Danıştay 7. Daire E.2024/2607 K.2024/4781

Dava konusu istem: Davacı adına 2018 ve 2019 yıllarında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 10 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyaya ilişkin olarak eşyanın menşeini tevsik eden menşe şahadetnamesi veya tedarikçi beyanının ibraz edilmemesi nedeniyle Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair ... sayılı Karar uyarınca tahakkuk ettirilen ek mali yükümlülük ve ek olarak tahakkuk ettirilen katma değer vergisi ile bunlar üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezalarına vaki itirazın, ..., ..., ...,

... ve ... sayılı beyannamelere istinaden tahakkuk ettirilen ek mali yükümlülük ve ek olarak tahakkuk ettirilen katma değer vergisi ile bunlar üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezaları yönünden reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

Vergi Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda davacı adına tescilli olan..., ..., ..., ... ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri ve bunlara ilişkin ticari faturalar, konşimentolar, çeki listeleri vs. evrakların incelenmesinden, ithale konu eşyaların üretici firmalarının Brezilya ve Çin Halk Cumhuriyeti'nde yerleşik firmalar oldukları, söz konusu serbest dolaşıma giriş beyannamelerine ilişkin sunulan menşe belgelerinde ithal edilen eşyaların Brezilya ve Çin Halk Cumhuriyeti menşeli olduğunun açıkça belirtildiği,

buna karşın davalı dairece, kendisine sunulan beyannameler ve eki belgelerin gerçeği yansıtmadığı yönünde bir itirazda bulunulmadığı gibi, 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına istinaden, yurda getirilen mallara yönelik ek mali yükümlülük uygulanabilmesi için ilgili eşyanın ABD menşeli olmasının gerekmesi karşısında, söz konusu eşyaların menşenin ABD olduğu hususunda hukuken geçerli herhangi bir inceleme ve araştırmanın yapılmadığı,

davacı tarafından beyan edilen durumun aksini ispat edici mahiyette somut bilgi ve belgeye dayalı bir tespitin ortaya konulamadığı görülmüş olup, beyannameler ekinde menşe belgesinin ibraz edilmemesinin ithal edilen ürünün başka bir ülke menşeli olduğunu ispata yeterli kabul edilemeyeceği sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesinde; yükümlülerin kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilecekleri, idareye intikal eden itirazların otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edileceği, itiraz dilekçelerinin süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itirazın süresinde yapılmış sayılacağı ve idarece yetkili makama ulaştırılacağı, itirazın reddi kararlarına karşı işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabileceği hükme bağlanmıştır.

Gümrük Kanunu'nun 242. maddesi hükmüne göre, idari davaya konu olabilecek işlem, idari karar, tahakkuk veya para cezası kararı değil; söz konusu kararlara karşı, öngörülen usule göre yapılacak itiraz üzerine, yine aynı maddede yazılı mercilerce tesis edilecek olumsuz işlem olduğundan, itiraz başvurusu, yargı yerlerine başvurulmadan önce ilgililerce tüketilmesi gereken zorunlu nitelikteki başvuru yoludur.

Bu hükümle, idari yargı yerinde dava açılmadan önce, işlem tesis eden idarece tesis edilen işlemin hukuka uygunluğunun tekrar denetiminin yapılması beklenilmektedir. İdarenin bu denetimi yapabilmesi ve sağlıklı bir sonuca ulaşabilmesi için muterizin itirazı ile birlikte tüm bilgi ve belgeleri idareye ibraz etmesi ve bu belgelerin öncelikle idare tarafından incelenmesi gerekmektedir. İdareye bu imkan tanınmadan tesis ettiği işlemin hukuka aykırı olduğundan bahsedilemeyecektir.

Olayda, davacı adına tescilli muhtelif tarih ve ..., ..., ..., ... ve ... sayılı beyannameler muhteviyatı eşyanın menşeini tevsik eden menşe şahadetnamesi veya tedarikçi beyanının itiraz ile birlikte davalı idareye ibraz edilip edilmediği ve söz konusu belgelerin doğruluğunun idarece araştırılmasına imkan verilip verilmediğinin mahkemece tespit edilerek sonuca göre karar verilmesi gerekirken dava konusu işlemi iptal eden mahkeme kararının bozulması gerektiği oyu ile, karara katılmıyorum.