Danıştay 8. Daire E.2018/4518 K.2022/980

Dava konusu istem: Ankara Üniversitesi Türkçe ve Yabancı Dil Uygulama ve Araştırma Merkezinde (TÖMER), 2547 sayılı Kanunun 31. maddesi uyarınca öğretim görevlisi (öğretici) olarak görev yapan davacının, hizmetine ihtiyaç olmadığı ve yeniden sözleşme imzalanmayacağından bahisle Hizmet Sözleşmesinin 5/2 maddesi uyarınca fesih ihtarının tebliğinden itibaren 2 ay sonra sözleşmesinin sona ereceğine ilişkin Rektörlüğün … tarih ve … sayılı işlemi ile bu işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; öğretim görevlisi fazlalığı oluşan dillerde hizmetine ihtiyaç duyulmayan personelin, hizmet süresi, sicilleri, performansları, öğrenim durumu, disiplin durumu vb. objektif ölçütler ile nesnel bir değerlendirmeye tabi tutularak belirlenmesi personel hukukunun temel ilkeleri bakımından zorunlu olduğu.

Mahkemenin 26.04.2017 tarihli ara kararı ile davacı hakkında işlem tesis edilirken işbu anılan nesnel ölçütlerden hangilerinin gözönüne alındığının davalı idareden sorulduğu, davalı idarece verilen cevapta, anılan kriterlerin gözönünde bulundurulmayıp hizmet sözleşmesi'nin 5. maddesinin uygulandığı beyanında bulunduğu; davacı hakkında objektif ölçütler ile nesnel bir değerlendirme yapılmadan salt hizmet sözleşmesinin uygulandığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı;

hukuka aykırılığı yargı kararı ile saptanan dava konusu işlem nedeniyle davacıya ödenmeyen parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının bu işlem nedeniyle oluşan parasal kayıplarının giderimine karar verilmesi yolundaki isteminin kabulüne, yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu Mahkeme kararının hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Bakanlar Kurulunun 06.06.1978 tarih ve 7/15754 sayılı kararı ile kabul edilen Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Ek 6. maddesinde yer alan hallerden birinin gerçekleşmesi durumunda, ilgili kamu kurum ve kuruluşunca sözleşmenin tek taraflı feshedilebileceğinin kurala bağlandığı, hizmetin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmamasının, anılan maddede belirtilen fesih nedenlerinden biri olduğu, hizmetlerine ihtiyaç kalmayan öğretim görevlilerinin sözleşmeleri feshedildiğinden, İstinaf Mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğu bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

(X) Dava; Ankara Üniversitesi Türkçe ve Yabancı Dil Uygulama ve Araştırma Merkezinde (TÖMER), 2547 sayılı Kanunun 31. maddesi uyarınca öğretim görevlisi (öğretici) olarak görev yapan davacının, hizmetine ihtiyaç olmadığı ve yeniden sözleşme imzalanmayacağından bahisle Hizmet Sözleşmesinin 5/2 maddesi uyarınca fesih ihtarının tebliğinden itibaren 2 ay sonra sözleşmesinin sona ereceğine ilişkin Rektörlüğün … tarih ve … sayılı işlemi ile bu işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.

Davacı tarafından imzalanan, Hizmet Sözleşmesinin 5/2 maddesinde; ilgili veya kurumun, 2 ay önceden yazılı olarak bildirimde bulunmak kaydıyla sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebileceği kurala bağlanmıştır.

Olayda; Ankara Üniversitesi Türkçe ve Yabancı Dil Uygulama ve Araştırma Merkezinde (TÖMER), 2016 yılı ders dağılım çizelgelerinde yapılan incelemeler sonucu, bazı dillerde öğretim görevlisi (öğretici) fazlalılığının tespit edilmesi ve önceki yıllara göre bazı şubelerde kayıtlı öğrenci sayısının düştüğünün anlaşılması üzerine, bazı şubelerin kapatılmasına karar verilmiştir. Bu kapsamda, davacının hizmetine ihtiyaç olmadığına karar verilerek, yeniden sözleşme imzalanmamış ve Hizmet Sözleşmesinin 5/2 maddesi uyarınca fesih ihtarının tebliğinden itibaren 2 ay sonra sözleşmesinin sona ereceği bildirilmiştir.

Belirli süreli iş sözleşmesi ile öğretim görevlisi istihdam eden davalı idarenin, bir kısım personelin hizmetine ihtiyaç kalmadığını tespit etmesi ve bunu somut bilgi ve belgelerle ortaya koyması durumunda, hizmetine ihtiyaç kalmayan personeli, idari işleyiş içerisinde belirleme konusunda takdir yetkisini kullanması kamu yararı ve hizmet gereğidir.

Bu bakımdan; TÖMER'de öğrenci sayısının düşmesi ve bazı şubelerin kapatılması sonucu öğretim görevlisi fazlalığının meydana geldiğini dikkate alan davalı idarenin, hizmetine daha az ihtiyaç duyduğu öğretim görevlisini belirleyerek, sözleşmesini yenilememe konusunda sahip olduğu takdir yetkisini hizmet gereklerine uygun kullandığı anlaşıldığından, dava konusu bireysel işlemde ve bu işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi isteminin reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.

KARŞI OY

(XX) Dava; Ankara Üniversitesi Türkçe ve Yabancı Dil Uygulama ve Araştırma Merkezinde (TÖMER), 2547 sayılı Kanunun 31. maddesi uyarınca öğretim görevlisi (öğretici) olarak görev yapan davacının, hizmetine ihtiyaç olmadığı ve yeniden sözleşme imzalanmayacağından bahisle Hizmet Sözleşmesinin 5/2 maddesi uyarınca fesih ihtarının tebliğinden itibaren 2 ay sonra sözleşmesinin sona ereceğine ilişkin Rektörlüğün … tarih ve … sayılı işlemi ile bu işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.

İdareye; sözleşmeli personel çalıştırıp çalıştırmama veya sözleşmesi sona eren bir personelin sözleşmesini yenileyip yenilememe konusunda takdir hakkı tanındığında tartışma bulunmamakta, takdir hakkının kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılacağı hususu ise yargısal içtihatlarla istikrarlı şekilde gözetilmektedir.

Kimi hukuk yazınında ve yargı kararlarında; idarenin sözleşme yenilememe yönünde tesis ettiği işlemler ile devam eden bir sözleşmenin feshine yönelik işlemler arasındaki nitelik farkı gözetilmeksizin, sözleşme yenilememe işlemlerinde de idarenin kullandığı takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanıldığının, idarece ispat edilmesi yani somut delillerle ortaya konulması gerektiği ifade edilmektedir.

Oysa, devam eden bir sözleşmenin feshi işleminde idarenin, feshin haklılığını ispat etmek diğer bir anlatımla sözleşmenin niçin feshedildiğini somut gerekçelerle ortaya koymak zorunluluğu bulunmasına karşın, süresi bitmiş bir sözleşmenin yenilenmemesi konusunda idareye ispat külfeti yüklemek yani sözleşmenin niçin yenilenmediğinin somut gerekçelerle ortaya konulmasını beklemek ya da mahkeme kararlarıyla idareyi sözleşme yenilemeye zorlamak, kanun koyucunun idareye tanıdığı takdir yetkisini büsbütün ortadan kaldırma,

her nasılsa bir defa sözleşme imzalayan bir kişinin disipliner sonuç doğuran bir eylemde bulunmadığı ve bu eylemin soruşturma raporuyla tespit edilmediği sürece sözleşmesinin yargı kararıyla mütemadiyen yenilenmesini sağlama sonucunu doğuracaktır.

Öte yandan sözleşme ilişkisinin başlangıcında ilgililer tarafından sözleşmenin süreli olduğu ve sürenin bitiminde kendiliğinden ortadan kalkacağı bilinmekte olup, sözleşmesinin devamı konusunda haklı bir beklenti oluştuğundan da söz edilemez ise de; sözleşmenin istikrarlı şekilde yenilendiği durumlarda davalı idarenin sözleşme süresinin bitiminden önce karşı tarafa sözleşmenin yenilenmeyeceğini bildirmesi haklı beklenti ilkesinin tabii sonucu olarak görülebilir. Nitekim dava konusu işlemde de idare sözleşme süresinin bitiminden 2 ay önce sözleşmenin yenilenmeyeceğini davacıya bildirmiştir.

Yapılan açıklamalar çerçevesinde, davacının süresi bitmiş olan sözleşmesinin yenilenmeyeceğinin bildirilmesi şeklinde tesis edilen dava konusu bireysel işlemde ve bu işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi isteminin reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.