetin altında olması sebebiyle gözetim kıymet farkının yurt dışı gidere eklendiği, ek tahakkuk ve para cezası hesaplanırken gözetim kıymet farkının da gümrük vergisi matrahının hesaplanmasında esas alındığı, Tebliğde belirtilen birim kıymetin, eşyanın Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli olmaması nedeniyle gözetim kıymet farkının esas alınması suretiyle tesis edilen ek tahakkuk ve para cezası kararında hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı hakkında düzenlenen cevaplı raporda, yapılan yurt dışı araştırmasında menşe saptırmasına ilişkin dair somut tespitler yer aldığı, ihtirazi kayıt konulmaksızın kendi beyanıyla yurt dışı gider beyan edildiği, menşe farklılığı nedeniyle tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına 2018 yılında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 9 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile ithal edilen eşyanın, "Mısır" değil, "Çin" menşeli olduğunun tespit edildiğinden bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergileri ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun, 5911 sayılı Kanun'la değişik şekliyle, 61. maddesinin 3. fıkrasında, tescil edilmiş beyannamenin, ait olduğu eşyanın vergileri ve para cezalarından dolayı taahhüt niteliğinde beyan sahibini bağlayacağı ve gümrük vergileri tahakkukuna esas tutulacağı.

242. maddesinin 1. fıkrasında, yükümlülerin, kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilecekleri. 2. fıkrasında, idareye intikal eden itirazların otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edileceği.

4. fıkrasında, itirazın reddi kararlarına karşı, işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde, 15. maddede belirtilen Gümrük Tarifesini oluşturan unsurlarda veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan ithalat vergileri ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken ithalat vergileri arasındaki fark %5'i aştığı takdirde, ithalat vergilerinden ayrı olarak bu farkın üç katı para cezasının alınacağı düzenlenmiş; 232. maddesinin 5911 sayılı Kanun'la değişik şeklinde, bu kısmın ikinci bölüm hükümlerine göre gümrük vergileri ile birlikte alınması gereken para cezalarının, bu vergiler ile aynı zamanda karara bağlanacağı hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, davacı hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı Cevaplı Raporda; davacının iç çamaşırı cinsi eşya ithalatlarını Mısır'da yerleşik ... firmasından yaptığı, anılan firma hakkında yapılan araştırmalarda hiçbir bilgiye ulaşılamadığından e-posta yoluyla Mısır Gümrük İdaresiyle temasa geçilerek serbest dolaşıma giriş beyannameleri ve eklerinin gönderildiği, menşe belgesinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığının sorulduğu, söz konusu eşyanın Çin Halk Cumhuriyeti'nin Shekou Limanından geldiği, Türkiye'ye transit edildiği,

Çin'in Shekou Limanından Mısır'da yerleşik ... firmasına 953 kap 28.979,70 kg sütyen cinsi eşya gönderildiği, eşyanın varış yerinin ... Limanı olduğu, aynı miktarda eşyanın .../...

Limanına gönderildiği, Çin menşeli ürünlerin Mısır İskenderiye limanında konteyner değiştirerek Mısır menşeli beyanıyla ülkemize gönderildiği, Mısır Gümrük İdaresince, Türk Gümrük İdaresi'ne gönderilen ... tarih ve ... sayılı yazıda 18 adet EUR.1 dolaşım belgesinin gerçek olmadığı, İhracat ve/ İthalat Kontrolü Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenmediğinin belirtildiği, eşyanın Mısır menşeli beyanıyla ithali sonucunda vergilerin eksik ödendiği, eksik alınan vergilerin ikmalen tarh edilmesi gerektiği tespitlerine yer verilmiştir.

Cevaplı rapor ve dosyadaki belgelerin incelenmesinden, ithale konu eşyanın Mısır menşeli olmadığı hususunun anlaşılması karşısında, davacının tavizli vergi oranından yararlandırılmayarak, diğer ülkelere uygulanan vergi oranı dikkate alınarak işlem tesis edilmesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Yukarıda yer verilen hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden; gümrük vergileri tahakkukları dolayısıyla vergi mahkemesinde idari dava açılabilmesi için, söz konusu tahakkuklara karşı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesinde öngörülen idari itiraz yoluna başvurulmuş ve bu başvurunun zımnen ya da açık olarak reddedilmiş olması; itiraz yoluna başvurulabilmesi için de, idarece kendiliğinden yapılmış bir ek tahakkuk işleminin veya ihtirazi kayıtla verilen gümrük beyannamesine dayalı tahakkukun bulunması gerekmektedir.

İhtirazi kayıt, uygulamada, beyanın bağlayıcılığını etkisiz kılmak ve hak arama yollarına başvuru hakkını saklı tutmak amacıyla beyannameye konulan ve beyanın serbest irade ürünü olmadığını gösteren açıklama olarak nitelendirilmektedir. İhtirazi kaydın bu etkisini gösterebilmesi, yasalarda beyanda bulunulması için belli edilen süre veya zamanda konulmuş olmasına bağlıdır.

Gümrük vergileri yönünden bu süre veya zaman da, gümrük yükümlülüğünün başladığı; başka bir deyişle, beyannamenin tescil edildiği tarihtir.

Davacı adına tescilli serbest dolaşıma giriş beyannameleri ekinde EUR.1 belgelerinin davalı idareye sunulduğu ve beyannamenin ''yurt dışı giderler'' bölümüne gözetim bedelinin dahil edilmesi suretiyle oluşan kıymet üzerinden ihtirazi kayıt konulmaksızın gümrük idaresine beyanda bulunulduğu ve davacının bu beyanı doğrultusunda gümrük vergilerinin tahakkuk ettirildiği,

akabinde, EUR.1 belgelerinin Mısır yetkili makamları tarafından düzenlenip düzenlenmediği ile ilgili olarak Mısır Gümrük İdaresi nezdinde yapılan incelemede, söz konusu belgenin yetkili makamlarca düzenlenmediğinin tespiti üzerine,EUR.1 dolaşım belgelerinin sahte olduğunun anlaşıldığından bahisle diğer ülkelere uygulanan gümrük vergisi oranına istinaden eksik alınan vergiler için ek tahakkuk kararının alındığı, bu ek tahakkuk kararına vaki itirazın vergi tutarlarının azaltılması suretiyle reddi üzerine de, anılan ret işleminin iptali istemiyle işbu davanın açıldığı görülmektedir.

Olayda, davacının ihtirazi kayıt iradesini göstermeden (yani uyuşmazlık konusu beyannamenin tescili aşamasında gözetim kıymeti ile ilgili herhangi bir ihtirazi kayıtta bulunulmadan) ithale konu eşyaya ilişkin faturalardaki düşük birim fiyatları gözetim bedeline yükselterek yaptığı taahhüt niteliğindeki bu beyanın, davacıyı bağladığı açık olup; yürütülen soruşturma kapsamında EUR-1 dolaşım belgelerinin sahte olduğundan bahisle, davacının anılan nitelikteki beyanı üzerinden davalı idarece tesis edilen ek tahakkuk işlemine karşı açılan işbu davada, ihtirazi kayıtsız olarak beyan edilen gözetim kıymetinin hukukiliğinin denetlenmesine olanak bulunmamaktadır.

Öte yandan, gözetim kıymeti hakkındaki hukuksal değerlendirme, bu kıymete ilişkin olarak ihtirazi kayıtla beyanda bulunulması veya 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi kapsamında yapılacak başvuru hakkında davalı idarece olumsuz işlemler tesis edilmesi üzerine açılacak davalarda yapılabilecektir.

Bu durumda, davanın reddedilmesi gerekirken, yukarıda yazılı gerekçeyle dava konusu işlemin iptali yolundaki Kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, yukarıda değinilen nedenlerle ithal edilen eşyanın Mısır menşeli olmadığının tespit edilmiş olması karşısında, tercihli tarife uygulamasından yararlanılamayacağı açık olan olayda, 4458 sayılı Kanun'un 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca ceza uygulanması için öngörülen koşullar gerçekleştiğinden, para cezasına vaki itirazın reddine dair dava konusu işlemin iptaline ilişkin hüküm fıkrasının da bozulması gerekmiştir.