Danıştay 7. Daire E.2025/2415 K.2025/2927

Dava Konusu İstem

Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın kıymetinin, İthalatta Gözetim Uygulanmasına ilişkin Tebliğ'de öngörülen birim kıymete yükseltilmesi suretiyle ihtirazi kayıtla beyanı üzerine tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergilerine vaki itiraz üzerine verilen kesin olmayan cevabın istemin reddi sayılması suretiyle oluşan işlemin iptali ve fazladan ödenen tutarın yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla. Tebliğ'de belirtilen birim kıymet, eşyanın Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli olmadığından, fazladan tahakkuk ettirilerek ödenen ihtirazi kayda konu vergilerin iptali ve iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, faiz istemi yönünden ise.

10/04/2023 tarih ve 32159 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7451 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle "6183 sayılı Kanun'a göre belirlenen tecil faizi" ibaresinin "yasal faiz" olarak değiştirildiği, uyuşmazlığa konu beyannamenin tescil tarihinin ise sözü edilen değişiklikten sonra olduğu, bu durumda hukuka aykırılığı tespit edilen ve iadesi gereken vergilerin tahsil tarihinden itibaren iade tarihine kadar hesaplanacak yasal faiziyle davacıya iadesinin gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ve ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davalı idarenin sunduğu ek beyan dilekçesinde, 16/04/2025 tarihi itibarıyla uyuşmazlığa konu beyannameye ilişkin herhangi bir vergi ödemesinin bulunmadığı, dolayısıyla Mahkemenin vergilerin iadesine ilişkin hüküm fıkrasının gereğinin yerine getirilemediğinin belirtilmesi nedeniyle Dairelerinin 22/05/2025 tarihli ara kararı üzerine, davacının sunduğu vergi tahsil alındısının incelenmesinden, vergi ödemesinin 28/05/2025 tarihinde yapıldığının görüldüğü, bu durumda; vergi tahakkukuna karşı Bölge Müdürlüğüne itiraz edildiği tarih itibarıyla işbu davaya konu vergilerin ödenmemiş olduğu,

dolayısıyla, davanın açıldığı tarihte davacının hukukunu doğrudan etkileyen kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem bulunmadığından, davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasından sonra davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararda, tahakkukun hukuka uygunluğu bakımından değerlendirme yapılmadığı, sadece vergilerin iadesi bakımından değerlendirme yapılmış olmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Mahkemece, uyuşmazlığa konu serbest dolaşıma giriş beyannamesine ilişkin vergilerin ödenmediği dolayısıyla davanın açıldığı tarihte davacının hukukunu doğrudan etkileyen kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem bulunmadığı gerekçesiyle karar verilmiş ise de; itiraz prosedürünün işletilmesi suretiyle tahakkukun iptali ve ödenen vergilerin yasal faiziyle iadesi istemiyle açılan işbu davada, tahakkukun esası ile ilgili hüküm kurulmamış olup sadece iadeye ilişkin hüküm kurulması nedeniyle, tahakkukun esası ile ilgili bölge idare mahkemesince herhangi bir değerlendirme yapılmadığı anlaşıldığından eksik hüküm nedeniyle, kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın kıymetinin, İthalatta Gözetim Uygulanmasına ilişkin Tebliğ'de öngörülen birim kıymete yükseltilmesi suretiyle ihtirazi kayıtla beyanı üzerine tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergilerine vaki itiraz üzerine verilen kesin olmayan cevabın istemin reddi sayılması suretiyle oluşan işlemin iptali ve fazladan ödenen tutarın yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesinin 1. fıkrasında, yükümlülerin, kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilecekleri. 2. fıkrasında, idareye intikal eden itirazların otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edileceği.

4. fıkrasında, itirazın reddi kararlarına karşı, işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabileceği hükümlerine yer verilmiş, 14. maddesinin 1. fıkrasında ise, bu Kanun'da belirtilen sürelerin, tarih veya vadeler ve aksine özel bir hüküm bulunmadıkça uzatılamayacağı veya ertelenemeyeceği, süre, tarih veya vadelerin bitim tarihinin resmi tatil gününe rastlaması halinde, bu sürelerin ilk iş gününün resmi çalışma saatleri sonunda biteceği.

3. fıkrasında ise, bu Kanun'a göre gümrük idaresine yapılacak yazılı başvuruların posta ile taahhütlü olarak gönderilebileceği, bu takdirde başvurunun postaya verildiği tarihin gümrük idaresine verilme tarihi yerine geçeceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Gümrük vergileri tahakkuklarına karşı dava açılabilmesi için, söz konusu tahakkuklara karşı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesinde öngörülen idari itiraz yoluna başvurulması ve bu başvurunun reddedilmiş olması; itiraz yoluna başvurulabilmesi için de, idarece kendiliğinden yapılmış bir ek tahakkuk işleminin veya ihtirazi kayıtla verilen gümrük beyannamesine dayalı tahakkukun bulunması gerekmektedir. İhtirazi kayıt, uygulamada, beyanın bağlayıcılığını etkisiz kılmak ve hak arama yollarına başvuru hakkını saklı tutmak amacıyla beyannameye konulan ve beyanın serbest irade ürünü olmadığını gösteren açıklama olarak nitelendirilmektedir.

Her ne kadar, Vergi Dava Dairesince, uyuşmazlığa konu serbest dolaşıma giriş beyannamesine ilişkin vergilerin ödenmediği dolayısıyla davanın açıldığı tarihte davacının hukukunu doğrudan etkileyen kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem bulunmadığı gerekçesiyle karar verilmiş ise de; itiraz prosedürünün işletilmesi suretiyle tahakkukun iptali ve ödenen vergilerin yasal faiziyle iadesi istemiyle açılan işbu davada, tahakkukun esası ile ilgili bir değerlendirme yapılmayıp, sadece iadeye ilişkin hüküm kurulması temyize konu kararın bozulmasını gerektirir niteliktedir.

Bu durumda, davacı tarafından ihtirazi kayıtla verilen beyannameye istinaden tahakkuk ettirilen vergilere vaki itirazın reddine dair işleminde hukuka uygunluğunun değerlendirilmesi suretiyle karar verilmesi gerektiğinden, yazılı gerekçeyle verilen kararda yasal isabet bulunmamıştır.

(X) KARŞI OY

Temyiz başvurusu, davacı adına tescilli... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın kıymetinin, İthalatta Gözetim Uygulanmasına ilişkin Tebliğ'de öngörülen birim kıymete yükseltilmesi suretiyle ihtirazi kayıtla beyanı üzerine tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergisine vaki itiraz üzerine verilen kesin olmayan cevabın istemin reddi sayılması suretiyle oluşan işlemin iptali ve fazladan ödenen tutarın yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle davada, vergi tahakkukuna karşı Bölge Müdürlüğü'ne itiraz edildiği tarih itibarıyla işbu davaya konu vergilerin ödenmemiş olduğu,

bu durumda, davanın açıldığı tarihte davacının hukukunu doğrudan etkileyen kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem bulunmadığından davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle verilen davanın incelenmeksizin reddine ilişkin kararın bozulması istemine ilişkindir.

Dosyanın incelenmesinden; davalı idarenin sunduğu ek beyan dilekçesinde, 16/04/2025 tarihi itibarıyla uyuşmazlığa konu beyannameye ilişkin herhangi bir vergi ödemesinin bulunmadığı, dolayısıyla yerel mahkeme tarafından vergilerin iadesine ilişkin hüküm fıkrasının gereğinin yerine getirilemediğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesinin 22/05/2025 tarihli ara kararı üzerine, davacının vergi ödemesini 28/05/2025 tarihinde yaptığı, bu durumda; vergi tahakkukuna karşı Bölge Müdürlüğüne itiraz edildiği tarih itibarıyla işbu davaya konu vergilerin ödenmemiş olduğu, dolayısıyla, davanın açıldığı tarihte davacının hukukunu doğrudan etkileyen kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem bulunmadığından davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle verilen Bölge İdare Mahkemesinin iadeye ilişkin hüküm fıkrasının kısmen onanması;

iş bu davanın ihtirazi kayıtla verilen beyannameye istinaden tahakkuk ettirilen vergilere vaki itirazın reddine dair işlemin iptali ve ödenen vergilerin tecil faiziyle iadesi istemiyle açılmış olması ve tahakkukun esası ile ilgili Bölge İdare Mahkemesi Dava Dairesince değerlendirme yapılmamış olduğu anlaşıldığından, kararın bu yönüyle kısmen bozulması gerektiği oyu ile Daire kararına katılmıyorum.