Danıştay 7. Daire E.2023/1953 K.2024/3921

Dava konusu istem: Davacı adına tescilli ... tarih ve sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamelerinin ... nolu hanesinde beyan edilen TAREKS referans numaralarının eşyanın beyan edilen gümrük tarife istatistik pozisyonu ile uyumlu olmadığının tespit edildiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan para cezası ve aynı maddenin 4. fıkrası uyarınca alınan mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına vaki itirazın reddine dair işlemlerin iptali istemiyle dava açılmıştır.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bozma kararına uymak suretiyle; olayda, beyannamelerin ... no'lu hanesine TAREKS referans numarası olduğu girilerek kayıt oluşturulmuşsa da, ara karara Iğdır Ürün Denetmenleri Grup Başkanlığı'nca cevaben gönderilen yazıda, söz konusu referans numaraları Başkanlıklarınca verilmediğinden, 9503.00.81.00.00 pozisyonunda beyan edilen "oyuncak silah" ticari tanımlı eşyayı kapsamalarının da mümkün olmadığının bildirilmesi karşısında, davacı tarafından, eşyanın ithali için gerekli olan uygunluk belgesinin alınmadığı halde alınmış gibi beyan edildiği,

bu durumda, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinde ismen sayılmamış olsa da, anılan madde kapsamına girdiği değerlendirilen TAREKS belgesini almadığı halde almış gibi beyan eden davacı adına tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, cezanın fatura değeri üzerinden hesaplanması gerektiği; davalı idarece, kararın harca ve yargılama giderlerine ilişkin hüküm fıkrasının düzeltilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Davalı idarece istemin reddi gerektiği savunulmuş; davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Taraflarca temyiz istemlerinin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde; ithali lisansa, şarta, izne, kısıntıya ve belli kuruluşların vereceği uygunluk ve yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit edilmesi halinde eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verileceği hükme bağlanmış; bu fıkraya, 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle eklenen (e) bendi ile,

Bakanlıkça belirlenecek süre içerisinde (c) bendinde belirtilen eşyanın ithalinin uygun bulunduğuna ilişkin belge veya bilginin düzenlenmesi veya ilgili kurum veya kuruluş tarafından gerçekleştirilen denetimin olumlu sonuçlandığının bildirilmesi hâlinde, 241. maddenin 1. fıkrası uyarınca idari para cezası verileceği kuralı getirilmiştir.

Aynı Kanun'un 235. maddesinin 4. fıkrasında ise 1. fıkranın (a) ve (c) bentlerinde belirtilen eşyaya el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verileceği hüküm altına alınmıştır.

31/12/2016 tarih ve 29934 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Oyuncakların İthalat Denetimi Tebliği'nin (Ürün Güvenliği ve Denetimi 2016/10) 3. maddesinde, Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sisteminin, (TAREKS) ürün güvenliği ve teknik düzenlemeler mevzuatı uyarınca yürütülen denetim, uygunluk ve izin işlemlerinin elektronik ortamda ve risk esaslı olarak yapılması amacıyla kurulan internet tabanlı uygulama olduğu.

11. maddesinde, ürünün ithal edilebileceğine dair on beş haneli TAREKS referans numarasının gümrük beyannamesinin 44 no'lu hanesine firma tarafından kaydedilmesinin zorunlu olduğu. 13. maddesinde ise, bu tebliğe aykırı hareket edenler ile yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunanlar, sahte belge kullanan veya ibraz edenler veya belgede tahrifat yapanlar hakkında.

4703 sayılı Kanun, 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu, 2013/4284 sayılı Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararının ilgili hükümlerinin ve ilgili diğer mevzuatın uygulanacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

Gümrük Yönetmeliğinin 15/05/2013 tarih ve 28648 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 6. maddesiyle değişik "Diğer Kurumlarca Yapılacak Kontroller" başlıklı 181. maddesinin 10. bendinde, ithalat ve ihracat kontrollerine konu eşya ile ilgili olarak, ithalat ve ihracat kontrollerine konu eşyanın denetim sonuçlarını gösteren ve 114. madde uyarınca belirlenen belgelerin veya referans numaralarının beyannameye kaydedilmesinin zorunlu olduğu,

muayene veya kontrol sonucunun, yapılan beyanın aksine eşyanın ilgili kurumun ithalat veya ihracat kontrolünü gerekli kılması durumunda, gerekli kontrollerin yapılmasını teminen yükümlünün ilgili kuruma yönlendirileceği, denetime ilişkin belgenin veya referans numarasının beyannamede yer almadığının beyannamenin kapatılmasından veya eşyanın tesliminden sonra yapılan kontroller neticesinde anlaşılması durumunda da ilgili kurumun bilgilendirileceği, yapılan yönlendirme veya bilgilendirme neticesinde ilgili kurumca gerçekleştirilen denetimin olumsuz sonuçlandığının bildirilmesi veya ithali ve ihracı lisansa, şarta, izne,

kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olan eşyanın denetlendiğine dair belge veya referans numarası alınmadığı halde alınmış gibi gösterilmesi halinde Kanun'un 235. maddesi hükümleri uygulanır hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer alan mevzuat değerlendirildiğinde; 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca para cezası kararı alınabilmesi için, gümrük idaresine serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya hakkında gerçeğe aykırı olarak beyanda bulunulması, eşyanın uygunluk ve yeterlik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edilmiş olması; dolayısıyla, ithali lisansa, şarta, izne, kısıntıya ve belli kuruluşların vereceği uygunluk ve yeterlilik belgesine tabi eşya ile ilgili olarak idarenin yanıltılmış bulunması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden; bazı serbest dolaşıma giriş beyannamelerinin incelenmesi sonucunda düzenlenen cevaplı raporda, 9503.00.81.00.00 pozisyonunda beyan edilen "oyuncak silah" ticari tanımlı eşyaların, farklı tarife ve istatistik pozisyonunu içeren TAREKS belgeleriyle ithalatlarının tamamlandığının tespit edildiğinden bahisle, söz konusu eşyaya ilişkin tüm ithalatların geriye yönelik olarak tek pencere sistemi üzerinden taramasının yapılarak benzer durumda bulunan mükellefler hakkında işlem tesis edilmesi yönünde öneride bulunulması üzerine sonradan yapılan kontrollerde,

davacı adına tescilli serbest dolaşıma giriş beyannamelerinin ... no'lu hanesinde TAREKS belgesi konusunda; ... tarih ve ... sayılı beyanname için "TAREKS referans numarası V eklidir" ifadesinin yer aldığı, ... tarih ve ... sayılı beyanname için ise hiçbir bilginin yer almadığının tespit edildiği, konuya ilişkin olarak ...

Ürün Denetmenleri Grup Başkanlığı'ndan hem idarece yazılan yazıya hem de Mahkemece verilen ara karara verilen cevaptan davaya konu beyannameler için herhangi bir TAREKS başvurusunun bulunmadığı yönünde bilgi verildiği anlaşılmaktadır.

Temyiz başvuruları sonucunda Dairemizce.

TAREKS belgesinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinde ismen sayılmamış bile olsa anılan madde kapsamına girdiği değerlendirilmekle birlikte, davacının TAREKS belgesini almadığı halde almış gibi beyan edip etmediği hususunda davacı aleyhinde değerlendirmede de bulunulmuş ise de; olayda, eşyanın ithalinde TAREKS referans numaralarının beyannamelerde yer almadığı hususu dikkate alındığında, beyannamenin kapanmasından sonra tek pencere sistemi üzerinden geriye yönelik olarak yapılan taramalarla bu durumun tespit edildiği,

Gümrük Yönetmeliği'nin 181. maddesinin 10. fıkrasında, ithalat işlemlerinin usulüne uygun olarak tamamlanması için gerekli olan belgelerin alınması amacıyla yükümlünün ilgili kuruma yönlendirilmesi ve ilgili kurumun da bilgilendirilmesi gerektiğinin düzenlendiği, TAREKS belgesinin alınması hususunda davalı idarece yönetmelikte belirtilen yönlendirme ve bilgilendirmenin yapılmadığı anlaşıldığından, tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı görülmektedir.

Bu durumda, hataya dayalı olarak verilen bozma kararına uyulmuş olmasından hareketle usuli kazanılmış hakkın bulunduğundan da söz edilemeyeceğinden, temyize konu kararın yeniden bozulması gerekmiştir.