Danıştay 8. Daire E.2018/2989 K.2021/4803

Dava konusu istem: Davacı tarafından, …. plakalı Orhaneli ilçesine tahditli servis aracı ile Orhaneli ilçesi dışında servis taşımacılığı yaptığından bahisle … Büyükşehir Belediyesi Emir ve Yasaklarını Belirleyen Zabıta Yönetmeliği'nin 9/23. maddesi ile 1608 sayılı Kanun ve 5326 sayılı Kanun hükümleri uyarınca hakkında …-TL idari para cezası uygulanması ve aracının 1 ay süreyle meslek ve ticaretten men edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı …. Büyükşehir Belediye Encümeni kararının iptali ile kararın uygulanmasından doğan 7.895,25-TL maddi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararıyla, belediyeden gerekli olan izin belgesini almadan çalıştığı açık olan davacının, belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince yaptırım uygulanacağının açık olduğu,

dava konusu meslek ve ticaretten men cezasının da bu kapsamda kaldığı ve uygulanacak müeyyidelerin mutlaka kanunla belirlenmesinin zorunlu olması nedeniyle davacıya 5326 ve 1608 sayılı Kanun hükümlerine göre 227,00 TL idari para cezası verilebileceği de dikkate alındığında dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; öte yandan, hukuka uygunluğu ortaya konulan işlem nedeniyle idarenin tazmin sorumluluğu da doğmayacağından davacının encümen kararının uygulanmasından doğan 7.895,25-TL zararının tazmini isteminin de reddi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; dava konusu işleme dayanak gösterilen Büyükşehir Belediyesi Emir ve Yasaklarını Belirleyen Zabıta Yönetmeliği'nin 9/23. maddesinde araç bağlama ibaresi yer almadığı gibi bu hususta herhangi bir süre de öngörülmediği, Bursa Büyükşehir Belediyesi Taksi-Dolmuş-Minibüs-Servis Araçları ve Özel Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği'nin 18/2. maddesinin yürürlükte olmadığı, dava konusu encümen kararının hukuki dayanaktan yoksun olduğu ve iptali gerektiği belirtilerek temyize konu kararın bozulması istenilmiştir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının adına kayıtlı … plakalı araç ile ''tescilli olduğu ilçe dışında izinsiz servis taşımacılığı yapıldığının 03/02/2017 tarihli tutanak ile tespit edildiği, tutanağın encümene havalesi neticesinde tespit tutanağında yer alan kabahatin … Büyükşehir Belediyesi Emir ve Yasaklarını Belirleyen Zabıta Yönetmeliği'nin 9. maddesinin 23. fıkrasına aykırı olduğundan, 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteaalik Ahkami Cezaiye Kanunu ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu gereğince 227,00-TL idari para cezası ve aracın 1 (bir) ay süre ile meslek ve ticaretten men edilmesine'' ilişkin … tarih ve … sayılı … Büyükşehir Belediye Encümeni kararının tesis edilmesi üzerine, anılan encümen kararının iptali ile kararın uygulanmasından doğan …-TL maddi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı (Başbakanlık), bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (tüzüklerin) uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilecekleri hükme bağlanmıştır.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin (b) bendinde. "Kanunların belediyeye verdiği yetkiler çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek", (f) bendinde. "Toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek", (p) bendinde.

"Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen hertürlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesini gerektirdiği bütün işleri yürütmek" belediyelerin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin (f) bendinde; "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

Öte yandan, 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkındaki 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muadil Kanun'un 1/1. maddesinde ‘’Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerinin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idari para cezası ve yasaklanan faaliyetin men’ine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir.’’ hükmüne yer verilmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 4. maddesinde; "(1) Hangi fiillerin kabahat oluşturduğu, Kanunda açıkca tanımlanabileceği gibi; Kanunun kapsam ve koşulları bakımından belirlediği çerçeve hükmün içeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabilir. (2) Kabahat karşılığı olan yaptırımların türü, süresi ve miktarı ancak kanunla belirlenebilir." hükmü yer almaktadır.

… Büyükşehir Belediyesi Emir ve Yasaklarını Belirleyen Zabıta Yönetmeliği'nin 9/23. maddesinde ise, "Tahdit kapsamı içinde veya dışında, tüm araçlar Belediyeden Ruhsat veya İzin Belgesi almaksızın, ayrıca amacı dışında Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde taşımacılık yapamazlar." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu kararın, davacının …TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin encümen kararına yönelik kısmının incelenmesi:

Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar bu kısım yönünden usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Temyize konu kararın, davacıya ait aracın bir ay süreyle meslek ve ticaretten men'ine ilişkin encümen kararına yönelik kısmının incelenmesi:

Dosyasının incelenmesinden, davacıya ait … sayılı plakanın Orhaneli ilçesine tahsis edilen plakalar arasında yer aldığı görülmekte ise de, davalı belediye tarafından yürürlüğe konulmuş olan yönetmelik hükümleri kapsamında davalı belediye sınırları içerisinde servis taşımacılığı yapmak için gerekli izinlerin alınmadığının … Büyükşehir Belediye Başkanlığı zabıta ekiplerince … tarihinde yapılan denetimde tespit edilmesi üzerine … Büyükşehir Belediyesi Emir ve Yasaklarını Belirleyen Zabıta Yönetmeliği'nin 9/23. maddesinde yer alan emre aykırı biçimde taşıma yapılması sebebiyle 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca 1 ay süreyle meslek ve ticaretten men kararı verildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda aktarılan Yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, belediye sınırları içinde toplu taşıma ile ilgili olarak belediyelerin düzenleme yapma, ceza verme görev ve yetkisinin bulunduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, 1608 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan 1. maddesi uyarınca "yasaklanan faaliyetin men'ine" karar verileceği kuralına yer verilmiş olup bu kural uyarınca tescilli olduğu ilçe sınırları dışında servis taşımacılığı yaptığından bahisle davacı hakkında izinli hat dışında taşımacılık yapmasını engelleyecek şekilde işlem tesis edilerek davacının izinsiz olarak çalıştığı hattaki faaliyetinin yasaklanması gerekmekte iken davacının tescilli olduğu ilçe sınırları içerisinde de çalışmasına engel olacak şekilde tümüyle meslek ve ticaretten men kararı verildiği görüldüğünden, dava konusu encümen kararının meslek ve ticareti icradan 1 ay süreyle men etme şeklindeki kısmının bu yönüyle hukuka uygun olmadığı anlaşıldığından kararın bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.

Öte yandan; faaliyetten men cezası hakkında verilecek karar neticesine göre davacının tazmin istemi hakkında da gerçek zarar miktarı hesaplanmak suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerektiği açıktır.

KARŞI OY

(X)- Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 49. maddesinin 1. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır. Bölge İdare Mahkemesince verilen kararın dayandığı gerekçe usul ve yasaya uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, davacının temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın davacıya ait aracın bir ay süreyle meslek ve ticaretten men'ine yönelik kısmının da onanması gerektiği görüşüyle kararın bozmaya ilişkin kısmına katılmıyoruz.