Danıştay 8. Daire E.2018/6845 K.2022/5339

Dava konusu istem: Davacı tarafından proje sahibi olduğu Adana İli, Ceyhan İlçesi, … Mahallesi, … mevkiinde kurulması planlanan kalker ocağı ve kırma - eleme tesisinin açılmasına ilişkin başvurunun reddine dair Adana Valiliği'nin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; bilirkişi raporundaki tespit ve değerlendirmeler doğrultusunda, işletilmesi planlanan maden ocağının işletilmesinin proje tanıtım dosyası (PTD) ile taahhüt edilmiş olan önlem ve taahhütlerin yerine getirilmesi durumunda tarım arazilerine zarar vermeyeceği, verim ve kalitede azalmaya yol açmayacağı bu alandaki tarımsal faaliyetler üzerinde ve çevredeki arazilerin tarımsal bütünlüğü açısından olumsuz yönde etki doğurmayacağı, yine 16.02.2015 tarihli raporda dava konusu taşınmaza 3 km mesafe içersinde bulunan zeytin ağaçlarında zeytin dal kanseri bulunduğu,

bu ağaçların acilen sökülerek imha edilmesi gerektiği tespit edildiği bu rapordaki hususun uygulanması halinde dava konusu maden üretim tesisinin faaliyetlerinden etkilenecek bir zeytinlik de olmayacağı, bu nedenle işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçeleriyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu … İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Yasa'ya göre zeytinlik sahası için zeytin yetiştirmeye elverişli alan olmasının yeterli olduğu, fiilen zeytin bahçesinin bulunmasının gerekmeyeceği, kaldı ki kurulması planlanan maden ocağının batısında 1080 metre mesafede zeytin bahçesinin bulunduğu, müdürlük ziraat mühendislerinin değerlendirme raporunda 1-2 km mesafede çok sayıda zeytin ağaçlarının dikildiği, ocak sahasının batısında yaklaşık 1.030 metre mesafede zeytin bahçeleri, 18 metre mesafede narenciye bahçelerinin, kuzeyde 270 metre mesafede mutlak tarım arazilerinin olduğu,

sahada yapılacak işlerin bahsedilen ekili dikili arazilere mutlak zarar vereceğinin kaçınılmaz olacağı, zeytinlik saha için zeytin yetiştirmeye elverişli alan olmasının kafi olduğunu, ancak zaten maden ocağının batısında 1080 metre mesafede zeytin bahçelerinin de bulunduğunu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Maden işleri Genel Müdürlüğü tarafından, davacı adına Adana İli, Ceyhan İlçesi,.

Köyü sınırları dahilinde 06.02.2008 günlü II. Grup maden işletme ruhsatının düzenlendiği, söz maden işletme faaliyeti için tarafına işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi amacıyla davacı tarafından 08.04.2016 tarihinde Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'na başvuruda bulunulması üzerine Adana Valiliği İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü tarafından; davacının faaliyet göstereceği (kırma - eleme tesisinin bulunduğu) sahaya 3 km mesafe içersinde zeytin ağaçlarının bulunduğu,

270 metre mesafede mutlak tarım arazilerinin bulunduğu bu nedenle davacının faaliyetinin tarım arazilerine zarar vereceği, verim ve kalitede azalmaya yol açacağı, bu alandaki tarımsal faaliyetler üzerinde ve çevredeki arazilerin tarımsal bütünlüğü açısından olumsuz yönde etki doğuracağı gerekçesiyle davacıya ait maden işletme ruhsatlı saha için ocak işletilmesi yoluyla kireçtaşı malzemesinin alınmasının uygun olmadığına ilişkin davalı idarenin … tarih ve … sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun'un 20. maddesinde "Zeytinlik sahaları içinde ve bu sahalara en az 3 kilometre mesafede zeytinyağı fabrikası hariç zeytinliklerin vegatatif ve generatif gelişmesine mani olacak kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesis yapılamaz ve işletilemez. Bu alanlarda yapılacak zeytinyağı fabrikaları ile küçük ölçekli tarımsal sanayi işletmelerin yapımı ve işletilmesi Tarım ve Köyişleri Bakanlığının iznine bağlıdır." hükmü yer almaktadır.

Zeytinciliğin Islahı Yabanilerinin Aşılattırılmasına Dair Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "Zeytinlik Saha: Orman sınırları dışında bulunan ve Devletin hüküm ve tasarrufunda olan yabani zeytinlik, antepfıstığı ve harnupluklar ve her nevi sakız çeşitleri veya şahıs arazisi olan tapuda bu şekilde kayıtlı sahalar ile orman sınırları dışında olup da 17/10/1983 tarihli ve 2924 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında bulunmayan zeytin yetiştirmeye elverişli makilik ve fundalıklardan oluşan en az 25 dekarlık alan" olarak düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıya alıntısı yapılan mevzuat incelendiğinde, yasa koyucunun zeytin tarımına önem atfederek zeytinlik alanların korunabilmesi bakımından bir takım önlemler aldığı, bu kapsamda zeytinlik sahaları içinde ve bu sahalara en az üç kilometre mesafede gerekli tedbirler alınmış olsa bile zeytinyağı fabrikası hariç zeytinliklerin vegatatif ve generatif gelişmesine mani olacak kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesislerin yapımı ve işletilmesi yasaklandığı gibi bu alanlarda yapılacak zeytinyağı fabrikaları ile küçük ölçekli tarımsal sanayi işletmeleri yapımı ve işletilmesinin de Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'nın iznine bağlandığı görülmekte olup; zeytinlik alanda açılacak bir işletme için ilgili bakanlığın izin vermesinin gerekli olduğu açıktır.

Bu bakımdan; Mahkemelerince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen ve raporda da, davaya konu kalker madeni işletme ruhsatı civarında 1321,1683 ile 1687 metre mesafede olan zeytinliklere zarar vermeden, toz ve duman çıkarmayacak şekilde faaliyette bulunulması hayatın olağan akışına aykırı olması nedeniyle dava konusu işlemin hukuka ve kamu yararına aykırı olmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.